«Хаваншчына» (ад прозвішча кіраўніка кн. І.А.Хаванскага). Выклікана злоўжываннямі баярска-дваранскай адміністрацыі і ўціскам стральцоў з боку начальнікаў. Пачалося пасля смерці цара Фёдара Аляксеевіча (7.5.1682). Па патрабаванні стральцоў былі пакараны ненавісныя ім палкоўнікі. 25—27 мая стральцы, салдаты і гараджане, якіх падбухторвалі сваякі першай жонкі цара Аляксея Міхайлавіча баяры Міласлаўскія, расправіліся з прыхільнікамі Нарышкіных (сваякоў другой жонкі Аляксея Міхайлавіча — маці новага цара малалетняга Пятра I) і інш. асобамі, якіх лічылі віноўнікамі злоўжыванняў. Малалетні Іван V (сын Аляксея Міхайлавіча ад першага шлюбу) быў абвешчаны «першым царом», Пётр I — «другім царом», а іх сястра Соф я Аляксееўна — рэгенткай. Стральцы дамагліся ад ўрада значных прывілеяў, але працягвалі патрабаваць новых уступак. У 2-й пал. верасня Соф’я разам з абодвума царамі пакінула Маскву і накіравалася ва ўмацаваную Троіца-Сергіеву лаўру, дзе пачала збіраць дваранскае апалчэнне. Паўстанцы хацелі абвясціць царом кн. І.А.Хаванскага, але, пасля таго як той быў схоплены і пакараны смерцю (27 вер.), пагадзіліся на прапанаваную ўрадам амністыю і капітулявалі.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
макінто́ш
(англ. makintosh, ад C. Mackintosh = прозвішчашатл. хіміка)
лёгкае летняе паліто, часцей прагумаванае.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
махі́зм
[ад ням. E. Mach = прозвішчааўстр. філосафа (1838—1916)]
тое, што і эмпірыякрытыцызм.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
бабуві́сты
[фр babouvistes, ад G. Babeuf = прозвішчафр. камуніста-утапіста (1760—1797)]
прыхільнікі бабувізму.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
велінгто́нія
[ад англ. A. Wellington = прозвішчаангл. свяшчэнніка (1769—1852)]
тое, што і секвоядэндрон.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
рэ́зерфард
[англ. E. Rutherford = прозвішчаангл. фізіка (1871—1937)]
адзінка радыеактыўнасці, якую выцясняе кюры.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
франклініза́цыя
(ад англ. W. Franklin = прозвішчаамер. вучонага 18 ст.)
адзін з метадаў электралячэння.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
імя́н.
1. Náme(n) m -ns, -n, Vórname m, Rúfname m (безпрозвішча);
імя́ і про́звішча Vor- und Zúname;
імя́ і імя́ па ба́цьку Vor- und Vátersname m;
даць імя́éinen Námen gében*;
як Ва́ша імя́? wie ist Ihr (Vór)name?, wie héißen Sie mit Vórnamen?;
выкліка́ць па і́мені námentlich áufrufen*;
2. (вядомасць, слава) Náme m -ns, -n; Ruf m -(e)s;
до́брае імя́ guter Náme [Ruf];
набы́ць імя́ sich éinen Námen máchen;
◊
ад імя́ im Námen (каго-н. von D);
з і́мем im Námen;
назва́ць рэ́чы сваі́мі імёнамі das Kind beim (réchten) Námen nénnen*
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Маге́ра1 ’кікімара’ (мсцісл., З нар. сл.) з’яўляецца, відаць, кантамінацыяй з традыцыйнай назвы жаночай істоты дамавіка — ма́ра́ (гл.) і меге́ра (гл.).
Маге́ра2 ’неахайны, някемлівы чалавек’ (Янк. 2). Няясна. Магчыма, звязана з чэш.валаш.mega, megal, megaňa ’непаваротлівы, няўклюдны’, славац.mego ’тоўсты, як бочка, грубіян’, якія таксама няясныя (Махэк₂, 358). Янкоўскі (2, 101) выводзіць ад маге́рка ’лямцавая ці суконная шапка’.
Маге́ра3 ’гарэлка’ (жлоб., Мат. Гом.). Няясна. Магчыма, звязана з ням.mager ’худы, бедны, посны’ ці ад прозвішча прадпрымальніка, які гнаў гарэлку. Не выключана сувязь з магера1 (як вынік піцця — белая гарачка).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Гайда́р, гайда́й ’паганяты жывёлы’ (палес., Выгонная Л. Ц., вусн. паведамл.), гайда́й, гойда́й ’гандляр коньмі’ (лун., Шатал.). Параўн. Вяр.-Крыв.гайдай у песнях (Дзмітр.). Як відаць з геаграфіі слова, у бел. мове яно вядома толькі на поўдні. Укр.гайда́р(ь), гайдай ’пастух авечак’ (агляд іншых форм гл. у Рудніцкага, 528). Як мяркуе Рудніцкі (там жа), мабыць, ад выклічніка га́йда́ (цюрк.). Гэта этымалогія ёсць ужо ў Цімчанкі. Слоў гайда́р, гайда́й няма, здаецца, у рус. мове (няма ў Даля і ў СРНГ). Можна думаць, што гэтыя словы ўтварыліся ва ўкр. мове (параўн. і ўкр. прозвішчаГайда́й, Гайда́р).