Абл.Замест. І тчэ, забыўшыся, рука, Заміж персідскага ўзору, Цвяток радзімы васілька.Багдановіч.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
бяз..., прыстаўка (гл. без...).
Ужываецца замест «без...» у першым складзе перад націскам, напрыклад: бязбожнік, бязводдзе, бяздонны, бязмежны.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
з..., прыстаўка (гл. с...).
Ужываецца замест «с...» перад звонкімі зычнымі, напрыклад: збіць, звезці, здужаць, змяніць, змалоць, зрушыць.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
няўдзя́чны, -ая, -ае.
1. Які не праяўляе ўдзячнасці за зробленыя паслугі.
Нельга быць няўдзячным.
2. Які не апраўдвае патрачаных намаганняў, надзей.
Няўдзячная работа.
|| наз.няўдзя́чнасць, -і, ж.
◊
Чорная няўдзячнасць — зло замест удзячнасці за зробленыя паслугі, дабро.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
універбіза́цыя
(польск. uniwerbizacja, ад лац. unus = адзін + verbum = слова)
лінгв. утварэнне аднаго слова са словазлучэння, увядзенне аднаслоўнай назвы (неалагізма) замест двухслоўнай (напр. «абісаль» замест «абісальная зона»).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
substitute1[ˈsʌbstɪtju:t]n.
1. наме́снік; засту́пнік;
as a substitute for smb.заме́ст каго́-н.
2. заме́на; падме́на;
a substitute player запасны́ (ігро́к)
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
verschlímmbessernvtіран. вы́правіць на го́ршае, паго́ршыць, заме́ст таго́, каб вы́правіць
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ЗЕ́ЕМАНА З’Я́ВА,
расшчапленне ўзроўняў энергіі і спектральных ліній атамаў і інш. атамных сістэм у знешнім магн. полі. Выяўлена П.Зееманам (1896), тэорыю З.з. распрацаваў Х.А.Лорэнц.
Дзеянне знешняга магн. поля на квантавую сістэму (атам, малекулу, крышталь) вядзе да зняцця выраджэння яе ўзроўняў энергіі, у выніку чаго замест аднаго выраджанага ўзроўню ўзнікае некалькі нявыраджаных. Квантавыя пераходы на гэтыя ўзроўні суправаджаюцца выпрамяненнем і паглынаннем фатонаў з рознай энергіяй, што эксперыментальна выяўляецца як узнікненне замест адной некалькіх спектральных ліній. З.з. выкарыстоўваецца для даследавання будовы атамаў, вымярэння магн. поля пры дапамозе квантавых магнетометраў.