КО́ЛЬВІЦ ((Kollwitz) Кетэ) (8.7.1867, г. Кёнігсберг, цяпер Калінінград, Расія — 22.4.1945),
нямецкі графік і скульптар. Вучылася ў маст. школах у Берліне (1885—86) і Мюнхене (1888—89). У 1919—33 праф.АМ у Берліне. У ранні перыяд творчасці зазнала ўплыў М.Клінгера. У малюнках, афортах, літаграфіях адлюстроўвала трагізм сваёй эпохі, выказвала сац. пратэст, увасабляла гуманіст. ідэалы. Графічная манера вызначалася дынамікай кампазіцыі, кантрастамі тонаў і штрыха: цыклы «Паўстанне ткачоў» (1897—98), «Растаптаныя» (1900), «Вайна» (1920—24), «Голад» (1924)», «Маці» (1922—23), «Марыя і Лізавета» (1928), «Покліч смерці» (1934—35) і інш. Экспрэсіўная пластычнасць уласціва скульпт. творам К.: кампазіцыя «Маці і Бацька» (1932) на ваен. могілках каля г. Дыксмёйдэ (Бельгія), «Мацярынская вежа» (1937—38), рэльеф «Жальба» (1938), станковая скульптура «П’ета» і інш.
Яна ківала галавой, але, чулася, была занята сваімі думкамі.
4.як або якім чынам. Адчуваць сябе, быць у пэўным стане.
Добра чулася нам у лесе.
|| зак.пачу́цца, -чу́ецца (да 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
ПАРХУ́ТА (Яраслаў Сільвестравіч) (8.3. 1930, в. Мілейкі Івацэвіцкага р-на Брэсцкай вобл. — 20.3.1996),
бел. пісьменнік. Вучыўся ў БДУ (1949—52), скончыў Мінскую Вышэйшую парт. школу (1973). Працаваў у раённых, рэсп. газетах, на Бел. тэлебачанні, у час. «Вожык», «Родная прырода». Друкаваўся з 1946. Пісаў вершы і прозу. Асн. тэмы твораў — чалавек і прырода, прыгажосць роднай зямлі, каханне. Адметнасць прозы — лірызм, паэтычнасць (зб. «Ты пайшла ў сонца», 1973). Краязнаўчая тэматыка, эцюды пра родны край, яго славутых людзей у кн. «Жаваранак над полем» (1985), «Зямля бацькоў нашых» (Дзярж. прэмія Беларусі імя К.Каліноўскага 1992), «Пад высокім сонцам» (абедзве 1988), «Дарогамі надзеі і трывог» (1989), «Крыніца ёсць у родным краі...» (1992). Дасціпнасцю і займальнасцю адметныя кн. для дзяцей «Казка зялёнай дубровы» (1960), «Там, дзе жыве Юлька» (1978), «Перапёлачка» (1979). Гумарыстычныя і сатыр. апавяданні, гумарэскі, фельетоны ў кн. «Мудрая цялушка» (1976).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Жаль, жа́ласлівы, жа́ласны, жа́ласць, жа́ліцца, жа́льба і іншыя вытворныя (ТСБМ). Рус.жаль ’шкада’, укр.жаль ’жаль’, польск.żal, чэш.žal, славац.žial, в.-луж.žel, н.-луж.žal, балг., макед.жал ’тс’, серб.-харв.жа̏о ’шкада’, славен.žàl ’шкада, жаль’. Ст.-слав.жаль ’шкада’. Літ.gėlà ’боль; жаль’, ням.Qual ’мука’, арм.keł ’нарыў’. Прасл.*žalь утворана з асновай на *‑ь (< *ĭ) на базе і.-е. кораня *guel‑ ’калоць, боль, мука, смерць’ (Покарны, 1, 470–471) Фасмер, 2, 34–35 (дзе і іншая літ-pa); Скок, 3, 671. Гл. яшчэ жалець.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
regret
[rɪˈgret]1.
n.
шкадава́ньне n.; жаль -ю m., жальба́f.; бедава́ньне n.
to my regret — на жа́ль
2.
v.i.
1) шкадава́ць
2) жальбава́ць, адчува́ць жаль; ка́яцца
•
- regrets
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
енк, ‑у, м.
1. Жаласны стогн, выкліканы болем або вялікім горам; крык пакуты, адчаю. Дзіўна.. было чуць, калі замест вясёлых дзіцячых галасоў і смеху са школы даносіўся немы енк, галашэнне жанок.Няхай.Рыва, як падсечаная, апусцілася на зэдлік.., і доўгі працяглы енк вырваўся з яе грудзей.Лынькоў.// Гук, падобны да стогну. І міны енк, і бомбы дзікі свіст, І па Радзіме сум прайшлі даўно.Астрэйка.
2.перан. Горкая жальба, нараканне. — Гэтак жа, мусіць, цяпер жывуць і паміраюць там, адкуль даносяцца аж сюды енк і плач гаротнага народа...Чарот.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
grief
[gri:f]
n.
1) боль -ю m., сму́так -ку m.; сум -у m., скру́ха, туга́f., жа́льбаf.
2) го́ра n., бяда́f., цярпе́ньні pl.
to come to grief — папа́сьці ў бяду́; пацярпе́ць няўда́чу
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
complaint
[kəmˈpleɪnt]
n.
1) жа́льбаf., нарака́ньне n.
I have no complaint to make — Мне няма́ на што нарака́ць
2) незадавальне́ньне n.
3) фізы́чнае недамага́ньне, хваро́ба f.
A cold is a very common complaint — Засту́да ве́льмі распаўсю́джанае недамага́ньне
4) абвінава́чваньне f., судо́вая ска́рга
to lodge/make a complaint — пада́ць ска́ргу
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
beef
[bi:f]1.
n., pl. beeves
1) я́лавіца f.; малады́ бычо́к ці вол
2) я́лавічына f. (мя́са)
3) informal сі́ла f., му́скул -а m.; ду́жасьць f.
4) informal вага́, ця́жкасьць f.
5) Sl.жальба́, ска́рга f.; нарака́ньне n.
2.
v.i., Sl.
го́ласна нарака́ць
3.
v.t.
выко́рмваць або́ забіва́ць на мя́са
•
- to beef up
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
żal, ~u
м.
1. жаль, журба, туга, жальба, смутак;
żal po niewczasie — запознены жаль;
żal mi go — мне яго шкада;
żal za braćmi — туга па братах;
2. нараканне;
rozwodzić ~e — наракаць;
3. крыўда;
mieć do kogo żal — крыўдзіцца на каго;
4. шкадаванне, раскаянне, дакор
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
