тара́ніць несов., в разн. знач. тара́нить;

т. сце́ны крэ́пасці — ист. тара́нить сте́ны кре́пости;

т. самалёт во́рага — тара́нить самолёт врага́;

т. абаро́ну праці́ўніка — тара́нить оборо́ну проти́вника

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

«НАРМА́НДЫЯ—НЁМАН»,

назва французскага знішчальнага авіяпалка «Змагарнай Францыі», які ўдзельнічаў у вызваленні Беларусі ад ням.-фаш. захопнікаў у Вял. Айч. вайну. У ліст. 1942 франц. добраахвотнікі (14 лётчыкаў і 58 авіямеханікаў) прыбылі ў СССР. Паводле іх жадання эскадрыллі прысвоена найменне «Нармандыя» (ад назвы гіст. вобласці Францыі, зруйнаванай гітлераўцамі). У яе склад уключана і 17 сав. авіятэхнікаў. У сак. 1943 эскадрылля пачала баявыя дзеянні, 5.7.1943 яна разгорнута ў 1-ы знішчальны авіяполк, укамплектаваны самалётамі сав. вытв-сці. З 25.5.1944 полк у складзе 3-га Бел. фронту, удзельнічаў у Беларускай аперацыі 1944, у т. л. ў разгроме авіяцыі і войск праціўніка на аэрадромах Балбасава (Аршанскі р-н), Дакудава (Крупскі р-н), пад Талачыном і Барысавам. За баявыя заслугі і мужнасць у час паветр. баёў пры фарсіраванні Нёмана палку 28.11.1944 прысвоена найменне «Нёманскі» і назва «Н.—Н.». За час вайны 148 франц. лётчыкаў авіяпалка зрабілі больш за 5 тыс. баявых вылетаў, правялі 869 баёў, збілі каля 280 і пашкодзілі 80 варожых самалётаў (страцілі каля 90 чал. асабовага складу). Полк узнагароджаны ордэнамі Чырв. Сцяга і Аляксандра Неўскага, франц. ордэнам Ганаровага Легіёна і інш., а лётчыкі палка — ордэнамі і медалямі Францыі і СССР; М.Альберу, Ж.Андрэ, М.Лефеўру, Р. дэ ла Пуапу прысвоена званне Героя Сав. Саюза. 20.6.1945 франц. добраахвотнікі на падараваных ім баявых самалётах Як-3 вярнуліся на радзіму.

Літ.:

Лукашин В.И. Против общего врага. 2 изд М., 1976;

Жоффр Ф. де. Нормандия—Неман: Воспоминания летчика: Пер. с фр. 2 изд. М., 1982.

т. 11, с. 163

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

расстраля́ць сов., в разн. знач. расстреля́ть;

р. шпіёнаў — расстреля́ть шпио́нов;

р. з заса́ды атра́д во́рага — расстреля́ть из заса́ды отря́д врага́;

р. усе́ патро́ны — расстреля́ть все патро́ны

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

тыл (род. ты́лу) м., в разн. знач. тыл;

у ты́ле во́рага — в тылу́ врага́;

зайсці́ з ты́лу — зайти́ с ты́ла;

служы́ць у ты́ле — служи́ть в тылу́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

обру́шить​I сов.

1. (развалить, разрушить) абвалі́ць, мног. паабва́льваць, абру́шыць, абуры́ць;

2. перен. абру́шыць;

обру́шить угро́зы пача́ць сы́паць пагро́зы;

обру́шить ого́нь на врага́ абру́шыць аго́нь на во́рага.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Mage cavenda est amicorum invidia, quam insidia hostium

Варта больш асцерагацца зайздрасці сяброў, чым падкопаў ворагаў.

Следует больше остерегаться зависти друзей, чем козней врагов.

бел. Не карай, Божа, нічым, як другам ліхім.

рус. Не бойся неприятеля, а бойся приятеля. Не вспоя, не вскормя, врага не увидишь. Сытый волк смирнее завистливого человека. Не бойся умного врага, бойся глупого друга.

фр. Mieux vaut un sage ennemi qu’un imprudent ami (Лучше умный враг, чем неосторожный друг). Dieu me garde de mes amis je me garderai de mes ennemis (Господь Бог меня спасает от моих друзей, от врагов я сам спасусь).

англ. False friends are worse than open enemies (Фальшивые друзья хуже открытых врагов).

нем. Behüte mich Gott vor meinen Freunden, mit den Feinden will ich schon fertig werden (Сохрани/защити меня, Боже, от моих друзей, с врагами я уж справлюсь сам).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

запе́рці сов.

1. запере́ть;

з. варо́жы флот — запере́ть неприя́тельский флот;

2. разг. загна́ть;

во́рага ~рлі ў бало́та — врага́ загна́ли в боло́то;

3. прост. (с трудом занести) затащи́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

свине́ц свіне́ц, -нцу́ м.;

распла́вленный свине́ц распла́ўлены свіне́ц;

встре́тили врага́ свинцо́м сустрэ́лі во́рага свінцо́м;

◊

лечь свинцо́м на се́рдце ле́гчы ка́менем на сэ́рца;

как свинцо́м на́ли́тый як во́лавам налі́ты.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прасачы́цца сов., прям., перен. просочи́ться; прони́кнуть;

вада́ ~чы́лася — вода́ просочи́лась (прони́кла);

кроў ~чы́лася праз бінт — кровь просочи́лась сквозь бинт;

разве́дчыкі ~чы́ліся ў тыл во́рага — разве́дчики просочи́лись (прони́кли) в тыл врага́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

захо́д

1. (действие) захо́д, -ду м.;

захо́д в тыл врага́ захо́д у тыл во́рага;

без захо́да в порт без захо́ду ў порт;

одни́м захо́дом адны́м захо́дам;

2. (светила) за́хад, -ду м.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)