Ато́ злучнік ’калі не, то’ (Нас., Касп.), ’таму што’ (Шат.), ’неадкладна, толькі што’ (Бір. дыс.). Рус., укр. ато́ з блізкімі значэннямі. З злучніка а + займеннік то; параўн. ат. Бернекер, 1, 21; Рудніцкі, 1, 40; Саднік-Айцэтмюлер, 1, 5. З дадаткам часціцы ўтворана атож (Касп.).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

абы-які́

займеннік, няпэўны, безасабовы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. абы-які́ абы-яка́я абы-яко́е абы-які́я
Р. абы-яко́га абы-яко́й
абы-яко́е		 абы-яко́га абы-які́х
Д. абы-яко́му абы-яко́й абы-яко́му абы-які́м
В. абы-яко́га (адуш.)
абы-які́ (неадуш.)		 абы-яку́ю абы-яко́е абы-які́х
абы-які́я
Т. абы-які́м абы-яко́й
абы-яко́ю		 абы-які́м абы-які́мі
М. абы-які́м абы-яко́й абы-які́м абы-які́х

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

като́ры-не́будзь

займеннік, няпэўны, безасабовы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. като́ры-не́будзь като́рая-не́будзь като́рае-не́будзь като́рыя-не́будзь
Р. като́рага-не́будзь като́рай-не́будзь
като́рае-не́будзь		 като́рага-не́будзь като́рых-не́будзь
Д. като́раму-не́будзь като́рай-не́будзь като́раму-не́будзь като́рым-не́будзь
В. като́ры-не́будзь (неадуш.)
като́рага-не́будзь (адуш.)		 като́рую-не́будзь като́рае-не́будзь като́рыя-не́будзь
като́рых-не́будзь
Т. като́рым-не́будзь като́рай-не́будзь
като́раю-не́будзь		 като́рым-не́будзь като́рымі-не́будзь
М. като́рым-не́будзь като́рай-не́будзь като́рым-не́будзь като́рых-не́будзь

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

сякі́-такі́

займеннік, няпэўны, безасабовы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. сякі́-такі́ сяка́я-така́я сяко́е-тако́е сякі́я-такі́я
Р. сяко́га-тако́га сяко́й-тако́й
сяко́е-тако́е		 сяко́га-тако́га сякі́х-такі́х
Д. сяко́му-тако́му сяко́й-тако́й сяко́му-тако́му сякі́м-такі́м
В. сяко́га-тако́га (адуш.)
сякі́-такі́ (неадуш.)		 сяку́ю-таку́ю сяко́е-тако́е сякі́х-такі́х
сякі́я-такі́я
Т. сякі́м-такі́м сяко́й-тако́й
сяко́ю-тако́ю		 сякі́м-такі́м сякі́мі-такі́мі
М. сякі́м-такі́м сяко́й-тако́й сякі́м-такі́м сякі́х-такі́х

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

такі́-сякі́

займеннік, няпэўны, безасабовы

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. такі́-сякі́ така́я-сяка́я тако́е-сяко́е такі́я-сякі́я
Р. тако́га-сяко́га тако́й-сяко́й
тако́е-сяко́е		 тако́га-сяко́га такі́х-сякі́х
Д. тако́му-сяко́му тако́й-сяко́й тако́му-сяко́му такі́м-сякі́м
В. тако́га-сяко́га (адуш.)
такі́-сякі́ (неадуш.)		 таку́ю-сяку́ю тако́е-сяко́е такі́х-сякі́х
такі́я-сякі́я
Т. такі́м-сякі́м тако́й-сяко́й
тако́ю-сяко́ю		 такі́м-сякі́м такі́мі-сякі́мі
М. такі́м-сякі́м тако́й-сяко́й такі́м-сякі́м такі́х-сякі́х

Крыніцы: krapivabr2012, piskunou2012, prym2009, sbm2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

такі́-та

займеннік, няпэўны, 3-я асоба

адз. мн.
м. ж. н. -
Н. такі́-та така́я-та тако́е-та такі́я-та
Р. тако́га-та тако́й-та
тако́е-та		 тако́га-та такі́х-та
Д. тако́му-та тако́й-та тако́му-та такі́м-та
В. тако́га-та (адуш.)
такі́-та (неадуш.)		 таку́ю-та тако́е-та такі́х-та
такі́я-та
Т. такі́м-та тако́й-та
тако́ю-та		 такі́м-та такі́мі-та
М. такі́м-та тако́й-та такі́м-та такі́х-та

Крыніцы: krapivabr2012, tsblm1996, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

Дзе ’дзе’. Укр. де, рус. где, польск. gdzie, чэш. kde, балг. де, къдѐ, ст.-слав. къде. Прасл. *къ‑de (пытальны займеннік *kъ‑ + частка ‑de). Параўн. ст.-інд. kúha (*kúdha) ’тс’, авест. kudā і г. д. Слаўскі, 1, 271; Траўтман, 144; Бернекер, 1, 674–675; Фасмер, 1, 400.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

указа́льны Zéige-; Ánzeiger-;

указа́льны па́лец Zéigefinger m -s, -;

указа́льная стрэ́лка Zéiger m -s, -;

указа́льны займе́ннік грам. Demonstratívpronomen n -s, - і -mina, hínweisendes Fürwort

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

асабо́вы

1. (относящийся к лицам) ли́чный;

а. склад — ли́чный соста́в;

2. грам. ли́чный;

а. займе́ннік — ли́чное местоиме́ние;

3. бухг. лицево́й;

а. раху́нак — лицево́й счёт

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

адно́сны в разн. знач. относи́тельный;

~ная вільго́тнасць — относи́тельная вла́жность;

дабрата́ яго́ ~ная — доброта́ его́ относи́тельная;

○ а. займе́ннік — грам. относи́тельное местоиме́ние;

а. прыме́тнік — относи́тельное прилага́тельное

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)