(ад н.-лац. nigrospora, ад лац. niger = чорны + гр. spora = семя)
хвароба кукурузы і бавоўніку, выкліканая паразітычнымі грыбамі, пры якой на пашкоджаных органах утвараюцца чорныя кропкі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ГЕ́ЕР ((Geyer) Фларыян) (каля 1490, г. Гібельштат, Германія — 10.6.1525),
адзін з кіраўнікоў паўстанцаў у Сялянскую вайну 1524—26 у Германіі. Імперскі рыцар. У 1519—23 на вайск. і дыпламат. службе ў магістра Тэўтонскага ордэна Альбрэхта Брандэнбургскага. Вясной 1525 узначаліў адзін з рэв.сял. атрадаў у Франконіі (т.зв. «Чорны атрад»), Дамогся пашырэння паўстання на 9 гарадоў. Выступаў за скасаванне прывілеяў дваранства і царквы. Забіты ў час задушэння паўстання войскамі Швабскага саюза.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
КАХІНХІ́Н,
парода свойскіх курэй мяснога тыпу. Паходзіць ад дзікага банкіўскага пеўня. Выведзена ў Паўд.-Усх. Азіі.
Птушка буйная, з акругленымі формамі, пышным рыхлым апярэннем. Колер белы, жоўты, паласаты, палевы, чорны. Галава невял.; грэбень невял., прамастойны, лістападобны; спіна кароткая і шырокая, крылы кароткія, закругленыя, хвост кароткі; ногі невысокія, моцна апераныя. Жывая маса пеўня да 5, курыцы — да 4 кг. Несціся пачынаюць у 7—8-месячным узросце. Яйцаноскасць 100—120 яец.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
heban, ~u
м.
1. эбенавае (чорнае) дрэва;
2. мэбля з чорнага дрэва;
czarny jak heban — чорны як смала
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
black
[blæk]1.
adj.
1) чо́рны; ве́льмі цёмны
to turn black — чарне́ць, счарне́ць
2) чорнаску́ры, цёмнаску́ры, нэгрыця́нскі
3) бру́дны, карэ́лы
black hands — карэ́лыя ру́кі
4) апрану́ты ў чо́рнае
black monks — чо́рныя мана́хі, мана́хі ў чо́рным
5) пану́ры, безнадзе́йны
black despair — чо́рная ро́спач
2.
n.
1) чо́рны ко́лер, чарната́f.; чэрнь f.
2) чо́рная во́пратка, жало́ба f.
3) цёмнаску́ры -ага m., цёмнаску́рая f.; нэгр -а m., нэгрыця́нка f.
3.
v.t.
1) чарні́ць, фарбава́ць на чо́рны ко́лер
2) ваксава́ць (чараві́кі)
4.
v.i.
чарне́ць
•
- black out
- in the black Bookkeep
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
начо́рна, прысл.
1.Разм. Тое, што і начарна.
2. У чорны колер. Алесь быў у вялізных ботах і палатняных портках, пафарбаваных начорна.Чорны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Га́рус1 ’гарус (від тканіны)’ (БРС, Нас.). Ст.-бел.гарусъ ’назва тканіны’ (з XVI ст., Булыка, Запазыч.). Рус.га́рус, укр.га́рус. Запазычанне з польск.haras, harus (ням.Arras, Harras). Гл. Фасмер, 1, 395; Шанскі, 1, Г, 35.
Га́рус2 ’бусел чорны, Ciconia nigra L.’ (Касп.). Відавочна, запазычанне. Параўн. лат.guoris (да этымалогіі гл. Фрэнкель, 137).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ка́аба
(ар. ka’bah, ад ka’b = куб)
мячэць у Мецы, пабудаваная ў форме куба, у сцяну якой умураваны «чорны камень», што нібыта ўпаў з неба; служыць месцам паломніцтва мусульман.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
вы́чарніцца, ‑ніцца; зак.
Пафарбавацца ў чорны колер.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Му́рын ’негр, арап’, ’чорны, смуглы’ (Грыг., ТСБМ, Нас., Шат., Сцяц.), муры́нка ’загарэлая, цёмная жанчына’ (Нас.), ст.-бел.муринъ ’негр’ (XV ст.) запазычана са ст.-польск.murzyn, якое са ст.-в.-ням.môr ’маўр’ < лац.maurus ’тс’ (Булыка, Лекс. запазыч., 126; Кюнэ, Poln., 79; Міклашыч, 204; Фасмер, 3, 13). Лексема муры́нка была ўтворана паводле польск.murzynka ’негрыцянка’.
