БАЛТА́КІС ((Baltakis) Альгімантас) (н. 15.2.1930, в. Страздзішкіс Анікшчайскага р-на, Літва),

літоўскі паэт. Нар. пісьменнік Літвы (1986). Скончыў Вільнюскі ун-т (1954). Аўтар зб-каў вершаў «Калі дожджык імжыць» (1955), «Чортаў мост» (1957), «Падземныя рэкі» (1965, Дзярж. прэмія Літвы 1966), «Хлеб і воблакі» (1973), «Дэдыкацыі» (1975), «Элегіі Страздзішкіса» (1979), «Наш вечар» (1986), «Уздых» (1993). Яго творы вызначаюцца эмацыянальнай адкрытасцю, у іх светаўспрыманне маладога пакалення пасляваен. Літвы, рэчава-канкрэтная паэтыка гарадскіх будняў. На літоўскую мову пераклаў кнігу паэзіі Р.Барадуліна «Бусел на даху» (1981), паасобныя вершы М.Танка. На бел. мову творы Балтакіса перакладае Р.Барадулін.

Тв.:

Rinkt. raštai. T.1—2. Vilnius, 1983;

Рус. пер.Высокий потолок: Стихи и поэма. М. 1965.

А.Лапінскене.

т. 2, с. 261

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

стро́мкі

1. круто́й, обры́вистый;

с. бе́раг — круто́й (обры́вистый) бе́рег;

2. прямо́й и высо́кий;

~кая хво́я — пряма́я и высо́кая сосна́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Высо́кі (БРС, Бяльк., Яруш.). Рус. высо́кий, укр. висо́кий, ст.-рус., ст.-слав. высокъ, польск. wysoki, в.-луж. wusoki, н.-луж. wusoki, husoki, чэш., славац. vysoký, серб.-харв. вѝсок, ви̏ше, славен. visòk, vîše, балг. висо́к, више. Пашырана з выс‑ з дапамогай суф. ‑ок (параўн. рус. высь). Прасл. *v‑ūps‑okъ. Роднаснымі з’яўляюцца грэч. ὑψηλός ’высокі’, ὕψι ’высока’, ὕψος ’вышыня’, ст.-в.-ням. ûf ’на’, ірл. ós, uas ’навярху, над’ (> *aupso), гальск. uxello‑ ’высокі’, ст.-ірл. uasal ’тс’ (Фасмер, 1, 371; Махэк₂, 705; Брукнер, 639; Шанскі, 1, В, 231 і наст.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

узро́вень, -ро́ўню м., прям., перен. у́ровень;

на ўзро́ўні мо́ра — на у́ровне мо́ря;

высо́кі ідэ́йны ўзро́веньвысо́кий иде́йный у́ровень;

на ўзро́ўні (быць, знахо́дзіцца) — на у́ровне (быть, находи́ться)

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

го́нкі I сущ. (род. го́нак) ед. нет, спорт. го́нки

го́нкі II

1. (быстрый) го́нкий;

г. со́калохот. го́нкий со́кол;

2. (о деревьях) высо́кий и ро́вный;

~кая — хво́я высо́кая и ро́вная сосна́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Ad primos ictus non corruit ardua quercus

Ад першага ўдару не падае высокі дуб.

С первого удара не падает высокий дуб.

бел. Адным махам дрэва не зваліш. Чалавек не арэх: адразу яго не раскусіш.

рус. С одного удара дуба не свалишь. Не отрубить дубка, не надсадя пупка. За один раз дерева не срубишь. Не срубишь дуба, не отдув губы. Враз пироги не пекутся.

фр. L’arbre ne tombe pas du premier coup (Дерево не падает от первого удара).

англ. The tree does not fall at the first stroke (Дерево не падает от первого удара).

нем. Von einem Streiche fällt keine Eiche (От одного удара не упадёт дуб).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

In altum tendens cadit ab alto

Хто высока ўзлятае, той адтуль і падае.

Кто высоко взлетает, тот оттуда и падает.

бел. Хто высока лятае, той нізка сядае. Зазнайка высока месціцца, ды нізка кладзецца.

рус. Кто слишком высоко взлетает, тот низко падает. Высоко летаешь, да низко садишься. Высоко замахнулся, да низ ко стегнул. Высоко поднял, да низко опустил. Кто высоко заносится, тому не миновать упасть.

фр. A grande montée grande descente (При высоком подъёме высокий спуск).

англ. The highest branch is not the safest roost (Самый верхний сук ‒ не самый надёжный шесток/насест).

нем. Je größer (höher) der Baum, je schwerer der Fall (Чем больше/выше дерево, тем тяжелее падение).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

Homo longus raro sapiens

Высокі чалавек рэдка бывае мудрым.

Высокий человек редко бывает мудрым.

бел. Вырас да неба, а дурань як трэба. Вялікая фігура, ды дура. Вялікая галава, ды пустая.

рус. Вырости вырос, а ума не вынес. Велик пень, да дурень. С осину вырос, а ума не вынес. Ростом с Ивана, а умом с болвана. Велика Федора, да дура, Иван мал, да удал. Велик дуб, да дуплист, а мал дуб, да здоров.

фр. Grosse tête, peu de sens (Большая голова, мало смысла). Longs cheveux, courte cervelle (Длинные волосы, ум короткий).

англ. The greatest calf is not the best meat (Самый большой телёнок ‒ не самое лучшее мясо).

нем. Groß ist der Baumstumpf, doch schlecht (Велик ствол дерева, но плох).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

бал I м. (единица измерения степени или силы какого-л. явления) балл;

шторм у дзе́сяць ~лаў — шторм в де́сять ба́ллов

бал II м. балл; отме́тка ж.; оце́нка ж.;

ву́чань на экза́мене атрыма́ў высо́кі б. — учени́к на экза́мене получи́л высо́кий балл

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вышэ́йшы прил.

1. сравнит. ст. вы́ше, повы́ше, бо́лее высо́кий;

2.: ~шая ступе́нь грам. сравни́тельная сте́пень;

3. в др. знач. вы́сший;

в. о́рган дзяржа́ўнай ула́ды — вы́сший о́рган госуда́рственной вла́сти;

~шая шко́ла — вы́сшая шко́ла;

~шая адука́цыя — вы́сшее образова́ние;

~шыя раслі́ны — вы́сшие расте́ния;

в. пілата́ж — вы́сший пилота́ж

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)