Verbum

МАГІЛЁЎСКІ АМА́ТАРСКІ ТЭА́ТР.

Існаваў у 1900—04 у Магілёве пры Нар. доме. Створаны па ініцыятыве Т.​Сапрыкі. У сезон 1902/03 т-рам кіраваў прафес. рэж. М.​Падбярэзскі. У асобных спектаклях выступала прафес. актрыса М.​Кугушава-Чынар. Пастаўлены п’есы А.​Чэхава, А.​Астроўскага, М.​Гогаля, М.​Салаўёва, А.​Дэнеры, Ф.​Дзюманура і інш.

Дз.​У.​Стэльмах.

т. 9, с. 464

АРЛО́Ў (Алег Рыгоравіч) (18.7.1934, в. Старасакольнікі Новасакольніцкага р-на Пскоўскай вобл. — 22.4.1995),

бел. жывапісец, педагог. Скончыў Бел. тэатр.-маст. ін-т (1966). З 1966 выкладаў у Віцебскім пед. ін-це. Працаваў у жанры тэматычнай карціны, пейзажа, партрэта. Творам уласцівы эмацыянальная выразнасць, экспрэсіўнасць, імпрэсіяністычная сакавітасць фарбаў: «Разбураны горад» (1960), «Пейзаж у Лескавічах», «Лучоса», «Каток у Віцебску», аўтапартрэт (усе 1970), «Раніца ў Дуброўне», «Стары замак», партрэты мастакоў А.​Салаўёва і А.​Мемуса (усе 1980), «Зіма ў Здраўнёве» (1985), «Плошча Перамогі» (1990), «Рыга», «Стары Полацк», «Старая Беліца» (усе 1993).

М.​Л.​Цыбульскі.

т. 1, с. 483

ГАПА́К,

украінскі нар. танец. Узнік у Войску Запарожскім. Бывае сольны, парны, групавы. Уключае скокі, прысядкі, вярчэнні і інш. віртуозныя танц. рухі. Тэмп хуткі. Муз. памер $\frac{2^{}}{4}$. Пашыраны і на Беларусі, пераважна ў зах. і паўд.-зах. раёнах, мае адметныя рысы: выконваецца звычайна трыма танцорамі, суправаджаецца прыпеўкамі. Жанр гапака выкарыстаны ў творах многіх укр., рус. і інш. кампазітараў: у операх «Чаравічкі» і «Мазепа» П.​Чайкоўскага, «Майская ноч» М.​Рымскага-Корсакава, «Запарожац за Дунаем» С.​Гулак-Арцямоўскага, «Энеіда» М.​Лысенкі, балетах «Тарас Бульба» В.​Салаўёва-Сядога, «Канёк-Гарбунок» Ц.​Пуні, «Гаянэ» А.​Хачатурана і інш. Выконваецца і як самаст. муз. п’еса.

т. 5, с. 36

ДАВІТАШВІ́ЛІ (Георгій Міхайлавіч) (27.2.1893, Баку — 4.7.1966),

грузінскі акцёр. Нар. арт. Грузіі (1934). Вучыўся ў школе сцэн. мастацтва ў Пецярбургу (1913—15). У 1915 выступаў у т-рах Таганрога, Уладзікаўказа, Баку, Батумі, з 1920 у драм. т-ры ў Тбілісі (цяпер Груз. т-р імя Ш.​Руставелі). Яго творчасць вызначалася вял. сцэн. культурай, мяккай, высакароднай манерай выканання, рамантычнай узнёсласцю. Сярод роляў: Міндзія («Ламара» паводле Важы Пшавелы), Гелахсан («Тэтнульд» Ш.​Дадыяні), Гарсія Лорка («Алькасар» Г.​Мдывані), Гадуноў («Вялікі гасудар» У.​Салаўёва), Захар Бардзін («Ворагі» М.​Горкага), Гамлет (аднайм. п’еса У.​Шэкспіра), Франц Моар («Разбойнікі» Ф.​Шылера). Здымаўся ў кіно. Дзярж. прэмія СССР 1946.

т. 5, с. 563

ДАЛМА́ТАЎ (сапр. Лучыч Васіль Панцеляймонавіч; 1852, вобл. Далмацыя, Югаславія — 27.2.1912),

рускі акцёр. Сцэн. дзейнасць пачаў у Адэсе. У 1873—76 у Маск. агульнадаступным т-ры, у 1880—84 у маскоўскіх т-рах Пушкінскім і Ф.​Корша, у 1884—94 і з 1901 у Александрынскім т-ры (Пецярбург). Яго мастацтва вызначалася высокай культурай, філіграннай дакладнасцю, уменнем ствараць тыповыя вобразы. Сярод роляў: Гамлет, Макбет, кароль Лір (аднайм. п’есы У.​Шэкспіра), Іаан («Смерць Іаана Грознага» А.​К.​Талстога), Агішын («Жаніцьба Бялугіна» А.​Астроўскага і М.​Салаўёва), Крачынскі («Вяселле Крачынскага» А.​Сухаво-Кабыліна), Ракіцін, граф Любін («Месяц у вёсцы», «Правінцыялка» І.​Тургенева). Аўтар п’ес, фельетонаў, апавяданняў і аповесцей з тэатр. жыцця.

т. 6, с. 20

ІВАНО́Ў-КАЗЕ́ЛЬСКІ (сапр. Іваноў) Мітрафан Трафімавіч

(1850, Кіеўская губ.—27.1.1898),

расійскі акцёр. На сцэне з 1869 (Жытомір, Харкаўская трупа Н.​Дзюкава). З 1875 выступаў як акцёр-гастралёр у розных гарадах Расіі. Мастацтва вызначалася душэўнасцю, шчырасцю, прастатой. Раскрыў якасці рус. нац. характару ў ролях Жадава («Даходнае месца» А.​Астроўскага), Бялугіна («Жаніцьба Бялугіна» Астроўскага і М.​Салаўёва), Чацкага («Гора ад розуму» А.​Грыбаедава). Трагедыйны бок таленту выявіўся ў ролях Гамлета, Шэйлака («Гамлет», «Венецыянскі купец» У.​Шэкспіра), Кіна («Кін» А.​Дзюма-бацькі); тэма адзіноты «маленькага» чалавека ў ролях Ражнова («Гора-злашчаснасць» В.​Крылова), Сяргея Артамонава («Ал лёсу не схаваешся» Аркадзьева) і інш. Сярод вучняў П.М.Арленеў.

т. 7, с. 154

МАСКО́ЎСКІ МАСТА́ЦКІ ТЭА́ТР ДРУГІ́ (МХАТ-2). Дзейнічаў у 1924—36. Створаны на аснове 1-й Студыі МХТ, арганізаванай у 1912 К.​Станіслаўскім і Л.​Суляржыцкім. Кіраўнікі М.​Чэхаў, з 1928 І.​Бярсенеў. У студыі і пазней у т-ры ставіліся спектаклі па творах Ф.​Дастаеўскага, М.​Ляскова, М.​Салтыкова-Шчадрына, А.​К.​Талстога, А.​М.​Талстога, В.​Гюго, Дж.​Флетчэра, У.​Шэкспіра, А.​Афінагенава, А.​Белага, А.​Файко і інш. Працавалі акцёры С.​Бірман, С.​Гіяцынтава, Л.​Дзяйкун, А.​Дзікі, М.​Дурасава, В.​Салаўёва, Б.​Сушкевіч, А.​Чабан, Чэхаў і інш. У 1928 Чэхаў эмігрыраваў за мяжу, частка трупы на чале з Дзікім выйшла з т-ра.

т. 10, с. 181

МІЧУ́РЫНА-САМО́ЙЛАВА (Вера Аркадзеўна) (17.5.1866, С.-Пецярбург — 2.11.1948),

расійская актрыса. Нар. арт. СССР (1939). З акцёрскай сям’і Самойлавых. З 1886 у Александрынскім т-ры (пазней Ленінградскі акад. т-р драмы імя А.​С.​Пушкіна). Набыла вядомасць выкананнем роляў свецкіх жанчын — халодных, разважных, какетлівых. Творчасць адметная псіхалагізмам, вытанчанай іроніяй: Ранёва («Свеціць, ды не грэе» А.​Астроўскага і М.​Салаўёва), Гурмыжская («Лес» Астроўскага), Наталля Пятроўна («Месяц на вёсцы» І.​Тургенева), Ранеўская («Вішнёвы сад» А.​Чэхава), Хлёстава («Гора ад розуму» А.​Грыбаедава), Паліна Бардзіна («Ворагі» М.​Горкага), Ксенія Міхайлаўна, Лянчыцкая («Вогненны мост», «Байцы» Б.​Рамашова), лэдзі Мільфард («Каварства і каханне» Ф.​Шылера). Дзярж. прэмія СССР 1943.

т. 10, с. 491