ГЕЙ-ЛЮСА́КА ЗАКО́НЫ,
два законы, адкрытыя Ж.Л.Гей-Люсакам (1802, 1808). Закон цеплавога расшырэння газаў: аб’ём дадзенай масы ідэальнага газу пры пастаянным ціску мяняецца паводле формулы VT = V0(1 + αvΔT), дзе V0 і VT — аб’ём газу пачатковы і пры т-ры T; ΔT = T − T0 — рознасць гэтых т-р; αv — каэф. цеплавога расшырэння газу пры пастаянным ціску (~1/273,15 К−1 для ўсіх газаў). Для рэальных газаў выконваецца набліжана і тым лепш, чым далей ад крытычнага стану знаходзіцца газ. Разам з Бойля—Марыёта законам і Авагадра законам паслужыў асновай для вываду ўраўнення стану ідэальнага газу (гл. Клапейрона—Мендзялеева ўраўненне). Закон аб’ёмных адносін: аб’ёмы газаў, якія ўступаюць у хім. рэакцыю, адносяцца адзін да аднаго і да аб’ёмаў газападобных прадуктаў рэакцыі як простыя цэлыя лікі. Напр., пры ўзаемадзеянні вадароду і хлору з утварэннем газападобнага хлорыстага вадароду H2 + Cl2 = 2HCl аб’ёмы газаў адносяцца як 1:1:2.
т. 5, с. 134
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
гэй межд., в разн. знач. эй разг., гей;
гэй! пачака́й крыху́! — эй (гей)! подожди́ немно́го!;
гэй вы, ко́ні! — эй (гей) вы, ко́ни!
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
gay1 [geɪ] n. infml гей, «го́мік»
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
fag3 [fæg] n. AmE, slang гей, гомасексуалі́ст
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
АБ’ЁМНЫХ АДНО́СІН ЗАКО́Н,
гл. ў арт. Гей-Люсака законы.
т. 1, с. 22
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ге́йкаць
‘крычаць "гей"’
дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне
| Цяперашні час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
ге́йкаю |
ге́йкаем |
| 2-я ас. |
ге́йкаеш |
ге́йкаеце |
| 3-я ас. |
ге́йкае |
ге́йкаюць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
ге́йкаў |
ге́йкалі |
| ж. |
ге́йкала |
| н. |
ге́йкала |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
ге́йкай |
ге́йкайце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| цяп. час |
ге́йкаючы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
nancy [ˈnænsi] n. BrE, slang, offensive
1. гей, гомасексуалі́ст, педэра́ст
2. жанчынападо́бны мужчы́на
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
gej
м. гомасексуаліст, гей, блакітны, гомік
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
gejowski
гееўскі, гомасексуальны;
klub gejowski — гей-клуб
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ІЗАБА́РНЫ ПРАЦЭ́С,
тэрмадынамічны працэс, які працякае пры пастаянным ціску. Напр., награванне вады ў адкрытай пасудзіне, утварэнне пары ў паравым катле, згаранне паліва ў кампрэсарных і праматочных паветрана-рэактыўных рухавіках.
І.п. на тэрмадынамічнай дыяграме стану адлюстроўваецца ізабарай. аб’ём ідэальнага газу прапарцыянальны т-ры (Гей-Люсака закон); работа, якую выконвае ідэальны газ пры І.п., роўная здабытку ціску на змену аб’ёму. Цеплаёмістасць сістэмы ў І.п. большая, чым у ізахорным працэсе.
т. 7, с. 173
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)