рака на тэр. Украіны, Беларусі і Польшчы, левы прыток. Нараў. Даўж. 772 км, у межах Беларусі 154 км. Пл. вадазбору 39,4 тыс.км2, у межах Беларусі каля 10 тыс.км2. Пачынаецца на зах. схілах Падольскага ўзв. каля в. Верхабуж Золачаўскага р-на Львоўскай вобл. Украіны. У сярэднім цячэнні праходзіць па Брэсцкім Палессі і Прыбугскай раўніне (на значным працягу пагранічная). Упадае ў Зягжынскае вадасх. на р. Нараў (Польшча). Асн. прытокі: Луга (Украіна), Капаёўка, Мухавец, Лясная, Пульва (Беларусь), Нужац (Польшча) — справа; Рата, Салокія, Уладаўка, Кшна, Лівец (Польшча) — злева. У верхнім цячэнні даліна выразная, шыр. 1—3 км, у сярэднім цячэнні (у межах Беларусі) невыразная, шыр. 3—4 км, на ніжнім участку выразная, шыр. 1—1,5 км. Пойма ў верхнім і ніжнім цячэнні вузкая, перарывістая, у сярэднім — нізкая, шырокая, часта зліваецца з прылеглай мясцовасцю. Рэчышча звілістае, шматрукаўнае, шыр. 10—20 м у вярхоўі, ніжэй 50—80 м, на асобных участках 200—300 м. Ледастаў з 2-й паловы снеж. да сярэдзіны сакавіка. Веснавое разводдзе доўжыцца 1—2 месяцы. Летам і ўвосень назіраюцца дажджавыя паводкі, зімой мяшаныя (ад адліг і дажджоў). Межань кароткая, перарывістая. Сярэднегадавы расход вады на мяжы Украіны і Беларусі каля 50 м³/с, у вусці 145 м³/с. Праз Мухавец, Дняпроўска-Бугскі канал, р. Піну. З.Б. злучаны з р. Прыпяць; празр. Нараў з р. Чорная Ганча (прыток р. Нёман). Суднаходства ніжэй Брэста. На рацэ гарады Буск, Каменка-Бугская, Чырванаград, Сакаль (Украіна), порт Брэст (Беларусь).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Віст ’карцёжная гульня’ (БРС, КТС), укр.віст, руск. вист, польск.wist і г. д. Запазычана праз рускую ці польскую мову з англ.whist ’карцёжная гульня’ < whist ’тсс!..’ — гукапераймальны выклічнік, які ўжывалі ў час гульні для падтрымання цішыні (Шанскі, 1, В, 107).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ду́пель1 ’назва птушкі’. Рус.ду́пель, ду́бель. Лічыцца запазычаннем з ням.duppelt, Doppelschnepfe або празпольск.dubelt ’тс’ з н.-ням.dubbelt. Фасмер, 1, 554 (са спасылкай на Бернекера, 1, 238; Брукнера, 101; Гараева, 99).
Дыверса́нт ’дыверсант’ (БРС). Рус.диве́рсант, укр.диверса́нт. З ням.Diversant ’тс’ (да Diversion ’дыверсія’). Таксама з ням.Diversion запазычаны бел.дыве́рсія, рус.диве́рсия, укр.диве́рсія (магчыма, празпольск.dywersja). Гл. Фасмер, 1, 513; падрабязна Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 114.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Дыэ́та ’дыета’ (БРС). Рус.диета, укр.дієта. Запазычанне, відаць, празрус. мову з ням.Diät (< лац.). Параўн. Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 117. Але бел.дые́та ’тс’ (Насовіч адзначае: «слово употребляется шляхтой и мещанами»), магчыма, узята прама з польск.dieta ’тс’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Дэсе́рт ’дэсерт’ (БРС). Рус.десе́рт, укр.десе́рт. Першакрыніцай з’яўляецца франц.dessert ’тс’. Запазычанне або прама з франц. (так Шанскі, 1, Д, Е, Ж, 83), або празням.Dessert (< франц.; так Фасмер, 1, 505, які дапускае і прамое запазычанне з франц.)
Ардына́рыя ’пачасавая плата натурай’ (БРС), параўн. больш асвоеную форму андынарыя (гл.). З польск.ordynaria ’тс’ < лац.ordinarius (мн. л. ordinaria) ’звычайны, адпаведны да пэўнага парадку’. З гэтага ж лацінскага слова ардына́рны ’звычайны, просты’ (магчыма, праз польскую мову). Фасмер, 3, 156.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Брусле́т ’бранзалет’ (Бяльк., Сцяшк. МГ, Бел. казкі). Таго ж паходжання, што і рус.брасле́т, польск. (архаічнае) braselet і да т. п. Запазычанне з франц.bracelet (< bras ’рука’). У бел. народную мову слова папала празрус. або польск. крыніцу. Параўн. бранзале́т.
