брадзі́ла, н.
Тое, што выклікае браджэнне (у 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заква́ска, -і, ДМ -ва́сцы, ж.
Рэчыва, якое выклікае закісанне, браджэнне (напр. дрожджы).
З. на цеста.
У іх заўсёды добрая з. (перан.: пра рысы характару, закладзеныя выхаваннем, асяроддзем).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вы́брадзіць, ‑дзіць; зак.
Спец. Закончыць браджэнне (у 1 знач.). Піва выбрадзіла.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
заква́сіць, ‑квашу, ‑квасіш, ‑квасіць; зак., што.
Зрабіць кіслым, выклікаўшы браджэнне. Заквасіць капусту.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
набурдо́ліць
‘выклікаць браджэнне чаго-небудзь; нагарэзаваць; прывесці што-небудзь у стан бязладдзя’
дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне
| Будучы час |
|---|
|
адз. |
мн. |
| 1-я ас. |
набурдо́лю |
набурдо́лім |
| 2-я ас. |
набурдо́ліш |
набурдо́ліце |
| 3-я ас. |
набурдо́ліць |
набурдо́ляць |
| Прошлы час |
|---|
| м. |
набурдо́ліў |
набурдо́лілі |
| ж. |
набурдо́ліла |
| н. |
набурдо́ліла |
| Загадны лад |
|---|
| 2-я ас. |
набурдо́ль |
набурдо́льце |
| Дзеепрыслоўе |
|---|
| прош. час |
набурдо́ліўшы |
Крыніцы:
piskunou2012.
Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)
дро́жджы, дражджэ́й.
Род аднаклетачных мікраскапічных грыбоў, а таксама рэчыва з такіх грыбкоў, якое выклікае браджэнне.
Піўныя д.
◊
Як на дражджах (разм.) — вельмі хутка (расці, паднімацца і пад.).
|| прым. дражджавы́, -а́я, -о́е і дро́жджавы, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
спіртавы́, ‑ая, ‑ое.
Які мае адносіны да спірту. Пах .. [перапрэлага лісця] перамешваецца са спіртавым духам дуба і гаркаватым — асіны. Мележ. // Зроблены са спірту, са спіртам. Спіртавыя лакі. // Які дзейнічае пры дапамозе спірту. Спіртавы тэрмометр. Спіртавая лямпа. // Які мае адносіны да вырабу спірту. Спіртавы завод. Спіртавая прамысловасць.
•••
Спіртавое браджэнне гл. браджэнне.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
fermentacja
ж. ферментацыя; браджэнне
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ЗАКВА́СКІ,
чыстыя культуры бактэрый (пераважна малочнакіслых), дражджэй або плесневых грыбоў, якія выклікаюць браджэнне і выкарыстоўваюцца ў вытв-сці ў асн. харчовых прадуктаў. Мікраарганізмы, якія ёсць у З., трапляючы ў натуральны субстрат (малако, сумесь мукі з вадой, сок вінаграду і інш.), размнажаюцца, выклікаюць малочнакіслае, прапіёнава-кіслае або спіртавое браджэнне і ўтвараюць араматычныя арган. рэчывы. З. ўжываюць для атрымання сыраквашы, ацыдафіліну, кумысу, кефіру, масла, некат. сартоў сыру, вінаграднага віна, кіслага хлеба, а таксама пры сіласаванні кармоў.
т. 6, с. 505
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
АНАЭРАБІЁЗ (ад ан... + аэра... + ...біёз),
анаксібіёз, жыццё пры адсутнасці свабоднага малекулярнага кіслароду. Звычайная ўмова існавання анаэробных арганізмаў. Тэрмін анаэрабіёз увёў франц. вучоны Л.Пастэр (1861); ён паказаў, што мікраарганізмы, якія выклікаюць маслянакіслае браджэнне, гінуць у прысутнасці кіслароду. У шматклетачных жывёл анаэрабіёз — часцей часовы стан, які забяспечвае выжыванне ў перыяды недахопу кіслароду і суправаджаецца рэзкім падзеннем абмену рэчываў і пераходам у неактыўнае становішча (гл. Анабіёз). Працэсы анаэробнага ператварэння (браджэнне, гніенне) маюць вял. значэнне ў кругавароце рэчываў у прыродзе.
т. 1, с. 341
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)