НЕЗАБЫТО́ЎСКІ (Аляксандр) (2.10.1819, в. Смалічы Нясвіжскага р-на Мінскай вобл.; паводле інш. звестак 15.9.1818, в. Зубкава Навагрудскага р-на Гродзенскай вобл. — 21.3.1849),
бел. і польскі пісьменнік, філосаф, гісторык. Вучыўся ў прыватным франц. пансіёне ў Варшаве, у Дэрпцкім ун-це (1835—38). У 1844—47 наведаў Францыю, Аўстрыю, Італію, Іспанію, Партугалію, Англію. За спробу перавезці свае і чужыя нелегальныя выданні арыштаваны, зняволены ў пінскай, мінскай і віленскай турмах. Быў прыгавораны да пазбаўлення дваранскіх і маёмасных правоў і 20-гадовай катаргі ў сібірскіх рудніках (памёр да выканання прыгавору). У ананімных кнігах, якія выдаваў у Вільні і Парыжы, а таксама ў рукапісах, што трапілі ў рукі царскіх улад пры арышце, заклікаў народ на барацьбу супраць сац. і нац. прыгнёту, патрабаваў скасавання паншчыны, адмаўляў існаванне Бога, высмейваў хрысц. догматы. Аўтар мемуараў «Мае запіскі» (Парыж, 1845), прысвечаных паўстанню 1830—31, у якіх сябе называе ліцвінам (беларусам).
Тв.:
Rozamunda. Wilno, 1844;
Barbara. Wilno, 1844;
Jadwiga. Paryż, 1845;
Rèves d’amour de gloir et de liberté. Paris, 1845;
Katarzyna Wielka. Paryż, 1846.
Jlim.: Александровіч С.Х. Вольнадумца з-пад Нясвіжа Аляксандр Незабытоўскі: З гісторыі бел.-пол. літ. і грамадска-паліт. сувязей у 40-я гг. XIX ст. Мн., 1975.
С.Х.Александровіч.
т. 11, с. 269
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
opposite1 [ˈɒpəzɪt] adj.
1. проціле́глы, адваро́тны;
in the opposite direction у проціле́глым напра́мку
2. які́ знаходзіцца насу́п раць;
Clouds of smoke belched out of the windows of the house directly opposite. Клубы дыму вырываліся з акон дома, што якраз насупраць.
♦
your opposite number асо́ба, яка́я займа́е таку́ю ж паса́ду ў і́ншай устано́ве;
the opposite sex проціле́глы пол
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
міжго́р'е Месца паміж гарамі (Слаўг.). Тое ж міжы́гар'е (Пол.).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
тхло Палонка, прасечаная ў лёдзе, куды выходзіць рыба (Пол.).
Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)
окра́сить сов.
1. афарбава́ць, пафарбава́ць; (только в знач. — покрыть слоем краски) памалява́ць;
окра́сить пол памалява́ць (пафарбава́ць) падло́гу;
окра́сить пла́тье пафарбава́ць суке́нку;
2. перен. (придать особый тон, выразительный оттенок) афарбава́ць, нада́ць афарбо́ўку;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
полово́йI прил. (к полI) падло́гавы; чаще переводится оборотами для падло́гі, на падло́гу;
половы́е до́ски до́шкі падло́гі; (как строительный материал) до́шкі на падло́гу (для падло́гі);
полова́я щётка шчо́тка для падло́гі.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дало́ў нареч.
1. (в лозунгах) доло́й;
д. вайну́! — доло́й войну́!;
2. разг. на зе́млю, на́земь; на́ пол;
◊ з плеч д. — с плеч доло́й;
з рук д. — с рук доло́й
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
запля́міць сов.
1. запятна́ть; (целиком) испятна́ть;
з. суке́нку — запятна́ть пла́тье;
з. падло́гу чарні́лам — испятна́ть пол черни́лами;
2. перен. (опозорить) запятна́ть, замара́ть;
з. сябе́ гане́бным учы́нкам — запятна́ть себя́ позо́рным посту́пком
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Напол ’вялікая кадушка, выдзеўбаная з дрэва’ (Бяльк.), напал, напол ’тс’ (Мат. Маг.), рус. напол ’тып кадушкі’. Паводле Фасмера (3, 43), першапачаткова ’перапілаваная папярок бочка, кадушка’, што з на + пол ’палавіна’, параўн. ст.-бел. патлы ’напалавіну’ (XVI ст.), са спалучэння на+він. скл. мн. л. назоўніка полъ ’палова’ (Карскі 2–3, 158), сучаснае каналы ’на дзве роўныя часткі, папалам’. Гл. напал.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Разда́гацца ’пачаць бегчы з тупатам’ (Юрч. СНЛ). Утварэнне ад гукапераймальнага выклічніка даг!, параўн. з іншай вакалізацыяй рус. ды́гать ’гнуцца’, ’хістацца’, укр. дигота́ти, диготі́ти ’дрыжаць’, пол. dygać ’кланяцца’, ’прысядаць’, якія звязваюць са ст.-в.-ням. tūhhan, с.-в.-ням. tûchen, с.-н.-ням. dûken, англ. duck ’хіліцца ўніз’, ’ныраць’ (Фасмер, 1, 557). Параўн. таксама тур. dağdağa ’шум, гам, крык’, dağdağali ’шумны’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)