1. З’яўленне, прыход куды‑н. або прысутнасць дзе‑н. (звычайна па афіцыйнаму распараджэнню). Яўка ў суд.
2. Канспіратыўная сустрэча. Мінула гадзіна, прызначаная для яўкі, а .. [Косця] не ішоў.Новікаў.Паўлоўская мае сувязь з падполлем, атрымлівае і выконвае адказныя заданні, наладжвае яўкі, сустракаецца з іншымі падпольшчыкамі.Кудраўцаў.// Месца, памяшканне, дзе адбываецца такая сустрэча. Хведар.. быў чацвёрты чалавек у брыгадзе, .. які ведаў усе гарадскія яўкі.Шамякін.[Туравец] даў адрасы явак, сказаў умоўленыя паролі і працягнуў пашпарт і пропуск.Мележ./ Пра адрасы і іншыя звесткі аб такіх сустрэчах. [Хведар:] — Вось паролі і яўкі. Звязвайся з нашымі людзьмі.Няхай.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
Сумаро́к ’памяшанне, вар’яцтва’ (Янк. 1, Янк. 3.), су́марак ’змрок’ (Станк.), ’замарачэнне’ (Юрч. Вытв.), сума́рак ’шэрая гадзіна, змярканне’ (асіп., Буз.), суморо́ка, су́мрак, су́мракі, сумро́к ’тс’ (ЛА, 2), сюды ж сумаро́кі, сумаро́каваты ’суровы з выгляду, строгі, маламоўны’ (чырв., З нар. сл.). Укр.дыял.су́морок, рус.дыял.су́марак ’змярканне’, стараж.-рус.суморокъ ’тс’, ц.-слав.сѫмракъ, чэш.soumrak, славац.súmrak, серб.-харв.су̏мра̑к, славен.sọ́mrák ’тс’, балг.су́мрак ’змярканне’, макед.самрак ’тс’. Прасл.*sǫmorkъ, ад *sǫ‑ і *morkъ (гл. морак) (Фасмер, 3, 802). Борысь (Prefiks., 97) лічыць дэвербатывам ад *sъ‑mŕ̥k‑nǫti з тым самым коранем. Сюды ж сумро́к ’змрок’ (пух., ЖНС), відаць, з рэдукцыяй галоснага ў другім складзе або ўтварэнне з прыст. су- і *мрок < польск.mrok ’морак’, параўн. змрок (гл.). Формы су́мрак, су́мракі — запазычанне з рус.сумрак або з царк.-славянскай. Да семантыкі параўн. марочыць, марока (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
би́тый
1.в разн. знач. бі́ты;
2.(убитый на мясо) рэ́заны, бі́ты, ко́латы; см.бить;
◊
би́тый час цэ́лая (до́брая) гадзі́на;
за одного́ би́того двух неби́тых даю́тпосл. за аднаго́ бі́тага двух нябі́тых даю́ць;
ка́рта би́та ка́рта бі́та.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
дзявя́тыліч. Néunte (sub) m -n, -n;
дзявя́тая гадзі́на es geht auf neun, es ist nach acht; es ist neun;
а дзявя́тай гадзі́не um neun (Uhr);
дзявя́тая ча́стка Néuntel n -s, -; der néunte Teil;
◊
дзявя́ты вал die schwérste Prüfung, die höchste Gefáhr
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
шо́стыліч. der séchste;
шо́стага жні́ўня am séchsten Augúst;
у пя́тніцу шо́стага чэ́рвеня am Fréitag dem séchsten Júni;
шо́стая гадзі́на es geht auf sechs (Uhr); es ist sechs (Uhr);
а шо́стай гадзі́не um sechs (Uhr);
сёння шо́стае чысло́ héute ist der séchste
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
часм.
1.(единица времени)гадзі́на, -ны ж.;
в час, в два часа́ а пе́ршай, а друго́й гадзі́не;
опозда́ть на час спазні́цца на гадзі́ну;
2.(время вообще) час, род. ча́су м.; пара́, род. пары́ж.;
в часы́о́тдыха у час адпачы́нку;
вече́рний час вячэ́рняя пара́;
◊
би́тый час цэ́лая (до́брая) гадзі́на;
в до́брый час у до́бры час, па́не Апана́с; дай, бо́жа, у до́бры час пача́ць;
ти́хий час ці́хая гадзі́на;
не ровён час няўро́кам ка́жучы; не тут ка́жучы; не пры нас каза́на;
стоя́ть на часа́х стая́ць на ва́рце;
с ча́су на ча́с з гадзі́ны на гадзі́ну;
час о́т часу не ле́гче чым дале́й, тым цяжэ́й; дале́й — не лягчэ́й; было́ лі́ха, дый паго́ршала;
счастли́вые часо́в не наблюда́ютпогов. шчаслі́выя на час не зважа́юць;
кали́ф на час калі́ф на гадзі́ну.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
wczesny
wczesn|y
ранні;
~a godzina — ранняя гадзіна;
~e owoce — ранняя садавіна, раннія фрукты;
~ym rankiem — раніцай; на золку; на світанні;
~y poród — дачасныя роды
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
Minútef -, -n хвілі́на, міну́та;
auf die ~ хвілі́на ў хвілі́ну;
éine hálbe ~ паўхвілі́ны;
fünf ~n nach drei пяць хвілі́н чацвёртай;
zehn ~n vor eins без дзесяці́ хвілі́н адна́ (гадзі́на)
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ва́жнасць, ‑і, ж.
1. Значнасць, вялікае значэнне. Набліжалася першая гадзіна ночы, а трэба было яшчэ знайсці сваіх памочнікаў і растлумачыць ім усю важнасць загаду каменданта.Дамашэвіч.Беларускія паэты ўсведамлялі ўсю важнасць задач эпічнага паказу падзей рэвалюцыі і грамадзянскай вайны.Перкін.
2. Велічнасць, саліднасць; фанабэрыстасць. Важнасць, якую.. [Сініцын] набыў, займаючы ў свой час розныя.. пасады, цудоўна спалучалася ў ім з абыякавасцю, якую ён чорт ведае, дзе ўзяў.Шахавец.Абодва сакратары селі недзе ззаду, каб не дэманстраваць сваёй начальніцкай важнасці.Ермаловіч.Магло б некаму здацца, што справа ідзе пра нешта вельмі складанае, у чым найбольш разумее стары пастух Лукаш Саёнак, — столькі важнасці было ў яго голасе.Брыль.
•••
(Не) вялікая важнасць — нічога асаблівага.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)