Тэрытарыяльна-адміністрацыйны падзел і эканоміка Беларусі ў другой палавіне XVIII ст. 12/112—113 (карта-ўкл.)

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Македонія Старажытная 1/281; 2/5, 11; 3/241; 4/65; 6/550 (карта); 11/449

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

charter

[ˈtʃɑ:rtər]

1.

n.

1) ка́рта f.; гра́мата f.; стату́т -у m.; канстыту́цыя f.; прывіле́й -ю m.

immunity charter — прывіле́йная гра́мата

2)

а) наня́ты аўто́бус, самалёт, карабе́ль

б) кантра́кт на наём

2.

v.

1) засно́ўваць, рэгістрава́ць (арганіза́цыю, фі́рму)

2) найма́ць (аўто́бус, самалёт)

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

nine

[naɪn]

n., adj.

1) дзе́вяць; дзевяцёра; дзевяцёх

nine books (cats) — дзе́вяць кні́жак (като́ў)

nine children — дзевяцёра дзяце́й

nine boys — дзевяцёх хлапцо́ў

nine hundred — дзе́вяцьсот

nine-hundredth — дзе́вяцьсо́ты

2) дзявя́тка f.

а) ка́рта для гульні́

б) кама́нда зь дзевяцёх гульцо́ў

- the Nine

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

samochodowy

samochodow|y

аўтамабільны;

wypadek ~y — аўтамабільная аварыя; дарожнае здарэнне;

myjnia ~a — мыйка аўтамабіляў; аўтамыйка;

przemysł ~y — вытворчасць аўтамабіляў;

mapa ~a — карта аўтамабільных дарог;

wyścigi ~e — аўтамабільныя гонкі

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

Krte f -, -n

1) ка́ртка (у розн. знач.);

die glbe [grüne, rte] ~ жо́ўтая [зялёная, чырво́ная] ка́ртка

2) геагр. ка́рта

3) пашто́ўка, ка́ртка

4) біле́т, квіто́к

5) ка́ртка меню́

6) ка́ртка (харчовая)

7) ка́ртка (візітная)

8) ка́рта (ігральная);

lles auf ine ~ stzen тс. перан. паста́віць усё на ка́рту;

~n lgen раскла́дваць пасья́нс; варажы́ць на ка́ртах;

ein Spiel ~n кало́да ка́ртаў;

~n ufdecken адкрыва́ць ка́рты;

ine ~ usspielen пайсці́ з (якой-н.) ка́рты;

die ~ sticht ка́рта бярэ́ [б’е];

sich nicht in die ~n gcken lssen* не дава́ць загляда́ць у свае́ ка́рты; перан. скрыва́ць [таі́ць] свае́ наме́ры;

lle ~n in der Hand behlten* мець усе́ ка́рты на рука́х;

mit ffenen ~n spelen гуля́ць [дзе́йнічаць] адкры́та

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

АФО́РТ (франц. eau-forte літар. азотная кіслата),

від гравюры на метале, у якой паглыбленыя элементы друкарскай формы ствараюцца траўленнем металу кіслотамі.

Металічную пласціну («дошку») пакрываюць кіслотаўстойлівым лакам, потым гравіравальнай іголкай, якая знімае лак і агаляе метал, наносяць малюнак. Змясціўшы «дошку» ў кіслату, пратраўліваюць метал, што паглыбляе след ад іголкі. Малюнак запаўняюць фарбай. Адбіткі з дапамогай спец. станка пераносяць на вільготную паперу. У шырокім сэнсе афорт уключае і інш. віды гравюры з траўленнем: акватынту, лавіс, мяккі лак; можа спалучацца з «сухой іголкай» і гравюрай разцом. Афорт узнік у Зах. Еўропе на пач. 16 ст. (Д.Хопфер, А.Дзюрэр у Германіі, У.Граф у Швейцарыі). Развіццё атрымаў у творчасці мастакоў 17—19 ст.: Ж.Кало (Францыя), Рэмбранта, Дж.Піранезі (Італія), Ф.Гоі (Іспанія). Да афорта звяртаюцца ў 20 ст. Ф.Брэнгвін (Вялікабрытанія), К.Кольвіц (Германія) і інш.

На Беларусі першыя афортныя творы (медзярыт) з’явіліся ў 16 ст. (Карта Полацкай зямлі і План Полацка, абодва 1579). У 1980—90-я г. ў тэхніцы афорта выконваюцца асобныя творы і цыклы, прысвечаныя гісторыі і сучаснасці (Л.Ран, А.Кашкурэвіч, Л.Асецкі, А.Паслядовіч, Г.Паплаўскі, М.Басалыга, М.Барздыка, В.Баранаў, С.Герус, С.Балянок, Ю.Падолін і інш.).

М.М.Паграноўскі.

т. 2, с. 136

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ГО́РАЦКІ ГІСТО́РЫКА-ЭТНАГРАФІ́ЧНЫ МУЗЕ́Й.

Адкрыты ў 1988 у г. Горкі Магілёўскай вобл. Мае 8 экспазіц. залаў (пл. экспазіцыі 484 м²), каля тыс. экспанатаў асн. фонду (1997). Аддзелы: археалагічны, гісторыі краю дасав. перыяду, сав. перыяду, Вял. Айч. вайны, этнаграфічны, мастацкі. Сярод экспанатаў стараж. кераміка, прылады працы, жаночыя ўпрыгожанні з археал. помнікаў Горацкага і суседніх раёнаў, карта сял. хваляванняў 1655, матэрыялы пра Горацкі маёнтак, Горы-Горацкія земляробчую школу і інстытут. Шматлікія крыніцы і ўспаміны расказваюць пра падзеі ў Горках у час паўстання 1863—64, пра старшыню першага рэўкома на Чукотцы М.С.Мандрыкава, лёсы землякоў, якія ў час калектывізацыі былі беспадстаўна рэпрэсіраваны. У экспазіцыі, прысвечанай Вял. Айч. вайне, матэрыялы пра дзейнасць Горацкага патрыятычнага падполля, воінаў-землякоў — Герояў Сав. Саюза, пра баявыя дзеянні на тэр. раёна польск. дывізіі імя Т.Касцюшкі, лётчыкаў з авіяэскадрыллі «Нармандыя—Нёман» і інш. У аддзеле этнаграфіі экспануюцца землеапрацоўчыя прылады, адзенне 2-й пал. 19 — пач. 20 ст., вырабы ткацтва, ганчарства і інш. рамёстваў. Мастацкі аддзел аформлены як карцінная галерэя твораў землякоў-жывапісцаў. Філіялы музея працуюць у вёсках Аўсянка, Копцеўка, Леніна і Маслякі.

У.М.Ліўшыц.

т. 5, с. 358

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Цялец (сузор’е) 3/500; 4/470 (іл.), 556—557 (карта), 587, 597, 598; 8/471; 11/162

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

Яцвягі 4/13; 7/493; 8/9, 590; 9/28 (карта), 87; 10/458; 11/225, 572

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)