Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
берасця́ны берестяно́й;
○ ~ны́я гра́маты — берестяны́е гра́моты
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
credentials[krɪˈdenʃlz]n.pl.
1. паслужны́ спіс; манда́т; пасве́дчанне
2.dipl. вяры́цельныя гра́маты
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
дакуме́нт, -а, М -нце, мн. -ы, -аў, м.
1. Дзелавая папера, што пацвярджае права на што-н.
Апраўдальны д.
Д. аб адукацыі.
2. Пасведчанне, што пацвярджае асобу прад’яўніка.
Праверка дакументаў.
3. Пісьмовыя помнікі, якія сведчаць пра гістарычныя падзеі.
Старажытнабеларускія граматы — гістарычныя дакументы.
Архіўныя дакументы.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дэпані́раваць, ‑рую, ‑руеш, ‑руе; зак. і незак., што.
1. Унесці (уносіць) дэпазіт.
2. Перадаць (перадаваць) на захаванне. Дэпаніраваць ратыфікацыйныя граматы.
[Ад лац. deponere.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дэпане́раваць
(лац. deponere)
1) уносіць на дэпазіт;
2) перадаваць на захаванне (напр. д. ратыфікацыйныя граматы).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ГРА́МАТА (ад грэч. grammata чытанне, пісьмо),
1) уменне чытаць і пісаць.
2) Афіц. пісьмовы акт, які сведчыць пра якое-н. міжнар. пагадненне ці вызначае пэўныя прававыя адносіны (даверчая грамата, адзыўная грамата, ратыфікацыйная і інш.).
3) Афіц.заканад. акт Стараж.-рус. дзяржавы, у ВКЛ, Рэчы Паспалітай. Граматай замацоўваўся дзярж. лад, правы і прывілеі землеўладальнікаў, афармлялася прававое становішча асобных тэр. адзінак і розных груп насельніцтва, прызначаліся службоўцы на дзярж. і службовыя пасады, афармляліся наданні зямель, маёнткаў і інш. маёмасці, ганаровых званняў і чыноў. У ВКЛназ. таксама лістамі гаспадарскімі, прывілеямі. Падзяляліся на даравальныя граматы, устаўныя граматы, ільготныя, ахоўныя, купчыя і інш. 4) Форма ўзнагароды ў былым СССР, у Рэспубліцы Беларусь і некаторых краінах СНД дзярж. органамі, грамадскімі арг-цыямі, адміністрацыяй прадпрыемстваў, устаноў, спарт. т-вамі за поспехі ў якой-н. справе (напр., Граматы Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь, пахвальныя, ганаровыя граматы і інш.) 5) Стараж. назва ўсякага дакумента, пісьма.
6) У пераносным сэнсе: фількава грамата (непісьменны дакумент, які не мае юрыд. сілы), кітайская грамата (незразумелы дакумент, незнаёмая справа).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
А́КТЫ ГІСТАРЫ́ЧНЫЯ, «Акты исторические, собранные и изданные Археографическою комиссиею»,
зборнік дакументаў па гісторыі Расіі. Выдадзены Археаграфічнай камісіяй (т. 1—5. Спб., 1841—42). Т. 1-ы ахоплівае 1334—1598, 2-і — 1598—1613, 3-і — 1613—45, 4-ы — 1645—76, 5-ы — 1676—1700. Змяшчаюць крыніцы па сац.-эканам., паліт., дыпламат. і ваен. гісторыі, гісторыі рус. царквы: асобныя дагаворныя граматы вялікіх і ўдзельных князёў 14—15 ст., даравальныя граматы духоўным і свецкім феадалам, устаўныя граматы, наказы ваяводам, дакументы пра збор дзярж. даходаў, судзебнікі 1497 і 1550, пасланні цара Івана IV да Максіма Грэка і ў Кірыла-Белазерскі манастыр, урывак следчай справы пра С.Ц.Разіна і інш. Да «Актаў...» складзены імянны і геагр. паказальнікі (Спб., 1843).