я́гада ж. Béere f -, -n;
я́гады зборн. Béeren pl;
◊
гэ́та аднаго́ по́ля я́гады разм. ≅ sie sind von éinem Schlág(e), das ist das gléiche Kalíber
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
захава́цца erhálten [gewáhrt] bléiben*;
гэ́та до́бра захава́лася ў маёй па́мяці das hat sich mir gut éingeprägt;
ён до́бра захава́ўся (пра чалавека) er hat sich gut gehálten
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
нафталі́н м. Naphthalín n -s;
перасыпа́ць (рэ́чы) нафталі́нам éinmotten vt, entmótten vt;
◊
гэ́та такі́ нафталі́н! das ist so veráltet! das stammt doch aus der Móttenkiste!
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
сёй-той займ. díeser und jéner, írgendwér, máncher; gewísse Léute;
сёй-той ве́дае гэ́та máncher weiß das;
сёй-той яшчэ́ тут éinige sind noch da
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
мара́зм м.
1. мед. Marásmus m -, Entkräftung f -;
старэ́чы мара́зм Áltersschwachsinn m -(e)s;
2. перан.:
гэ́та мара́зм! das ist absúrd!, das sind únmögliche Úmstände!
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
Буква́р (БРС, Шат.), буква́рь (Бяльк.). Шат. лічыць, што гэта запазычанне з рус. буква́рь.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
вы́клікаць, -клічу, -клічаш, -кліча; вы́кліч; -кліканы; зак.
1. каго (што). Паклікаць адкуль-н., запрасіць, прапанаваць з’явіцца.
В. да начальства.
В. спевака апладысментамі.
В. вучня (прапанаваць адказаць).
2. каго на што або з інф. Прапанаваць прыняць удзел у чым-н., схіліць на ўзаемнае дзеянне, пачуццё і пад.
В. на спаборніцтва.
В. бароцца (мерацца сіламі ў спартыўнай барацьбе). В. на шчырую размову.
3. што. З’явіцца прычынай узнікнення чаго-н., парадзіць.
В. апетыт.
Гэта не выкліча цяжкасцей.
Чым быў выкліканы пажар?
|| незак. выкліка́ць, -а́ю, -а́еш, -а́е.
|| наз. вы́клік, -у, м. (у 1 і 2 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
газ¹, -у, мн. га́зы, -аў, м.
1. Рэчыва, малекулы якога не звязаны паміж сабой і якое здольна распаўсюджвацца па ўсёй даступнай яму прасторы, раўнамерна яе запаўняючы.
Кісларод — гэта г.
2. Газападобнае паліва, а таксама абагравальныя, асвятляльныя прыборы, якія працуюць на такім паліве.
Кватэра з газам.
Выключыць г.
3. мн. Газападобныя страўнікавыя выдзяленні.
4. звычайна мн. Баявыя атрутныя газападобныя рэчывы.
◊
Даць газ(у) (разм.) — паскорыць рух, павялічыць паступленне гаручага.
На поўным газе — на самай вялікай скорасці.
|| прым. га́завы, -ая, -ае (да 1, 2 і 4 знач.).
Газавая пліта.
Газавая атака (з прымяненнем атрутных газаў). Г. рухавік.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
вунь, часц.
1. указ. Ужыв. для ўдакладнення месца ці месцазнаходжання каго-, чаго-н.
Вунь там, каля лесу.
А вунь, што гэта за дрэва?
2. вылуч. Вылучае або падкрэслівае значэнне таго ці іншага слова ў сказе.
Вунь нядаўна мы іх бачылі тут.
3. узмацн. У спалучэнні з займеннікамі ўказвае на меру або ступень якасці чаго-н.
Вунь колькі ягад вы набралі.
Вунь якая глыбокая яма.
4. у знач. прысл. У тым месцы, не тут.
Вунь відаць вёска.
◊
Вунь (яно) што або вунь (яно) як (разм.) — вокліч для выказвання здзіўлення або ўсведамлення.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
панава́ць, -ну́ю, -ну́еш, -ну́е; -ну́й; незак.
1. Мець уладу над кім-, чым-н., мець перавагу перад кім-, чым-н. або дзе-н.
П. у паветры.
П. на моры.
2. Мець пераважнае распаўсюджанне.
Там панавала менавіта гэта думка.
3. Ахопліваць, напаўняць сабой усё.
У лесе панавала цішыня.
4. над чым. Узвышацца, узнімацца над чым-н.
Узвышша пануе над наваколлем.
5. Жыць у раскошы (разм.).
Завёў сабе добрую гаспадарку і пануе.
|| наз. панава́нне, -я, н. (да 1—3 і 5 знач.).
Фашысцкія захопнікі імкнуліся да панавання над светам.
П. ў паветры.
Палітычнае п.
П. чалавека над прыродай.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)