нарвежскі жывапісец. Вучыўся ў Карлсруэ (1874—75) і Берліне (1875—79). Зазнаў уплывы А. фон Менцэля і франц. імпрэсіяністаў. Працаваў у Нарвегіі, Даніі, Францыі. У 1901—09 выкладаў у акадэміі Каларосі ў Парыжы. З 1909 праф. і дырэктар АМ у Осла. Аўтар партрэтаў і жанравых карцін, якія вызначаюцца глыбокім рэалізмам вобразаў і стрыманым каларытам: «Лева руля!» (1879), «Хворая дзяўчына» (1880—81), «Суровы вецер» (1882), «Партрэт дзяўчыны» (1886), «Барацьба за выжыванне» (1888—89), партрэт А.Стрындберга (1898) і інш. Ствараў карціны-ілюстрацыі да ўласных літ. твораў («Альберціне ў паліцэйскім пастарунку», 1886—87, да рамана «Альберціне»).
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
адлі́га, -і, ДМ -лізе, мн. -і, -ліг, ж.
Пацяпленне зімой (ранняй вясной) пасля марозу павышэннем тэмпературы вышэй нуля.
Цёплы вецер прынёс адлігу.
|| прым.адлі́жны, -ая, -ае.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
зя́бкі, -ая, -ае.
1. Халодны, сцюдзёны.
Пацягнуў з. вецер.
Была буйная зябкая раса.
2. Адчувальны да сцюжы.
У яго змалку былі зябкія рукі.
|| наз.зя́бкасць, -і, ж.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
перасці́хнуць, 1 і 2 ас. не ўжыв., -не; -ціх, -хла; зак.
1. Змоўкнуць, уціхнуць часова (пра гукі).
2. Паступова аціхаючы, перастаць, сціхнуць.
Вецер перасціх.
|| незак.перасціха́ць, -а́е.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
По́вецер ’нячысцік у выглядзе дзіка’ (ТС), паветрыпі ’нячысцікі’ (Нік., Мяч.). Табуізаваная назва, да вецер (гл.). Няясная дэталізацыя (чаму дзік?), параўн. славац.дыяп. poveirica ’віхура, моцны вецер’. Семантыка ’вецер’ > ’нячысцік’ таксама ў нова-в.-ням.Schrat(t) ’лесавік’, дыял. ’віхура; д’ябал’ (Дукава, Этимология–1982, 62). Параўн. яшчэ верцень ’вецер; нячыстая сіла’ (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ветрадуй ’міфічная істота, якая ўвасабляе сабой вецер’ (КТС, А. Алешка). Ад вецер і дуць і суф. ‑уй (гл.). Параўн. укр.вітродуй ’вецер-дух’. Семантыка рус.дыял.ветродуй значна адрозніваецца ад бел. (СРНГ, 4, 203.)
|| зак.вы́песціць, -пешчу, -песціш, -песціць; -пешчаны (да 1 знач.) іспе́сціць, спе́шчу, спе́сціш, спе́сціць; спе́шчаны (да 1 знач.).
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Трымунта́н ‘сіберны вецер’ (Сцяшк. Сл.), трымукта́н ‘паўночны вецер’ (калінк, Арх. ГУ). Міжземнаморскі тэрмін з франц.tramontane ‘паўночны халодны вецер на заходнім узбярэжжы Італіі і паўночнай Корсікі’ або з італ.tramontano ‘тс’ < tra‑ ‘праз’ (< лац.trans‑ ‘тс’) і montana ‘гарыстая мясцовасць, нагор’е’ (лац.mons, montis ‘гара’) (Фасмер, 4, 93; ЕСУМ, 5, 618; SWO, 1980, 769), якія рознымі шляхамі трапілі на Беларусь. Параўн. польск.tramontana ‘паўночны вецер’, рус.азоўск.трамонта́но, тремонта́на ‘тс’, дан.термонта́н ‘горны вецер’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
выць, вы́ю, вы́еш, вы́е; незак.
Працяжна і тужліва скуголіць; утвараць гукі, падобныя на выццё.
Воўк вые.
Вые вецер.
В. ад болю (перан.: плакаць уголас).
|| наз.выццё, -я́, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
