расславля́ть несов., разг. расслаўля́ць; (распускать слух) распуска́ць (чу́тку); см. рассла́вить.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
обостря́ть несов. абвастра́ць;
обостря́ть слух абвастра́ць слых;
обостря́ть отноше́ния абвастра́ць адно́сіны;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дане́сціся сов., прям., перен. донести́сь;
~слася пе́сня — донесла́сь пе́сня;
~слася чу́тка — донёсся слух
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
донести́сь сов., в разн. знач. дане́сціся;
донесла́сь пе́сня дане́слася пе́сня;
донёсся слух дане́слася чу́тка.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
изощрённый вы́танчаны; абво́страны; разві́ты; даскана́лы; рафінава́ны;
изощрённый ум даскана́лы ро́зум;
изощрённый слух разві́ты (абво́страны) слых.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
навастры́цца сов.
1. наточи́ться;
нож ~ры́ўся — нож наточи́лся;
2. обостри́ться;
яго́ слых ~ры́ўся — его́ слух обостри́лся
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Паслу́шнік ’чалавек, які рыхтуецца стаць манахам’, ’прыслужнік у манастыры’ (ТСБМ). Рус. по́слушник, послу́шник ’тс’. Польск. posłusznik ’тс’, ’паслухмяны, пакорны’, чэш. poslušník ’тс’, славац. poslušník ’манах’, серб.-харв. послу̀шник ’слухмяны, пакорлівы чалавек’, балг. послу́шник ’паслушнік’. Са ст.-слав. послушникъ ’пакорлівы, пачцівы вучань, слухач’, якое з’яўляецца калькай са ст.-грэч. ἀκροατής ’слухач’, пазней ’той, хто чытае’, ’знаўца’. Да слух (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
МАРФАНАЛО́ГІЯ,
раздзел мовазнаўства, які вывучае фаналагічную структуру марфем рознага тыпу і выкарыстанне фаналагічных адрозненняў у марфал. мэтах. Займае прамежкавае становішча паміж фаналогіяй і марфалогіяй. Даследуе фанемную структуру марфем, напр., каранёвыя марфемы назоўнікаў пераважна закрытыя («дом» — ∅, «сад» — ∅, «вад-а» і інш.), у той час як каранёвыя марфемы дзеясловаў могуць быць і закрытымі («слух-а-ць») і адкрытымі («лі-ць»); чаргаванне гукаў у розных морфах адной і той жа марфемы, напр., марфанемы ц’ — ч у морфах «кац’-» — «кач-» («каціць» — «качу»); правілы і заканамернасці спалучэння марфем у слове. На месцы спалучэння марфем узнікаюць марфемныя стыкі («марфемнае шво»), на якіх часта наглядаюцца гукавыя спалучэнні, якія не могуць сустракацца ўнутры марфемы. Напр., у бел. мове звычайна не бывае ў складзе марфемы спалучэнняў аднолькавых гукаў, аднак на марфемным стыку такія спалучэнні лёгка ўтвараюцца («па-абед-а-ць», «ад-да-ць»). На стыку марфем часцей за ўсё наглядаюцца і разнастайныя чаргаванні. Тэрмін «М.» ўвёў рас. вучоны М.С.Трубяцкой (1931).
Літ.:
Трубецкой Н.С. Некоторые соображения относительно морфонологии: Пер. с нем. // Пражский лингвистический кружок. М., 1967;
Шуба П.П. Сучасная беларуская мова: Марфаналогія. Марфалогія. Мн., 1987.
П.П.Шуба.
т. 10, с. 144
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
пране́сціся сов., в разн. знач. пронести́сь; (быстро проехать — ещё) промча́ться;
по́езд ~нёсся — по́езд пронёсся (промча́лся);
~слася чу́тка — пронёсся слух
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
изощря́ть несов. (утончать) выто́нчваць; (обострять) абвастра́ць; развіва́ць; (усовершенствовать) удаскана́льваць; (рафинировать) рафінава́ць;
изощря́ть слух развіва́ць слых;
изощря́ть ум удаскана́льваць ро́зум;
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)