Verbum

ДЗЯМЕ́НЦЬЕЎ (Уладзімір Андрэевіч) (н. 27.12.1928, г. Новаўкраінка, Украіна),

бел. мастак кіно. Засл. дз. маст. Беларусі (1979). Скончыў Усесаюзны дзярж. ін-т кінематаграфіі ў Маскве (1962). Працуе на кінастудыі «Беларусьфільм». Мастак-пастаноўшчык маст. фільмаў «Вуліца малодшага сына» (1962, з У.​Белавусавым), «Трэцяя ракета» (1963), «Праз могілкі» (1965, абодва з Я.​Ігнацьевым), «Іван Макаравіч» (1968, Прэмія Ленінскага камсамола Беларусі 1970), «Я, Францыск Скарына» (1970), «Бацька» (1972), «Братушка» (1976, з Л.​Трапковым), «Трэцяга не дадзена» (1981), «Ветразі майго дзяцінства» (1982), «Развітальныя гастролі» і «Слава богу, не ў Амерыцы» (1992), «Тутэйшыя» (1993) і інш., а таксама тэлевізійных «Гора баяцца — шчасця не бачыць» (1974) і «Нас выбраў час» (3, 4. 5-я серыі, 1979).

т. 6, с. 139

ДАВЫ́ДАЎ (Уладзімір Мікалаевіч) (сапр. Гарэлаў Іван Мікалаевіч; 19.1.1849, г. Наваміргарад, Украіна — 23.6.1925),

расійскі акцёр і педагог. Нар. арт. Рэспублікі (1922). З 1867 іграў у правінцыі. У 1880—1924 акцёр Александрынскага т-ра (Пецярбург), адначасова з 1883 выкладаў у тэатр. вучылішчы. Арганічнае пачуццё жыццёвай праўды, віртуознае валоданне тэхнікай пераўвасаблення, майстэрствам сцэн. мовы, міміка дазвалялі яму з поспехам выступаць у вадэвілях, камедыях, драмах: Фамусаў («Гора ад розуму» А.​Грыбаедава), Расплюеў («Вяселле Крачынскага» А.​Сухаво-Кабыліна), Мошкін («Халасцяк» І.​Тургенева), Гараднічы, Падкалесін («Рэвізор», «Жаніцьба» М.​Гогаля), Іванаў, Чабутыкін («Іванаў», «Тры сястры» А.​Чэхава).

Тв.:

Рассказ о прошлом. Л.;

М., 1962.

Літ.:

Брянский А. В.​Н.​Давыдов, 1849 — 1925: Жизнь и творчество. Л.;

М., 1939.

т. 5, с. 566

КАБА́ТНІКАВА (Вера Рафаілаўна) (2.6.1924, г. Чыта, Расія — 29.7.1997),

бел. актрыса. Засл. арт. Беларусі (1959). Скончыла Ленінградскі тэатр. ін-т імя Астроўскага (1948). Працавала ў т-рах Новасібірска, Выбарга, Куйбышава. У 1953—87 у Магілёўскім абл. драм. т-ры. Выканаўца характарных роляў і гераінь, імкнулася да індывідуалізацыі характараў, выразнасці вобразаў. Сярод лепшых роляў: Шура Азарава («Даўным даўно» А.​Гладкова), Софія («Гора ад розуму» А.​Грыбаедава), Маша Забеліна («Крамлёўскія куранты» М.​Пагодзіна), Алена Андрэеўна («Дзядзька Ваня» А.​Чэхава), Паліна («Мачаха» А.​Бальзака), Эпіфанія («Мільянерка» Б.​Шоу), Елізавета («Марыя Сцюарт» Ф.​Шылера), Валькірыя («Даруй мне» К.​Губарэвіча), Ніна («Усяго адно жыццё» А.​Маўзона), Вера Грынько («Выбух» М.​Гарулёва).

Г.​Р.​Герштэйн.

т. 7, с. 383

МАНАРЫ́М (франц. monorime ад мана... + rime рыфма),

верш, радкі якога яднаюцца адной рыфмай — манарыфмай. Пашыраны пераважна ва ўсх. паэзіі. Ва ўсх.-слав. паэзіі найб. вядомы як сатыр, і гумарыст. верш («Чаго баіцца немец?» П.​Панчанкі, «Лірычны жарт» С.​Ліхадзіеўскага), сустракаецца і як лірычны («Лясок» М.​Танка). М. — часам асобная частка буйнога твора, напр., даволі рэдкім відам М. (з рэдыфам) пачынаецца «Паэма мора» А.​Вярцінскага:

Што будзем рабіць з табой, мая змора?
Да мора!
Адкуль жураўліная гэта пакора?
Да мора!
Душа захацела марскога прастору...
Да мора!
Лета прайшло, а другое не скора
Да мора!
Сябры і сям’яне, не трэба дакору!
Да мора!
Як быццам там іншыя шчасце і гора...
Да мора!

В.​П.​Рагойша.

т. 10, с. 60

МАСКО́ЎСКІ ТЭА́ТР КО́РША,

буйнейшы прыватны драм. т-р у Маскве ў 1882—1932. Засн. тэатр. прадпрымальнікам Ф.​Коршам. У 1900—09 гал. рэжысёр М.​Сінельнікаў. У 1925—26 уключаны ў сетку дзярж. т-раў, называўся тэатрам «Камедыя» (б. Корш), Маскоўскім драм. т-рам. У рэпертуары пераважалі забаўляльныя п’есы, фарсы, меладрамы. Кожны тыдзень была прэм’ера. Сярод лепшых спектакляў «Іванаў» А.​Чэхава, «Навальніца» А.​Астроўскага, «Гора ад розуму» А.​Грыбаедава, «Маскарад» М.​Лермантава, «Дзеці Ванюшына» С.​Найдзёнава, «Дні нашага жыцця» Л.​Андрэева, «Гамлет» У.​Шэкспіра, «Тарцюф» Мальера. На сцэне ў розныя часы ігралі П.​Арленеў, А.​Астужаў, М.​Блюменталь-Тамарына, У.​Давыдаў, М.​Клімаў, А.​Ктораў, Л.​Леанідаў, І.​Масквін, М.​Радзін, В.​Тапаркоў і інш.

т. 10, с. 182

ПАЛІЦАЙМА́КА (Віталь Паўлавіч) (5.5.1906, г. Валгаград, Расія —21.12.1967),

расійскі акцёр. Нар. арт. СССР (1957). Скончыў Ленінградскі тэхнікум сцэн. мастацтва (1927). З 1927 працаваў у ленінградскіх т-ры юнага гледача, з 1930 у Вял. драм. т-ры імя М.​Горкага. Акцёр яркага тэмпераменту, шырокага творчага дыяпазону, майстар псіхал. партрэта. Сярод лепшых роляў: Ягор Булычоў, Ніл, Лука, Нястрашны і Дасцігаеў («Ягор Булычоў і іншыя», «Мяшчане», «На дне», «Дасцігаеў і іншыя» М.​Горкага), Фамусаў («Гора ад розуму» А.​Грыбаедава), Пракопій Пазухін («Смерць Пазухіна» М.​Салтыкова-Шчадрына), Эзоп («Ліса і вінаград» Г.​Фігейрэду), Камедыянт («Кароль Лір» У.​Шэкспіра), Савельеў («Так і будзе» К.​Сіманава) і інш. Здымаўся ў кіно. Дзярж. прэмія СССР 1951.

т. 12, с. 12