Не́відась ’навіна; незвычайная, апетытная смачная яда з новага ўраджаю; незвычайнае дзіва, цуд’ (пух., З нар. сл.). Ад невідины ’нябачны’: Невиданое и нечуваное дзиво! (Нас.), да відаць ’бачыць’; заканчэнне слова пад уплывам назоўнікаў на ‑сць тыпу нёвесь (< *не‑весць), параўн. невідаль ’дзіва, навіна’, невідиліца ’дзіўная рэч’ ад невідилы ’дзіўны; нябачаны’ (Нас.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Бянтэ́жыць. Укр.бенте́жити ’тс’. Слова вельмі няяснага паходжання. Рудніцкі (104) хоча бачыць сувязь з укр.бенте́г ’паслушнік’ (слова, якое таксама не мае этымалогіі). Шэрэх (ZfslPh, 23 (1), 1954, 160) бачыў тут вытворнае ад зах.-укр.бете́г(а) ’хвароба; ні на што няздатны чалавек’ (< венг.) з арго-інфіксам ‑н‑. Вельмі няпэўна.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Перабуры́ць ’перастаць моцна, з вялікай сілай дзьмуць (пра вецер)’ (ТС). Да пера- і буры́ць, бу́ра (гл.). Апошняе да прасл.*buriti (sę) < і.-е.*bheu̯‑. Параўнаўшы з паралельнай прасл. парай *buna — *buniti (з блізкімі значэннямі), можна бачыць што ‑r‑ у bur’а — суфіксальнае (Трубачоў, Эт. сл., 3, 95–96 і 98–99).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Самава́р ’металічны прыбор для кіпячэння вады з награвальнай трубкай у сярэдзіне’ (ТСБМ, Др.-Падб.). З рус.самова́р ’тс’, якое ад сам і варить (Праабражэнскі, 2, 248; Брукнер, 480). Інакш Міклашыч, які бачыць у рускім слове запазычанне з цюрк.sanabar, што менш верагодна. Падрабязна аб рус. слове гл. Фасмер, 3, 553.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ба́чнасцьж.
1. (бачыцьудалечыню) Sicht f -, Síchtweite f -;
мяжа́ ба́чнасці Síchtweite f;
2. (знешняепадабенства) Schein m -(e)s, Ánschein m;
рабі́ць ба́чнасць den Ánschein erwécken;
гэ́та то́лькі ба́чнасць das ist doch nur Máche!, das sieht doch nur so aus!
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
träumen
1.vi (von D)
1) ба́чыць у сне; (пры)сні́ць;
ich träumte [mir träumte] von dir ты мне (пры)сні́ўся;
träume süß! спі сма́чна!
2) ма́рыць, мро́іць (пра што-н.)
2.:
éinen Traum ~ба́чыць сон;
das hätte er sich nicht ~ lássen гэ́та яму́ і не ма́рылася [у сне не сні́лася];
das soll er sich ja nicht ~ lássen! няха́й ён і не ма́рыць аб гэ́тым!
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Зрок ’здольнасць бачыць; погляд’. Чэш., славац.zrak ’тс’, славен.zrȃk ’паветра, прамень’, серб.-харв.зра̑к ’паветра’, зра̑к, зра̏ка ’прамень, святло’, балг.зрак ’прамень, святло’ перан. ’зрок’, макед.зрак ’прамень, святло’, дыял. ’погляд’. Ст.-слав.зраkъ ’зрок’. Ст.-рус.зракъ ’выгляд, вобраз; зрок’. Рус.зрак > зрачокФасмер (2, 105) лічыць стараславянізмам, прыводзячы ўсх-слав. форму зорок; Шанскі, 2, З, 109. Тады зрок трэба лічыць паланізмам, які адлюстроўвае польск.літ.wzrok ’здольнасць бачыць, погляд’, уст. ’вока’. Пачатковае w‑ магло быць утрачана ў бел., калі ўлічваць взрокъ у Скарыны, у Александрыі (Булыка, Запазыч., 62). Але і ў ст.-польск. была форма zrok (Рэчак), якая і магла адлюстравацца ў бел.літ. форме. Корань той самы, што зрэнкі, зара, зарыць (гл.). Копечны, Zákl. zásoba, 429–30.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
widzieć
widzi|eć
незак.бачыць;
było co ~eć — было на што паглядзець;
dobrze (źle) kogo ~eć — а) добра (кепска) прымаць каго;
б) добра (кепска) думаць пра каго;
widzieć źdźbło w oku bliźniego, a belki w swoim nie widzieć — бачыць саломіну ў воку іншага, а ў сваім бервяно не заўважае;
któż to ~ał! — дзе гэта бачана!
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
glad
[glæd]1.
adj. gladder, gladdest
1) рады, задаво́лены
to be glad — це́шыцца; ра́давацца
I am glad to see you — Я ра́ды вас ба́чыць
2) ра́дасны, прые́мны
The glad news — прые́мная ве́стка
2.
v.t., Archaic
це́шыць, ра́даваць
3.
v.i.
це́шыцца, быць задаво́леным
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
жанглёр, ‑а, м.
Цыркавы артыст, які спрытна падкідвае і ловіць адначасова некалькі прадметаў. Схапіўшы дзве ладныя цагліны, .. [Сяргей] пачаў падкідваць іх, нібы цыркавы жанглёр.Шыцік.//перан. Пра таго, хто спрытна, але адвольна абыходзіцца з фактамі, словамі і пад. — Ты, калега, убачыў за адозвай гуртка славянафілаў толькі апаганьванне чыстых парываў рускай народнай душы, а трэба бачыць спрытнага штукара-жанглёра, які пачынае гуляць з такімі рэчамі, як народ, нацыя, вайна.Галавач.
[Фр. jongleur.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)