ДАНА́ЙЦАЎ ДАРЫ́,

выраз, які абазначае каварную паслугу з мэтай прычыніць зло, загубіць. У гамераўскім эпасе ўдзельнікі Траянскай вайны данайцы, не ўзяўшы Трою штурмам, пайшлі на хітрасць: знялі аблогу, каля сцен горада пакінулі драўлянага каня, куды схаваліся воіны з Адысеем. Нягледзячы на перасцярогу жраца Лаакоана («Баюся данайцаў, нават якія прыносяць дары»), траянцы перацягнулі каня ў горад. Ноччу Д. выйшлі з каня, адчынілі гар. вароты, упусцілі свае войскі і ўзялі Трою.

т. 6, с. 35

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

shoe​2 [ʃu:] v. падко́ўваць (каня)

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

насупо́ніць

‘сцягнуць клешчы хамута супоняй пры запраганні каня’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. насупо́ню насупо́нім
2-я ас. насупо́ніш насупо́ніце
3-я ас. насупо́ніць насупо́няць
Прошлы час
м. насупо́ніў насупо́нілі
ж. насупо́ніла
н. насупо́ніла
Загадны лад
2-я ас. насупо́нь насупо́ньце
Дзеепрыслоўе
прош. час насупо́ніўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

пакілза́ць

‘пакласці цуглі ў рот каню (пакілзаць каня)’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. пакілза́ю пакілза́ем
2-я ас. пакілза́еш пакілза́еце
3-я ас. пакілза́е пакілза́юць
Прошлы час
м. пакілза́ў пакілза́лі
ж. пакілза́ла
н. пакілза́ла
Загадны лад
2-я ас. пакілза́й пакілза́йце
Дзеепрыслоўе
прош. час пакілза́ўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

растрыно́жыць

‘распутаць каго-небудзь, што-небудзь (растрыножыць ногі каня)’

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. растрыно́жу растрыно́жым
2-я ас. растрыно́жыш растрыно́жыце
3-я ас. растрыно́жыць растрыно́жаць
Прошлы час
м. растрыно́жыў растрыно́жылі
ж. растрыно́жыла
н. растрыно́жыла
Загадны лад
2-я ас. растрыно́ж растрыно́жце
Дзеепрыслоўе
прош. час растрыно́жыўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

цугля́ць

‘класці ў рот каню цуглі, кілзаць каня’

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. цугля́ю цугля́ем
2-я ас. цугля́еш цугля́еце
3-я ас. цугля́е цугля́юць
Прошлы час
м. цугля́ў цугля́лі
ж. цугля́ла
н. цугля́ла
Загадны лад
2-я ас. цугля́й цугля́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час цугля́ючы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

ка́нтар¹, -а, мн. -ы, -аў, м.

Вуздэчка без цугляў для прывязвання каня.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

вы́ездзіць², -зджу, -здзіш, -здзіць; -зджаны; зак., каго.

Прывучыць да язды.

В. каня.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

разляйца́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е; -а́ны: зак., каго.

Вызваліць ад лейцаў.

Р. каня.

Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)

ло́шадь ж. конь, род. каня́ м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)