непахі́сны, -ая, -ае.
1. Такі, што нельга пахіснуць; устойлівы.
Стаяць непахісна (прысл.).
2. Цвёрды, стойкі (у сваіх намерах, перакананнях і пад.).
Н. змагар.
|| наз. непахі́снасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
нецярпі́мы, -ая, -ае.
1. Такі, што нельга цярпець; недапушчальны.
Нецярпімае становішча.
2. Які не можа па сваёй натуры мірыцца з кім-, чым-н.
|| наз. нецярпі́масць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
няўда́ліца, -ы, ДМ -у, Т -ам, м.; ДМ -ы, Т -ай (-аю), ж., мн. -ы, -ліц (разм.).
Такі, якому нічога не ўдаецца; няўмелы, няўклюдны чалавек.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
няўда́чны, -ая, -ае.
1. Не такі, які павінен быць, якога чакалі, якога хацелі.
Няўдачнае асабістае жыццё.
Н. фінал.
2. Нездавальняючы, кепскі.
Н. фотаздымак.
|| наз. няўда́чнасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мужчы́нскі, -ая, -ае.
1. гл. мужчына.
Мужчынская кампанія.
2. Такі, як у мужчыны, уласцівы мужчыну.
М. голас.
3. Які мае адносіны да мужчынскага полу (спец.).
Мужчынскае суквецце.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
мы́тня, -і, мн. -і, -яў, ж.
Установа, якая ажыццяўляе кантроль над правозам тавараў праз граніцу і займаецца зборам пошлін за такі правоз, таможня.
|| прым. мы́тны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
уда́ча, -ы, мн. -ы, уда́ч, ж.
Поспех, патрэбны або жаданы зыход справы.
Нечаканая ў.
Пажадаць удачы.
Ну і ў.! (таксама перан.: такі ўжо ўрадзіўся, няўдаліца; разм., іран.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
То́есны ’зусім падобны, аднолькавы, такі яе’ (ТСБМ). Новаўтварэнне ад *то́есць, параўн. народнае то́ісь ’дакладна значыцца’ (гл. тоісь-то), рус. то́ есть ’гэта значыць’, польск. to jest ’тс’, па тыпу рус. тождественный ’той самы, аднолькавы, такі ж’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
НАЙМЕ́НШАГА ДЗЕ́ЯННЯ ПРЫ́НЦЫП,
адзін з асн. варыяцыйных прынцыпаў механікі. Паводле Н.дз.п. з дадзенага класа рухаў мех. сістэмы ажыццяўляецца такі, для якога фіз. велічыня, якая наз. дзеяннем (гл. Дзеянне ў фізіцы), мае мінімум. Выкарыстоўваецца для атрымання ўраўненняў руху мех. сістэмы і даследавання агульных уласцівасцей гэтых рухаў. Пры пэўных абагульненнях паняццяў Н.дз.п. дастасуецца таксама да рашэння задач механікі неперарыўных асяроддзяў, электрадынамікі, квантавай механікі і інш.
т. 11, с. 130
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Такі́місты ’такі’: с такимиста усами (Нар. Гом.). Тв. скл. мн. л. ад такі́ 1 з суфіксальным нарашчэннем, абумоўленым экспрэсіўнымі мэтамі: суф. ‑ст‑, параўн. каласісты, або часціцай ‑сты (параўн. такавасты, гл.) няяснага паходжання, параўн. рус. ‑ста (Фасмер, 3, 741).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)