ВЕ́ТРАЗЬ судна,

палотнішча (ільняная, баваўняная, сінтэтычная тканіна) ці гнуткая пласціна для пераўтварэння энергіі ветру ў энергію руху судна; адзін з самых стараж. відаў рухачоў. Ветразі адрозніваюць: па форме — прамыя (у выглядзе прамавугольніка ці раўнабокай трапецыі; ставяцца ўпоперак судна) і косыя (трох- і чатырохвугольныя; ставяцца ўздоўж судна); паводле месца размяшчэння — верхнія, заднія, лятучыя, ніжнія, пярэднія; паводле прызначэння — звычайныя і штармавыя. Вецер аказвае на ветразі непасрэдны ціск (пры размяшчэнні ветразяў перпендыкулярна ветру) ці стварае аэрадынамічную сілу (пры косым абцяканні ветразяў паветр. патокам). У залежнасці ад размяшчэння на судне кожны ветразь мае сваю назву. Выкарыстоўваюцца таксама на буерах.

Ветразі трохмачтавага карабля: 1 — фор-топсель; 2 — фор-бом-брамсель; 3 — фор-брамсель; 4 — фор-марсель; 5 — фок; 6 — грот-топсель; 7 — грот-бом-брамсель; 8 — грот-брамсель; 9 — грот-марсель; 10 — грот; 11 — круйс-топсель; 12 — круйс-бом-брамсель; 13 — круйс-брамсель; 14 — круйс-марсель; 15 — бізань; 16 — клівер; 17 — другі клівер; 18 — фор-стаксель; 19 — стакселі.

т. 4, с. 130

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

вадарэ́з, ‑а, м.

Край насавой часткі судна, які рассякае ваду.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

дэк, ‑а, м.

Спец. Навясная палуба марскога або рачнога судна.

[Англ. deck — палуба.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

адбуксі́равацца, ‑руецца; зак.

Адысці адкуль‑н. на буксіры (пра судна).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

пакетбо́т, ‑а, М ‑боце, м.

Уст. Марское паштова-пасажырскае судна.

[Англ. packet-boot.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

мотабо́т, ‑а, М ‑боце, м.

Невялікае маторнае судна; маторны бот.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

крэ́ніць, ‑ню, ‑ніш, ‑ніць; незак., што.

Нахіляць набок (судна, самалёт).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

крэно́метр, ‑а, м.

Спец. Прыбор для вызначэння вугла крэну судна.

[Ад гал. krengen — класці судна на бок і metréō — вымяраю.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

караве́ла, ‑ы, ж.

Старадаўняе чатырохабо трохмачтавае судна ў краінах Сяродземнамор’я.

[Іт. caravella.]

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

карса́рскі, ‑ая, ‑ае.

Які мае адносіны да карсара. Карсарскае судна.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)