ПАЛІГАНАМЕ́ ТРЫЯ (ад палі ... + грэч. gonia вугал + ...метрыя ),
адзін з метадаў вызначэння становішча апорных геад. пунктаў зямной паверхні. Выкарыстоўваецца пры тапаграфічнай здымцы, планіроўцы нас. пунктаў, інжынерна-буд. і інш. работах. Пры П. на мясцовасці складаюць сеткі хадоў, вымяраюць даўжыні ліній (мернымі прыладамі) і гарыз. вуглы паміж імі (тэадалітам). На вял. тэрыторыях, дзе ствараюць апорную геадэзічную сетку , пракладваюць палігонаметрычныя хады, якія ўзаемна перасякаюцца. Пачатковы пункт палігонаметрычнага ходу — геад. апорны пункт з вядомымі геадэзічнымі каардынатамі , зыходным (дырэкцыйным) вуглом. Пункты П. адпавядаюць геадэзічным пунктам (гл. таксама Геадэзічныя знакі ). Вылучаюць дзярж. і гар. палігонаметрычныя сеткі. Дзяржаўныя паводле дакладнасці падзяляюцца на 4 класы (памылкі вымярэнняў вуглоў ±0,4″ , ±1″ , ±1,5″ , ±2″ ; ліній — ±1 м на 300 м , 250 м , 200 м , 150 м ходу ); гарадскія на 3 разрады (памылкі вымярэнняў вуглоў ±3″ , ±5″ , ±10″ , ліній — ±1 м на 20 м , 10 м , 5 м ходу ).
Р.А.Жмойдзяк .
Да арт. Паліганаметрыя Паліганаметрычная сетка.
т. 11, с. 556
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ход м. в разн. знач. род. хо́ ду м. (шаг, аллюр, ходьба) хада́ , -ды́ ж. (течение событий — ещё) хада́ , -ды́ ж.
ход по́ езда ход цягніка́ ;
два часа́ хо́ ду дзве гадзі́ ны хады́ ;
ход руля́ ав. я́ ;
по хо́ ду часово́ й стре́ лки па хо́ ду гадзі́ ннікавай стрэ́ лкі;
ти́ хий ход ці́ хі ход;
ход экономи́ ческого разви́ тия ход эканамі́ чнага развіцця́ ;
ход по́ ршня техн. о́ ршня;
ход мы́ слей ход ду́ мак;
чёрный ход чо́ рны ход;
сде́ лать ход конём шахм. і́ ць ход канём;
ло́ вкий дипломати́ ческий ход спры́ тны дыпламаты́ чны ход;
гу́ сеничный ход гу́ сенічны ход;
весе́ нний ход ры́ бы вясе́ нні ход ры́ бы;
◊
знать все ходы́ и вы́ ходы ве́ даць усе́ хады́ і вы́ хады;
дать ход де́ лу даць ход спра́ ве;
на холосто́ м ходу́ на халасты́ м хаду́ ;
на по́ лный ход на по́ ўны ход;
не дава́ ть хо́ ду (кому-л.) не дава́ ць хо́ ду (каму-небудзь) ;
с хо́ ду з хо́ ду (з разбе́ гу, не спыня́ ючыся).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
надда́ ць , -да́ м, -дасі́ , -да́ сць; -дадзі́ м, -дасце́ , -даду́ ць; -да́ дзены; зак. разм. )
1. што і чаго . Дадаць, дабавіць да таго, што ўжо было раней.
Н. пары.
2. чаго і без дап. Павялічыць хуткасць.
Н. кроку.
Н. ходу .
|| незак. наддава́ ць , -даю́ , -дае́ ш, -дае́ ; -даём, -даяце́ , -даю́ ць.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
хадзі́ масць , ‑і, ж.
Спец. Ступень трываласці таго, што зношваецца ў час ходу , прабегу. Хадзімасць аўтамабільных пакрышак.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ада́ ле , прысл.
Абл. Потым, пасля. Бяжыш скоранька-скоранька, адале распрастаеш рукі, памахаеш імі і зноў ходу . Лужанін .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
індыка́ тар , -а і -у, мн. м. спец. ).
1. -а. Прыбор для вымярэння фізічных велічынь, адлюстравання ходу працэсаў або стану аб’екта, за якім вядзецца назіранне.
Візуальны і.
Акустычны і.
2. -у. Рэчыва, якое з’яўляецца хімічным рэактывам.
І. кіслых рэакцый.
|| прым. індыка́ тарны , -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
сукно́ , -а́ , мн. у́ кны, -аў, н.
Шарсцяная або паўшарсцяная тканіна з гладкім ворсам.
◊
Класці (палажыць) пад сукно што (разм. , неадабр. ) — адкладваць, адцягваць рашэнне якой-н. справы, не даваць ходу чаму-н.
|| прым. суко́ нны , -ая, -ае.
Суконная тканіна.
Суконная фабрыка.
◊
Суконная мова (разм. , неадабр. ) — невыразная, грубая.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Fá hrbereich m а́ с хо́ ду ; далёкасць пла́ вання
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
булі́ т , ‑а, М ‑ліце, м.
У гульні ў хакей з шайбай — штрафны ўдар з ходу па варотах праціўніка.
[Англ. bullet — літаральна — куля.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
замя́ ўкаць , ‑аю, ‑аеш, ‑ае; зак.
Пачаць мяўкаць. // Зірнула кошка, замяўкала, вырвалася з Таніных рук ды ходу . «Вожык» .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
