гардэні́т

(ад англ. harden = загартоўваць)

разнавіднасць структуры загартаванай сталі — мартэнсіту.

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

hartować

незак. гартаваць, загартоўваць;

hartować charakter — загартоўваць характар;

hartować dziecko kąpielami w chłodnej wodzie — загартоўваць дзіця купаннем у халоднай вадзе

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ertüchtigen vt загарто́ўваць, рабі́ць здаро́вым [мо́цным], аздараўля́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

uodporniać

незак.

1. загартоўваць;

2. выпрацоўваць імунітэт

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

ábhärten

1. vt гартава́ць, загарто́ўваць; умацо́ўваць

2. ~, sich гартава́цца

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

загарто́ўвацца несов.

1. зака́ливаться, закаля́ться, прока́ливаться;

2. перен. закаля́ться;

1, 2 см. загартава́цца;

3. страд. зака́ливаться, закаля́ться; прока́ливаться; см. загарто́ўваць

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

féstigen

1. vt умацо́ўваць, мацава́ць;

den Wíllen ~ загарто́ўваць во́лю

2. ~, sich умацо́ўвацца

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

harden [ˈhɑ:dn] v.

1. рабі́ць цвёрдым; рабі́цца цвёрдым; зацвердзява́ць, цвярдзе́ць;

The cement hardened. Цэмент зацвярдзеў.

2. умацо́ўваць; загарто́ўваць; загарто́ўвацца;

harden steel загарто́ўваць сталь

3. рабі́ць неадчува́льным; рабі́цца неадчува́льным, жо́рсткім;

harden one’s heart against smb. стаць бязлі́тасным да каго́-н.;

harden smb. to smth. рабі́ць каго-н. загартава́ным, выно́слівым да чаго-н.; умацо́ўваць;

harden to labour прывы́кнуць да ця́жкай пра́цы;

harden the body/oneself against cold прывуча́ць це́ла/сябе́ да хо́ладу

Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)

harden

[ˈhɑ:rdən]

1.

v.

1) цьвярдзе́ць, рабі́ць (-ца) цьвёрдым

2) загарто́ўваць (-ца)

3) рабі́ць (-ца) бязду́шным, бязьлі́тасным

4) гартава́ць (пра хара́ктар)

2.

v.i.

1) расьці́, узраста́ць (пра цэ́ны а́кцыяў)

2) зацьвярдзява́ць

Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс) 

Сталь ‘цвёрды метал серабрыста-шэрага колеру’ (ТСБМ, Некр. і Байк., Пятк. 2). Укр. сталь, рус. сталь ‘тс’. Запазычанне з польск. stal, дзе адзначала з XV ст. і ўзыходзіць да с.-в.-ням. stahl ‘тс’ (гл. Брукнер, 512; Карскі, Белорусы, 180; Фасмер, 3, 744; Нававейскі, Zapożyczenia, 262). З польскай таксама сталёвы (Нас., ТСБМ, Ласт., Байк. і Некр., Сл. ПЗБ) < stalowy, пры народных утварэннях сталяны́ (Рам., 1–2; Шэйн. 1, Растарг.), ста́ліць ‘загартоўваць’ (Нас., Сержп. Прык.). Стальны́ (ТСБМ, Бяльк., Сл. ПЗБ), магчыма, з рус. стальной.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)