Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
правідэнцыялі́зм, ‑у, м.
Рэлігійна-ідэалістычны погляд, які тлумачыць ход гістарычных з’яў не іх унутранай заканамернасцю, а вышэйшай (боскай) воляй.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сваво́ліць, -лю, -ліш, -ліць; незак.
1. Гарэзаваць, дурэць.
Наглядай, каб дзеці не сваволілі.
2. Рабіць у адпаведнасці са сваёй воляй, не зважаючы ні на што.
3. Весці сябе несур’ёзна, легкадумна; буяніць.
Хлопец сталы, а сваволіць.
|| зак.насваво́ліць, -лю, -ліш, -ліць.
|| наз.сваво́ленне, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дэспаты́чны, ‑ая, ‑ае.
1. Заснаваны на дэспатыі. Дэспатычныя формы кіравання.
2. Самаўладны, які не лічыцца з воляй і жаданнямі другіх. Дэспатычны характар.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
willed
[wɪld]
adj.
1) рашу́чы, валявы́
strong-willed — зь цьвёрдай во́ляй, хара́ктарам
2) упа́рты
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
МОНАФЕЛІ́ТЫ (ад мона... + грэч. thelēma воля),
прыхільнікі рэліг.-філас. вучэння, якое склалася ў 7 ст. ў Візантыі. Было кампрамісам паміж артадаксальнай догмай, прынятай на Халкідонскім саборы, і монафізіцтвам. Паводле вучэння М., Хрыстос валодаў дзвюма прыродамі (чалавечай і божай), але адной воляй і адной «энергіяй» (богачалавечай), і самастойнасць чалавечай волі Хрыста знікла ў выніку яе паглынання божай воляй. Найб. вядомыя М.: Сергій, патрыярх канстанцінопальскі (610—638), Кір, епіскап Фасіса, Феодар, епіскап Фарана (Сінайскі п-аў). Улады Візантыі падтрымлівалі вучэнне М., бо разлічвалі з яго дапамогай умацаваць свае пазіцыі ў па-монафізіцку настроенага насельніцтва ўсх. правінцый, у 638 яго афіцыйна ўхваліў імператар Іраклій. Аднак М. былі асуджаны як ерэтыкі на Латэранскім (648) і Канстанцінопальскім (680—681) саборах. Пасля разгрому М. усталявалася містычнае вучэнне пра 2 прыроды і 2 волі Хрыста.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
валявы́, ‑ая, ‑ое.
Які мае адносіны да волі (у 1 знач.). Рашучасць і валявая вытрымка заўсёды былі спадарожнікамі гераізму.Кулакоўскі.// З цвёрдай воляй, характарам. Валявы і смелы чалавек.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)