што́ нікі , ‑аў; адз. няма .
Разм. Памянш. да штаны; кароткія дзіцячыя штаны. Хлопчыку было так добра, так радасна, што ён забыўся і на разадраную калашыну сваіх новых штонікаў, і на паранены палец . Юрэвіч . Юрка бег за Людай па сцежцы, смешна падкідаючы голымі каленцамі шырокія калашыны кароткіх штонікаў. Брыль .
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
абабі́ ць сов.
1. (материей, жестью ) оби́ ть; (досками, тёсом — ещё ) обши́ ть;
2. (ударяя, заставить отвалиться ) сбить, оби́ ть;
3. ссади́ ть;
абабі́ ць па́ лец — ссади́ ть па́ лец ;
абабі́ ць ло́ каць — ссади́ ть ло́ коть;
4. оби́ ть, обмолоти́ ть, вы́ колотить;
абабі́ ць лён — оби́ ть (обмолоти́ ть) лён;
5. обката́ ть, уката́ ть; уе́ здить;
абабі́ ць даро́ гу — обката́ ть (уката́ ть, уе́ здить) доро́ гу
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Ме́ зенец ’пяты, самы малы палец на руцэ і назе’ (ТСБМ , Нас. , Растарг. ), арш. ме́ зініц , уздз. мі́ зі́ нец , мазыр. мезі́ нчык , шальч. мязі́ нчык (КЭС , Сл. ПЗБ ), ме́ зенік , мізіні́ к ’тс’ (ТС ), ме́ зінец ’меншы, апошні сын’, мі́ зіная (дачка ) ’апошняя’ (Нас. , Растарг. , Федар. 2 ). Укр. мизи́ нець ’тс’, ’мезенец’, рус. мизи́ нец ’тс’, мизи́ нный ’малодшы’, рус. ц.-слав. мѣзиньць , польск. miziniec ’тс’, ст.-чэш. mězenec , mezenec , чэш. ’безымянны палец ’, славен. mezȋnec , mezȋnek ’малодшы сын’, ’мезенец’, серб.-харв. мје̏зимац , мљѐзимац , мѐзимац ’тс’, ’маленькі’, чак. mezinac , mazinac , лікск. мези́ нак , балг. мизи́ нец ’апошні сын’. Прасл. měz‑in‑ьcь (параўн. літ. mažỹnikas ’маленькі’). Утварылася ў выніку намінацыі словазлучэння mezinъ pьrstъ (або palьcь ). Да ме́ дзены (гл.). Параўн. таксама Мартынаў, Балто-слав. -ит. изогл., 30–31.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
serdeczny
serdeczn|y
сардэчны, ветлы;
~e pozdrowienia — сардэчныя вітанні;
~y palec — безыменны палец
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
skaleczyć się
зак. пакалечыцца, скалечыцца; параніцца;
skaleczyć się w palec — параніць сабе палец
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
zadra
ж. завусеніца; стрэмка; скабка;
zadra weszła w palec — у палец улезла стрэмка
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Палю́ к ’ручка касы’ (Сцяшк. Сл. , Бір. Дзярж. ), палюх (Сл. ПЗБ ), пълʼук (ДАБМ , 831) ’тс’. Вытворнае ад палец , якое ў значэнні ’ручка касы’, прынамсі, шырока распаўсюджана ў рус. дыялектах (гл. СРНГ , 25), з дапамогай суф. -ук , ‑ух (параўн. Сцяцко, Афікс. наз. , 178). Рус. навасіб. палюк ’ручка касы’, польск. paluch ’пальчык’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
забале́ ць (пачаць балець – пра які -н. орган ) schmé rzen vi , á nfangen* zu schmé rzen;
мне забале́ ў па́ лец mein Fí nger fing an zu schmé rzen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
ту́ заць , -аю, -аеш, -ае; -аны; незак.
1. каго-што, за што . Торгаць, цягаць рыўкамі, рэзкімі рухамі.
Т. за вяроўку.
Т. за валасы.
2. каго-што . Рытмічна торгаць, пранізваць (пра боль).
Палец нарываў і моцна тузаў.
3. перан. , каго . Непакоіць, дакучаць якімі-н. патрабаваннямі, прыдзіркамі і пад. (разм. ).
Яму немагчыма было працаваць, бо ўвесь дзень тузалі.
|| аднакр. тузану́ ць , -ну́ , -не́ ш, -не́ ; -нём, -няце́ , -ну́ ць; -ні́ (да 1 і 2 знач. ).
|| наз. ту́ занне , -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
балю́ чы
1. (связанный с ощущением боли ) больно́ й;
б. па́ лец — больно́ й па́ лец ;
2. прям. , перен. боле́ зненный; (о душевных переживаниях — ещё ) мучи́ тельный;
~чая апера́ цыя — боле́ зненная опера́ ция;
~чыя ўспамі́ ны — мучи́ тельные воспомина́ ния;
3. перен. больно́ й;
◊ ~чае ме́ сца — больно́ е ме́ сто;
~чае пыта́ нне — больно́ й вопро́ с;
наступі́ ць на б. мазо́ ль — наступи́ ть на больну́ ю мозо́ ль
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)