БА́НАС, ахар,

археалагічная культура эпохі энеаліту (каля 1900—1300 да нашай эры) на тэр. штата Раджастхан (Індыя). Назва ад р. Банас, у басейне якой даследавана паселішча Ахар (адсюль другая назва культуры). Насельніцтва займалася земляробствам (вырошчвала рыс, пшаніцу), асн. буд. матэрыялам былі камень і гліна. Характэрна чорна-чырвоная кераміка, упрыгожаная малюнкамі белай фарбы. Пашыраны медныя і бронзавыя вырабы.

т. 2, с. 272

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

АРА́ ГЕХЕЦЫ́К, Ара Прыгожы,

у армянскім эпасе бог, які памірае і ўваскрасае, сын Арама, цар армянскай дзяржавы. Паводле міфаў, адмовіўся стаць мужам ці каханкам багіні кахання, царыцы Асірыі Шамірам, за што тая пайшла вайной на Арменію. А.Г. загінуў у баі, але па загадзе Шамірам аралезы (духі) ажывілі яго. Імем А.Г. назв. Арарацкая раўніна, гара Цахкеванк (другая яе назва Ара).

т. 1, с. 442

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

КАМБІНАВА́НАЯ СІСТЭ́МА ў будаўнічай механіцы,

сістэма, якая спалучае нясучыя канструкцыі розных тыпаў (напр., вісячая канструкцыя з бэлькай, арка з бэлькай і падвескамі). У К.с. звычайна адна ч. элементаў прызначана для работы пераважна на выгін, другая — на расцяжэнне або сцісканне. Пры гэтым недахопы адной сістэмы кампенсуюцца перавагамі другой.

Камбінаваныя сістэмы: 1 — арка з фермай; 2 — вісячая сістэма (кабель) з бэлькай.

т. 7, с. 506

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

МІРА́БІЛІС (Mirabilis),

род кветкавых раслін сям. ніктагінавых. Каля 60 відаў. Пашыраны ў Амерыцы. У Цэнтр. бат. садзе Нац. АН Беларусі інтрадукавана М. ялапа, або начная прыгажуня (M. jalapa).

М. ялапа — кустападобная расліна выш. да 1 м. Лісце супраціўнае, суцэльнае. Кветкі невял., лейкападобныя, белыя, жоўтыя, чырв., распускаюцца пад вечар і цвітуць да раніцы (адсюль другая назва). Дэкар. расліна.

т. 10, с. 461

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

пашырэ́ць, ‑эю, ‑эеш, ‑эе; зак.

Разм. Стаць шырокім, шырэйшым. За апошні час Юрка пашырэў у плячах, наліўся сілаю. Карпаў. Пашырэла раптам дарога — гэта да яе далучылася другая, што вяла з Хадакоў праз ельнік. Пташнікаў.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

другі́

1. ліч. Zwéite (sub) m -n, -n;

друго́га лю́тага am zwéiten [den zwéiten – пры напісанні дат] Fébruar;

друга́я старо́нка Séite zwei;

другі́ паве́рх érster Stock;

другі́ паво́дле я́касці zwéitbest;

другі́ паво́дле велічыні́ zwéitgrößt;

друга́я гадзі́на es geht auf zwei, es ist noch eins; es ist eins durch (разм.);

другая скры́пка die zwéite Géige;

другі́ го́лас die zwéite Stímme;

друга́я ху́ткасць der zwéite Gang (аўта);

на другі́м ме́сцы an zwéiter Stélle;

2. (інакшы, не такі) ánderer; von ánderer Art, ándersartig, ánders geártet;

і той і другі́ sowóhl der éine, als auch der ándere; dieser und jéner;

ні той ні другі́ kéiner von béiden;

ніхто́ другі kein ánderer, níemand ánders;

другі́м ра́зам ein ándermal;

у другі́м ме́сцы anderswó;

у друго́е ме́сца ánderswohín;

з друго́га ме́сца ánderswohér;

з друго́га бо́ку ándererseits;

3. (наступны) der nächste, der fólgende, der zwéite;

на другі́ дзень am fólgenden [nächsten] Tág(e); ánderntags;

4. у знач. наз. м. der ándere [Ándere];

5. (страва):

друго́е н. der zwéite Gang m -(e)s, Gänge;

◊

знайсці́ друго́е дыха́нне néue Kräfte [Kraft] schöpfen vt;

даве́дацца з другі́х рук aus zwéiter Hand erfáhren*;

купі́ць з другіх рук durch Vermíttlung káufen;

гэ́та друга́я спра́ва разм. das ist (et)was ánderes, das ist éine ándere Sáche;

другі́мі сло́вамі mit ánderen Wórten

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

...галосы, ‑ая, ‑ае.

Другая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае: а) з такім голасам, які паказваецца ў першай частцы, напрыклад: звонкагалосы, рознагалосы; б) з такой колькасцю галасоў, якая названа ў першай частцы, напрыклад: двухгалосы, шматгалосы.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

уту́лка, ‑і, ДМ ‑лцы; Р мн. ‑лак; ж.

Дэталь машын або якога‑н. прыстасавання, якая мае восевую адтуліну, куды ўстаўляецца другая дэталь. Калёсныя ўтулкі. Канічныя ўтулкі. □ Колы глыбока.. уядаліся ў пясок. Утулкі пішчалі. Броўка.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пліяцэ́н

(ад гр. pleion = большы + -цэн)

другая, апошняя эпоха неагену.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

На́дубель ’гэбель выбіраць канты ў дошках’ (Сцяшк. Сл.). Запазычанне з нямецкай мовы (?), другая частка выразна адлюстроўвае ням. Hebel.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)