ПРАФЕСІ́ЙНАЯ А́РМІЯ,

армія, служба ў якой з’яўляецца для ўсяго асабовага складу асн. прафесіяй і родам дзейнасці. Воіны-прафесіяналы валодаюць комплексам неабходных псіхіка-фізіял. якасцей, тэарэт. ведамі і практычнымі навыкамі. П.а. вядома ў многіх стараж. дзяржавах, у т. л. Грэцыі і Рыме. У 14—18 ст. у краінах Еўропы, у т. л. ў ВКЛ, існавалі наёмныя войскі, якія камплектаваліся з воінаў-прафесіяналаў (гл. Наёмніцтва). У 19 ст. ў большасці еўрап. краін уведзена ўсеаг. воінская павіннасць (у Францыі з 1798, у Расіі з 1874), аднак аснову арміі складалі прафесіяналы. Пасля 1-й сусв. вайны ў краінах Зах. Еўропы П.а. разглядалася ў рамках т.зв. тэорыі «малых войнаў», у аснове якой была ідэя дасягнення перамогі ў вайне пры дапамозе малалікіх, але тэхнічна высокааснашчаных армій. Гэта і інш. тэорыі стварэння П.а. набылі рэальныя рысы пасля 2-й сусв. вайны ў шэрагу краін Еўропы і ЗША. Фарміраванне П.а. — мэта ваен. рэформы ў Расіі, Украіне, Францыі і інш. Пасля скарачэння ў 1990-х г. Узбр. Сіл Беларусі колькасць афіцэраў (19 тыс. чал.), прапаршчыкаў (11 тыс. чал.), ваеннаслужачых-кантрактнікаў (11 тыс. чал.) і інш. прафесіяналаў склала больш за 50% (2000) ад агульнай колькасці асабовага складу арміі. Працэс пашырэння прафесіяналізацыі ідзе таксама ў Пагранічных войсках і Унутр. войсках МУС.

Г.​І.​Чуксін, С.​А.​Шматок.

т. 13, с. 28

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

shred​1 [ʃred] n.

1. шмато́к, кава́лачак; абрэ́зак;

tear smth. to shreds infml ірва́ць, драць што-н. на шматкі́; раскрытыкава́ць мо́цна

2. часці́нка, мізэ́рная ко́лькасць

♦

not a shred of truth ні кро́плі пра́ўды

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

scrap [skræp] n.

1. шмато́к, абры́вак; вы́разка (з газеты, часопіса і да т.п.);

There is not a scrap of truth in it. У гэтым няма і долі праўды.

2. pl. scraps аб’е́дкі; абрэ́зкі

3. уты́ль; металало́м; скрап

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

wisp

[wɪsp]

n.

1) жмуто́к, шмато́к -ка́ m.

a wisp of hay — жмуто́к се́на

2) мала́я ча́стачка, кры́ха f.

a wisp of smoke — малы́ клубо́к ды́му

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

skrawek

skraw|ek

м. абрэзак; акравак; шматок;

~ek ziemi — лапік зямлі;

~ki tkaniny — абрэзкі тканіны

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

Lúmpen m -s, -

1) ану́ча, шмато́к

2) pl лахманы́, рыззё, рызманы́;

◊

j-n aus den ~ schütteln жарт. ≅ прапясо́чыць каго́-н., даць ды́хту каму-н.

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

шмат Участак, невялікая дзялянка поля, сенажаці; мізэрны ўчастак зямлі (Мсцісл. Юрч., Рэч., Сіроц. Касп.). Тое ж шматок (Нясв., Рэч., Слаўг.).

□ ур. Шматы́ (поле) каля в. Засценкі Віл.

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

Полць, польць, полец ’кавалак’ (Нас., Сцяшк. Сл.), пэлць ’тс’; пэльц (лун., Шатал.). Укр. півть, пілть, рус. полть, польск. połeć ’сала, бок тушы; кавалак’, в.-луж. połć ’сала’, чэш. polt ’бок тушы’, славац. pôlt ’шматок сала (вэнджанага)’, славен. plȃt ’рассечаная палова’, балг. платъц ’вялікі кавалак сала’. Прасл. *polъtь, варыянт *poltь ад polъ ’бок’, аснова на як у *nogъtь, *lapъtь (Фасмер, 3, 316). Гл. таксама аполец.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

szmatka

szmatk|a

ж.

1. анучка; шматок; абрэзак; акрамосак;

2. часцей мн.~i іран. (пра вопратку) анучы, шмоткі

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

strzęp, ~u

м. шматок;

porwać w (na) ~y — падраць на шматкі (кавалкі);

w ~ach — у лахманах;

~y rozmowy — урыўкі размовы

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)