Гарні́з ’карніз’ (Шат.), ’паз у дошцы’ (Сцяшк.). Азванчэннем к‑ > г‑ з карні́з (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
гзымс, ‑а, м.
Абл.Карніз. Цяпер галубоў не відно, — спяць і яны, затуліўшыся недзе на гзымсах.Брыль.Запаліла [маці] на гзымсе газоўку. Палахліва пабегла святло.Глебка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
gzyms, ~u
м.архіт.карніз; гзымс
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
mantel
[ˈmæntəl]
n.
палі́ца f., карні́з над камі́нам
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
гзымс
(польск. gzyms, ад ням. Gesims)
тое, што і карніз 2.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Gesímsn -es, -e карні́з, гзымс; вы́ступ
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
fryza
ж.
1. руш;
2.буд.карніз
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
АНТАБЛЕМЕ́НТ (франц. entablement),
верхняя частка збудавання, якая падтрымліваецца калонамі, пілястрамі або завяршае сцяну; элемент арх.ордэра. Падзяляецца на архітраў, фрыз, карніз. Узнік на аснове драўлянага бэлечнага перакрыцця, у сваіх формах адлюстроўвае яго структуру. Сфарміраваўся ў класічных ордэрах манум. мураванай архітэктуры Стараж. Грэцыі і Рыма, дзе выпрацаваны яго прапорцыі. Антаблемент — адзін з важнейшых элементаў паяруснага члянення алтароў і іканастасаў.
Зы́мсік ’карніз у мураваных збудаваннях, у печы’ (маладз., гродз., Янк. Мат.; Мат. Гом.). Рус.арханг.зы́мза ’карніз уздоўж унутраных сцен, пад акном, паліца’, зы́нза ’тс’, польск.gzyms ’карніз’, gzymsik (< ням.Gesims, Дарашэўскі, 2, 1394). Бел. форма з польск. са стратай пачатковага g‑. Рус. можа быць незалежнай з ням. ці перанесенай з польск. праз бел. Параўн. гзымс (у Ц. Гартнага).
