прэзента́нт, ‑а, М ‑нце, м.
Спец. Той, хто прад’яўляе грашовы дакумент (вэксаль і інш.).
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
рыгары́ст, ‑а, М ‑сце, м.
Кніжн. Той, хто вызначаецца рыгарызмам у паводзінах і перакананнях.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
спажыва́льнік, ‑а, м.
Той, хто (або тое, што) спажывае што‑н. Расліна — спажывальнік азоту.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
сунайма́льнік, ‑а, м.
Спец. Той, хто наймае каго‑, што‑н. сумесна з кім‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
транжы́р, ‑а, м.
Разм. Той, хто неразумна, марна траціць (грошы, маёмасць і пад.); марнатравец.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
экспарцёр, ‑а, м.
Той, хто экспартуе тавары за мяжу. БССР — экспарцёр многіх прамысловых тавараў.
[Фр. exporteur ад лац. exporto — вывожу.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
эксплуатацы́йнік, ‑а, м.
Той, хто займаецца эксплуатацыяй (у 2 знач.), практычным выкарыстаннем чаго‑н.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
эмітэ́нт, ‑а, М ‑нце, м.
Спец. Той, хто ажыццяўляе эмісію 1 (дзяржава, банк, установа.)
[Ад лац. emittens, emittentis — які выпускае.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ангажы́раваны
(фр. engagé, ад engager = запрашаць)
які актыўна прытрымліваецца той або іншай палітычнай арыентацыі або звязаны з той ці іншай грамадскай плынню; завербаваны (напр. а-ая прэса).
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
АЎТАРЫТА́РНАЙ АСО́БЫ КАНЦЭ́ПЦЫЯ,
сукупнасць тэарэтычных уяўленняў пра тып асобы, уласцівы таталітарным рэжымам. Яму характэрныя агрэсіўнасць і прага ўлады, нянавісць да інтэлігенцыі і прадстаўнікоў інш. этнічных груп, кансерватыўнасць і стэрэатыпнасць мыслення, канфармізм; сляпое падпарадкаванне аўтарытэту групы, дзяржавы, харызматычнага лідэра, асабліва заснаванаму на сіле і насіллі, спалучаецца ў ім з нянавісцю да ўсіх апанентаў і аўтсайдэраў. Паняцце ўведзена Э.Фромам, які даследаваў псіхал. падставы для распаўсюджвання нацысцкай ідэалогіі. Паглыбленне чалавека ў аўтарытарызм Фром разглядаў як адзін з асн. механізмаў «уцёкаў ад свабоды». Імкнучыся пераадолець пачуццё бяссілля, аўтарытарная асоба адмаўляецца ад незалежнасці, імкнецца зліцца з чым-небудзь больш моцным, здольным кампенсаваць недахоп упэўненасці ў сабе. Такі чалавек захапляецца ўладай і хоча падпарадкоўвацца, і ў той жа час сам імкнецца быць уладай, каб іншыя падпарадкоўваліся яму. Гэтая супярэчлівасць вядзе яго да супраціўлення ўладзе, нават той, якая дзейнічае ў яго інтарэсах, але ўяўляецца яму недастаткова моцнай. Барацьбу аўтарытарнай асобы супраць улады Фром лічыў бравадай бунтаўшчыка. У калект. працы Т.Адорна, Э.Фрэнкель-Бруксвік, Д.Левінсана і Р.Санфарда «Аўтарытарная асоба» (1950) зроблена спроба эмпірычнага абгрунтавання аўтарытарнай асобы канцэпцыі, распрацавана ф-шкала (шкала фашызму) для вымярэння аўтарытарнай асобы. Ідэі гэтай канцэпцыі далей развіты ў працах тэарэтыкаў франкфурцкай школы М.Хоркхаймера, Г.Маркузе, у аднамернага чалавека канцэпцыі.
Літ.:
Адорно Т. Типы и синдромы: Методол. подход: Пер. с англ. // Социол. исслед. 1993. № 3;
Фромм Э. Бегство от свободы: Пер. с англ. М., 1990.
А.В.Рубанаў.
т. 2, с. 120
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)