*Страпе́ц, стропэ́ц ‘укладка з дзесяці снапоў, мэндлік, бабка’ (Сл. Брэс., Выг.). Дэрыват ад строп (гл.) з суф. ‑ец; перанос па падабенстве, параўн.: девять снопів поставлять, а дэсетого на шепку, то будэ стропэц. Гл. Выгонная, БЛ, 6, 63–64. Няясныя адносіны да страпе́ц ‘памылка, якая з’яўляецца вынікам неабдуманасці (і праз гэта чалавек трапляе ў кепскі, безвыходны стан)’: пыпаласьу страпец (Бяльк.). Адпавядае рус. разм. кры́шка ‘канец, капец’?

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Стру́шня ‘страва з розных агародных карэнняў’ (Нас.), ‘сумесь двух або трох частак сена з саломай’ (бых., Яшк. Мясц.); сюды ж, відаць, і ‘закалот, неразбярыха’ (Арх. Федар., Стан.), стру́шні ‘руіны’ (Ласт.). Аналагічна да папярэдняга слова, гл. Да семантыкі параўн. рус. стру́шня ‘турботы, трывогі, калатнеча’, струшни́ться ‘трывожыцца, мітусіцца, клапаціцца’, якія Куркіна (Этимология–1994–1996, 49–50) збліжае з струхну́ть ‘збаяцца’ (< *trux‑), суадносным з стру́шня ‘трывога’ (Ласт.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Сістэ́ма ‘лад’, ‘сувязь элементаў паміж сабой, размешчаных у пэўным парадку’ (ТСБМ), сыстэ́ма ‘тс’ (Ласт., Некр. і Байк., Стан.). Запазычанне з заходнееўрапейскіх моў праз рус. систе́ма ‘тс’ ці польск. systema, system ‘тс’. У значэнні ‘нервовая сістэма’ з’яўляецца ў пачатку XX ст. (Крамко, Гіст. мовы, 2, 146). Франц. système з лац. systēma ад грэч. σύστημα ‘складанне, укладанне’; гл. Фасмер, 3, 628; Брукнер, 512; ЕСУМ, 5, 244.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Такт ’мерны рух; лад; пачуццё меры’ (ТСБМ, Ласт., Некр. і Байк.), тахт ’рытм, рытмічнае суправаджэнне’ (Сл. ПЗБ, Цых.), та́хта ’тс’ (Стан.). Запазычана з заходнееўрапейскіх моў, відаць, праз польск. takt ’рытм; далікатнасць’, ’рытм (у музыцы, руху)’, што з лац. tāktus ’дотык; адчуванне дотыку’ (ЕСУМ, 5, 506; Фасмер, 4, 13; Голуб-Ліер, 476; Брукнер, 564). Сюды ж такто́ўны ’які мае такт’ (ТСБМ, Ласт., Некр. і Байк.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

рэлякса́цыя

(лац. relaxatio = памяншэнне, аслабленне)

1) фіз. паступовае вяртанне ў стан раўнавагі фізічнай або фізіка-хімічнай сістэмы, якая была ў неўраўнаважаным стане пад уздзеяннем знешніх сіл;

2) мед. штучнае зніжэнне тонусу шкілетнай мускулатуры пры некаторых хірургічных аперацыях.

Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)

flüssig a

1) ва́дкі, цяку́чы; распла́ўлены

2) во́льны (пра грошы);

~es Geld наяўныя гро́шы

3):

~ máchen рэалізава́ць (маёмасць); прыве́сці ў лікві́дны стан (капітал);

Geld ~ máchen падрыхтава́ць гро́шы;

ein Kapitál ~ máchen рэалізава́ць капіта́л

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

аб’е́ханы

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. аб’е́ханы аб’е́ханая аб’е́ханае аб’е́ханыя
Р. аб’е́ханага аб’е́ханай
аб’е́ханае		 аб’е́ханага аб’е́ханых
Д. аб’е́ханаму аб’е́ханай аб’е́ханаму аб’е́ханым
В. аб’е́ханы (неадуш.)
аб’е́ханага (адуш.)		 аб’е́ханую аб’е́ханае аб’е́ханыя (неадуш.)
аб’е́ханых (адуш.)
Т. аб’е́ханым аб’е́ханай
аб’е́ханаю		 аб’е́ханым аб’е́ханымі
М. аб’е́ханым аб’е́ханай аб’е́ханым аб’е́ханых

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абабэ́нчаны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. абабэ́нчаны абабэ́нчаная абабэ́нчанае абабэ́нчаныя
Р. абабэ́нчанага абабэ́нчанай
абабэ́нчанае		 абабэ́нчанага абабэ́нчаных
Д. абабэ́нчанаму абабэ́нчанай абабэ́нчанаму абабэ́нчаным
В. абабэ́нчаны (неадуш.)
абабэ́нчанага (адуш.)		 абабэ́нчаную абабэ́нчанае абабэ́нчаныя (неадуш.)
абабэ́нчаных (адуш.)
Т. абабэ́нчаным абабэ́нчанай
абабэ́нчанаю		 абабэ́нчаным абабэ́нчанымі
М. абабэ́нчаным абабэ́нчанай абабэ́нчаным абабэ́нчаных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абазна́ны

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. абазна́ны абазна́ная абазна́нае абазна́ныя
Р. абазна́нага абазна́най
абазна́нае		 абазна́нага абазна́ных
Д. абазна́наму абазна́най абазна́наму абазна́ным
В. абазна́ны (неадуш.)
абазна́нага (адуш.)		 абазна́ную абазна́нае абазна́ныя (неадуш.)
абазна́ных (адуш.)
Т. абазна́ным абазна́най
абазна́наю		 абазна́ным абазна́нымі
М. абазна́ным абазна́най абазна́ным абазна́ных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абаку́лены

дзеепрыметнік, залежны стан, прошлы час, закончанае трыванне

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. абаку́лены абаку́леная абаку́ленае абаку́леныя
Р. абаку́ленага абаку́ленай
абаку́ленае		 абаку́ленага абаку́леных
Д. абаку́ленаму абаку́ленай абаку́ленаму абаку́леным
В. абаку́лены (неадуш.)
абаку́ленага (адуш.)		 абаку́леную абаку́ленае абаку́леныя (неадуш.)
абаку́леных (адуш.)
Т. абаку́леным абаку́ленай
абаку́ленаю		 абаку́леным абаку́ленымі
М. абаку́леным абаку́ленай абаку́леным абаку́леных

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)