1) прамова свяшчэннаслужыцеля (прапаведніка) у храме перад прыхаджанамі ў канцы літургіі; жанр рэліг. прапаганды. Змяшчае тлумачэнні палажэнняў веравучэння, каментарыі Св. пісання, рэкамендацыі для адпаведных паводзін і дзеянняў. У адрозненне ад малітвы будуецца дастаткова адвольна (не па фіксаваных схеме і тэксце). Рэліг. П. у большай ступені ўздзейнічае на эмоцыі, падсвядомасць, інстынкты (т.зв. нелагічнае перакананне). У пратэстантызме П. — цэнтр. момант богаслужэння; спевы, малітвы, сімвалічныя жэсты суправаджаюць і ўзмацняюць П. Сучасныя П. значную ўвагу звяртаюць на міратворчую, экалагічную і сац.-маральную праблематыку.
2) Дыдактычны твор аратарскага тыпу; бываюць гімнічныя, панегірычныя, павучальныя, апалагетычныя і інш.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
Замо́ва ’заклінанне’. Укр.замо́ва ’тс’, польск.уст.zamowa ’закляцце’, н.-луж.zamołwa ’прабачэнне, абаронная прамова’, чэш.уст.zámluva ’заказ, клятва’. Параўн. рус.паўн.-дзвін.замо́вка ’заступніцтва словам’, пецярб.замовле́ние ’замова’. Бязафіксны назоўнік ад дзеяслова *замовити > замовіць ’выклікаць мовай чароўную дзею’, утворанага ад кораня, прадстаўленага ў мова (гл.).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Панегі́рык ’у Старажытнай Грэцыі і Рыме — надмагільная пахавальная прамова, якая ўслаўляе подзвігі памёршага; празмерна хвалебны водзыў аб кім-, чым-н.’ (ТСБМ). Паводле Крукоўскага (Уплыў, 75), з рус.панеги́рик ’тс’, дзе праз польск.panegiryk з лац.panēgyricus < грэч.πανηγυρικός: πανήγυριθ ’усеагульны народны сход’ (гл. Фасмер, 3, 197).
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
afterdinner
[ˈæftər,dɪnər]
adj.
паабе́дні, пасьля́ абе́ду
an afterdinner speech — паабе́дняя прамо́ва
afterdinner coffee — паабе́дняя ка́ва
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
прывіта́льны Begrüßungs-, Gruß-; Willkómmens-;
прывіта́льная прамо́ва Grúßansprache f -, -n, Begrüßungsansprache f;
прывіта́льная тэлегра́ма Grúßtelegramm n -(e)s, -e
Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс)
экспро́мт
(лац. expromtus = гатовы)
невялікі верш, музычны твор, кароткая прамова, створаныя адразу, у момант выканання.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
Inaugurálredef -, -n усту́пнае сло́ва; прамо́ва з наго́ды ўступле́ння на паса́ду
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Gedächtnisredef -, -n прамо́ва, прысве́чаная па́мяці каго́-н. ці чаго́-н.
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
экспро́мт, ‑а, М ‑мце, м.
1. Верш, музычны твор і пад., створаныя адразу, без папярэдняй падрыхтоўкі; прамова, трапны адказ, сказаныя без папярэдняга абдумвання. [Я. Колас] перасягаў маладзейшых і ў жартах, і ў экспромтах, і ва ўдалых тостах.Лужанін.
2.Спец. Невялікі музычны твор, напісаны ў свабоднай форме. Экспромт Рахманінава.
[Ад лац. expromptus — гатовы.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)