Ске́пнік ‘грыб лось (пеўнік стракаты), Sarcodon imbricatus (Fr.) Karst.’ (Касп.). Відаць, да скяпаць, ске́пка (гл.), таму што грыб мае «пашчапаную» калючую паверхню. Параўн. яго навуковую назву вожычнік стракаты, а таксама іншыя народныя назвы: скепанка, ёршык, вожык, сямірога (Сярж.–Яшк.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
пасII спорт.
1. межд. пас;
пас сюда́! пас сюды́!;
2. сущ. пас, род. па́са м.;
то́чный пас дакла́дны пас;
у него́ хоро́шие па́сы у яго́ до́брыя па́сы.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
расти́ несов., в разн. знач. расці́;
де́ти расту́т дзе́ці расту́ць;
трава́ растёт трава́ расце́;
он рос в дере́вне ён рос у вёсцы;
его тала́нт растёт яго́ та́лент расце́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сложи́тьсяI сов. скла́сціся; (создаться) ствары́цца; (сформироваться) сфармірава́цца;
обстоя́тельства сложи́лись благоприя́тно абста́віны скла́ліся спрыя́льна;
у него́ ещё не сложи́лся хара́ктер у яго́ яшчэ́ не скла́ўся (не сфармірава́ўся) хара́ктар.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
спроси́ться
1. (попросить разрешения) спыта́цца, папыта́цца (у каго);
ушёл не спрося́сь пайшо́ў не спыта́ўшыся;
2. безл. / с тебя́ (с него́) спро́сится з цябе́ (з яго́) бу́дуць спаганя́ць (спаго́няць).
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
угляде́ть сов.
1. (увидеть) уба́чыць, угле́дзець;
2. (устеречь) разг. упільнава́ць, дагле́дзець (каго, што);
ра́зве за всем угляди́шь? хі́ба за ўсім упільну́еш?;
за ним не угляди́шь яго не ўпільну́еш.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
усмотре́ть сов.
1. уба́чыць, угле́дзець;
2. (устеречь) дагле́дзець, упільнава́ць (каго, што);
за всем сра́зу не усмо́тришь за ўсім адра́зу не дагле́дзіш;
за ним не усмо́тришь яго́ не ўпільну́еш.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
уче́сть сов.
1. улічы́ць; прыня́ць пад ува́гу;
я учёл его́ замеча́ние я ўлічы́ў яго́ заўва́гу;
2. (подсчитать) улічы́ць, падлічы́ць;
уче́сть расхо́ды улічы́ць (падлічы́ць) выда́ткі;
3. (вексель) фин. дыскантава́ць.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
КАМПЕНСА́ЦЫЯ (ад лац. compensatio ураўнаважванне, замена) у біялогіі, 1) рэакцыя арганізма на парушэнне яго жыццядзейнасці, пры якой здаровыя органы і сістэмы бяруць на сябе функцыю пашкоджаных структур. Напр., замяшчальная гіперфункцыя здаровай ныркі пасля выдалення ці выключэння хворай — вырашальны фактар выдзялення прадуктаў абмену з арганізма; кампенсатарная гіперфункцыя сэрца пры яго пароках ці пры гіпертаніі забяспечвае нармальнае паступленне крыві да тканак. Працяглая замяшчальная гіперфункцыя суправаджаецца гіпертрафіяй органа, які працуе інтэнсіўна, і можа выклікаць яго знясіленне. К. функцый — адзін з механізмаў гамеастазу.
2) Аднаўленне нармальнага развіцця арганізма пасля яго парушэння на адной з папярэдніх стадый. Напр., пры недастатковым харчаванні маладых лічынак насякомых зніжаецца іх рост, што можа кампенсавацца ўзмоцненым харчаваннем і паскарэннем росту на наступных стадыях іх развіцця. К. наз. таксама працэсы ў філагенезе, звязаныя з функцыян. замяшчэннем аднаго органа (яго часткі) інш. органам (яго часткай).
т. 7, с. 537
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
акупі́цца, акупіцца; зак.
Аплаціцца; прынесці даход, які пакрывае зробленыя расходы. Давайце запросім вучоных, няхай зробяць эканамічны аналіз гаспадаркі, дадуць навуковыя прагнозы. Далібог, акупяцца затраты. Шамякін. // перан. Разм. Апраўдаць сябе, даць станоўчыя вынікі. Твар [айца Міколы] робіцца тужлівым. Але гэта цягнецца толькі момант, бо яго турбота, яго, можна сказаць, пакута шчодра акупілася вынікам намаганняў. Колас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)