адзінка падатковага абкладання на Русі 13—15 ст. і ў Рас. дзяржаве 16—17 ст., з якой збіраўся дзярж. пазямельны падатак — пасошнае. Да сярэдзіны 16 ст. вымяралася колькасцю рабочай сілы. У 13—15 ст. С. складалі 2—3 селяніны-работнікі. Пры зборы падаткаў да адной С. прыраўноўвалі таксама 1 гарбарскі чан, невад, краму, кузню і г.д. У канцы 15 — пач. 16 ст. ў розных землях Русі С. складала розныя велічыні. З сярэдзіны 16 ст. ў Рас. дзяржаве ў якасці падатковай адзінкі ўведзена т.зв. вялікая С., якая складалася з пэўнай колькасці чвэрцяў зямлі ў залежнасці ад катэгорыі ўладальнікаў (800—1200 чвэрцяў у свецкіх феадалаў, 600—800 у царквы, 500—700 у чарнасошных і дварцовых сялян) і якасці зямлі; для насельніцтва гар. пасадаў памер вял. С. вызначаўся пэўнай колькасцю двароў. У 1646 падворны прынцып вылічэння памеру С. ўведзены замест пазямельнага і ў сельскай мясцовасці. С. як адзінка падаткаабкладання скасавана ў 1679 з увядзеннем падворнага абкладання.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
surcharge
[ˈsɜ:rtʃɑ:rdʒ]1.
n.
1) дапла́та, прыпла́та f.
2) перагру́зка f.
3) дадатко́вы пада́так
2.
v.t.
1) спаганя́ць дадатко́вую пла́ту
2) пераацэ́ньваць, выстаўля́ць завы́шаную цану́
3) перагружа́ць
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
дані́наж.
1. (падатак) Tribút m -(e)s, -e; Zwángsabgaben pl;
2.перан. der Tribút; das Schúldige (sub);
◊
адда́ць дані́нучаму-н.éiner Sáche Tribút zóllen; etwas genügend würdigen
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
абро́к1, ‑у, м.
Гіст. Натуральны або грашовы падатак, які спаганяўся памешчыкамі з прыгонных сялян; чынш. Збіраць аброк. □ Пранюхаў князь: мужыкі багацей сталі жыць, Маюць хлеб ды з бярозавым сокам. Загадаў аканомам сваім аблажыць Мужыкоў цяжэйшым аброкам.Танк.
абро́к2, ‑у, м.
Корм для коней, звычайна авёс. Мужчыны павыпрагалі коней, далі ім аброку і таксама пайшлі да гурту.Сачанка.Не даўшы аброку, не бі кіем па боку.Прыказка.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
лен1
(польск. lenno, ад ням. Lehen)
1) спадчыннае зямельнае ўладанне ў Зах. Еўропе ў эпоху феадалізму, якое сеньёр даваў васалу пры ўмове выканання ваеннай або адміністрацыйнай службы;
2) падатак, які збіраўся з такога зямельнага ўладання.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
Налажы́ць, у выразе: налажы́ць галаво́ю ’панесці смерць, памерці’, параўн.: Баба варажыла, пакуль галавою налажыла (Янк. БП); И коникоў потрацишь, и сам голоўкой наложышь (Шн.), укр.наложи́ти голово́ю, душе́ю ’ахвяраваць жыццём, загубіць жыццё, душу; скласці галаву’, польск.nałożyć głową, zdrowiem, życiem ’заплаціць галавой, здароўем, жыццём’. Развіццё значэння дзеяслова налажы́ць ’накласці’, гл. лажы́ць, праз стадыю ’накласці плату, ахвяру на што-небудзь’, параўн. рус.налог ’падатак’, да ’заплаціць (галавою)’, параўн. тураўск.накла́сці (наложы́ць) голово́ю ’загінуць’ (ТС).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
łupnąć
łupn|ąć
зак. выцяць, стукнуць; задаць;
~ęli mu wysoki podatek разм. з яго злупілі вялікі падатак
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
mieszkaniowy
mieszkaniow|y
кватэрны; жыллёвы;
kryzys ~y — жыллёвы крызіс;
podatek ~y — кватэрны падатак;
spółdzielnia ~a — жыллёвы кааператыў
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
contribution
[,kɑ:ntrɪˈbju:ʃən]
n.
1) садзе́йнічаньне, спрыя́ньне n., дапамо́га f.
2) укла́д -у m.; ахвя́ра f., падару́нак -ку m.
3) арты́кул, до́піс -у m. (у газэ́ту)
4) пада́так -ку m.
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
delinquent
[dɪˈlɪŋkwənt]1.
adj.
1) які́ паруша́е зако́н; злачы́нны
2) неапла́чаны; пратэрмінава́ны (доўг, пада́так)
delinquent taxes — неапла́чаныя пада́ткі
2.
n.
злачы́нец -ца m., злачы́нка f.
juvenile delinquent — непаўнале́тні злачы́нец
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)