ваенны дзеяч, военачальнік, які ўмела кіруе ўзбр. сіламі дзяржавы або буйнымі вайсковымі фарміраваннямі (аператыўна-стратэг.) у час вайны. Гэта таленавітыя, з творчым мысленнем асобы, якія валодаюць майстэрствам падрыхтоўкі і вядзення ваен. дзеянняў, воляй і рашучасцю, арганізатарскімі і інш. якасцямі, што дазваляюць ім з найб. эфектыўнасцю выкарыстоўваць наяўныя сілы і сродкі для дасягнення перамогі. Кожная гіст. эпоха, вял. вайна вылучаюць сваіх П. У час 2-й сусв. вайны ў СССРнайб. таленавітымі П. былі Г.К.Жукаў, А.М.Васілеўскі, К.К.Ракасоўскі, І.Д.Чарняхоўскі, сярод саюзнікаў — Б.Мантгомеры, Д.Эйзенхаўэр і інш. Сярод беларусаў і ўраджэнцаў Беларусі асобай адзнакі П. — «Маршальскай зоркі» ўдастоены 12 чал., у т. л. А.І.Антонаў, В.Д.Сакалоўскі, І.І.Якубоўскі і інш.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Дэ́сань ’узор’ (БРС), дасэ́ні ’ўзор ткання ў выглядзе ромбаў’ (Шат.), дэ́сань (Сл. паўн.-зах.), дысэ́ні (Жд. 1). Ужо Шатэрнік (80) меркаваў, што гэта з польск.deseń (а гэта з франц.dessin; так аб польск. слове і Брукнер, 88). Параўн. і дэсянёвый ’узорысты’ (Шатал.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Буймі́стр ’бурмістр’ (Нас.). Як думае Апель, РФВ, 3, 87 (за ім і Фасмер, 1, 246), гэта беларускае слова ўзнікла з бурмістр (гл.) пад уплывам слова бу́йны (параўн. бурмі́шча). Але, магчыма, гэта не так. Хутчэй можна думаць пра дысіміляцыю р–р > й–р.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Во́бліɣам у выразе: «вобліɣам гэта табе выйдзе» (Бір. Дзярж.). Гл. вобмег, вомег.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ві́чка ’мышыны гарох’ (Шатал.). Памяншальнае да віка, паколькі расліна гэта нагадвае віку.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Супёлка: гэта шинѣль якъ супёлка ’цесная або вузкая’ (Шымк. Собр.). Гл. сапёлка.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
möglich
1.a магчы́мы, мажлі́вы;
ist es ~? (няўжо́) гэ́та магчы́ма?;
álles Mögliche tun* (з)рабі́ць усё магчы́мае;
das ist éher ~гэ́та больш пэўна
2.adv магчы́ма;
so bald wie ~ як мага́ хутчэ́й;
sowéit ~ па ме́ры магчы́масці;
so gut wie ~ як мага́ лепш;
wie ~, wo ~ калі́гэ́та магчы́ма
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
ráten*IIvt
1) ра́іць, ра́дзіць;
lass dir ~ ! паслу́хайся маёй пара́ды!;;
das lass dir geráten sein!гэ́та мац табе́ (апо́шняя) пара́да;;
das will ich dir geráten háben! ра́ю табе́гэ́та запо́мніць;;
es wäre zu ~ трэ́ба было́ б, найле́пш было́ б;;
die Verhältmisse ~ esгэ́та дыкту́ецца абста́вінамі
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
перетя́гиватьнесов., в разн. знач. пераця́гваць;
перетя́гивать на свою́ сто́рону пераця́гваць на свой бок;
эта ча́шка весо́в перетя́гиваетгэ́та ша́ля пераця́гвае;