удубе́ць, ‑ею, ‑ееш, ‑ее; зак.

Разм.

1. Вельмі азябнуць, замерзнуць; страціць ад холаду рухомасць. Удубелі ногі на холадзе. □ [Люда:] — Рукі — не так, вельмі ж ногі ўдубелі... Яна паказала .. малую, стройную нагу ў нейкім сінім туфліку. Брыль.

2. Прамерзнуць да цвёрдасці. Зямля ўдубела: ні экскаватар, ні бур, тым больш бульдозер не маглі ўспароць, узламаць грунт пад катлаван. Мыслівец. // Зацвярдзець, астыўшы (пра ежу). Бульба ўдубела.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

усты́ць, устыну, устынеш, устыне; зак.

1. (1 і 2 ас. не ўжыв.). Застыць, згусціцца пры астыванні. Халадзец устыў. // Зацвярдзець ад холаду. Зямля ўстыла — не ўкапаць.

2. Азябнуць, замерзнуць. Пакуль.. [Парамон] там з гусаком важдаўся ды пакуль, абвязаўшыся вяроўкаю, вылез, то так устыў, што і на гарачай печы не мог угрэцца. Лобан. // перан. Стаць нерухомым, замерці. Наш чалавек аж устыў там, дзе стаяў. Мурашка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

*Мярза́вы, мерза́ву, мерзе́ны ’агідны, дрэнны’ (ТС), мярзя́ва ’нягоднік, паганец’ (Ян.), укр. мерзе́нний, мерзосві́тний, рус. мерзкий, ст.-рус. мьрзъкъ, чэш., славац. mrzký, славен. mŕzək, серб.-харв. мр̏зак, макед. мрзешен, мрзешник, ст.-слав. мръзъкъ. Звязана з мёрзнуць, мароз (Фасмер, 2, 603), параўн. алб. mardhem ’дрыжу ад холаду’, marth ’мароз’. Параўн. аналагічна чэш. osiuditi ’выклікаць агіду’, ostuda ’сорам’ — рус. студить, ням. Schauder ’дрыготка’ і ’жах, агіда’. Супраць такіх паралелей выступае Махэк₂ (381) і звязвае чэш. mrzeti з ц.-слав. мръсьнъ ’гідкі, агідны, жудасны’.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

dygotać

dygota|ć

незак. дрыжэць, трэсціся; калаціцца; лекатаць;

~ć z zimna — калаціцца ад холаду;

ziemia ~ła od czołgów — зямля дрыжэла ад танкаў

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

scháudern vi

1) дрыжа́ць (ад холаду)

2) жаха́цца;

ihm scháudert die Haut [das Herz] ён уздры́гвае ад жа́ху;

mich scháudert beim Gedánken… мяне́ ахо́плівае жах пры ду́мцы…

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

дры́жыкі мн. Zíttern n -s; Frösteln n -s (ад холаду); Scháuer m -s, Scháuder m -s (ад страху);

ліхама́нкавыя дры́жыкі Fíeberschauer m;

мяне́ кі́нула ў дры́жыкі mich überlíef ein Scháuer

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

susceptible [səˈseptəbl] adj.

1. (to) успрыма́льны, пада́тлівы;

susceptible to female charms нераўнаду́шны да жано́чых ча́раў;

susceptible to diseases успрыма́льны да хваро́баў

2. ура́злівы, чуллі́вы; улю́бчывы;

susceptible to cold адчува́льны да хо́ладу

3. які́ дапускае, паддае́цца;

Are the facts not susceptible of proof? Хіба гэтыя факты нельга даказаць?

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

скарчане́лы, ‑ая, ‑ае.

1. Які азябнуў ад холаду; замерзлы. [Дзед] датыкаўся да шпалы скарчанелымі пальцамі, як граблямі. Пестрак.

2. Адубелы, застылы (пра труп). Калі ўзышло сонца,.. [Пацейчык] быў ужо скарчанелы, і мухі пачалі роіцца над яго страшным тварам. Чорны. // Адубелы; засохлы, закарэлы (пра рэчы). У курнай хаце мужык Падымаецца, .. Цягне лапці з палка Скарчанелыя. Купала. Цімох сядзеў на прыпеку. Выцягнуў з пячуркі скарчанелыя анучы, мяў іх і расціраў. Навуменка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

балець, смылець, шчымець; садніць (абл.) / ад холаду: заходзіцца; ныць, пячы, гарэць, калоць, ламаць, тузаць, развальвацца (перан.)

Слоўнік сінонімаў і блізказначных слоў, 2-е выданне (М. Клышка, правапіс да 2008 г.)

нечувстви́тельный

1. нечуллі́вы; (нечуткий) нячу́лы;

нечувстви́тельная ко́жа нечуллі́вая ску́ра;

нечувстви́тельный к хо́лоду нечуллі́вы да хо́ладу;

нечувстви́тельный к красоте́ нечуллі́вы да хараства́;

нечувстви́тельное се́рдце нячу́лае сэ́рца;

2. (неощутимый) неадчува́льны; (незаметный) непрыме́тны, разг. непрыкме́тны;

нечувстви́тельным о́бразом неадчува́льна (непрыме́тна).

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)