Ма́ця ’матка’ (Пан. дыс.). Да ма́ці1 (гл.). Нязвыкласць канчатка ‑і ў наз. ж. р. прывяла да мены яго на ‑я, таму што форма маці разумелася ва ўшацкіх гаворках як Р. скл.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
virgin1[ˈvɜ:dʒɪn]n. цнатлі́вая;
the Virgin Mary, the Blessed/Holy VirginМа́ці Бо́жая, Дзе́ва Мары́я
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)
гераі́ня, ‑і, ж.
Жан.да герой.
•••
Маці-гераінягл.маці.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
лю́бячы
1.прил. (исполненный любви) лю́бящий;
~чая ма́ці — лю́бящая мать;
2.дееприч. любя́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
сысу́н, -а́, мн. -ы́, -о́ў, м.
1. Дзіцяня млекакормячай жывёліны, якое ссе маці.
2. Немаўля (разм., жарт.).
3.перан. Малады, нявопытны ў якой-н. справе чалавек.
|| памянш.сысуно́к, -нка́, мн. -нкі́, -нко́ў, м.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
Ма́тэр ’матка боска’ (Нас.). З лац.māter ’маці’.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Ма́тухна (паваж.) ’маці’, ’фамільярны зварот да жанчыны’ (паэт.), ’блізкая, родная’ (ТСБМ, Нас.; любан., Нар. словатв.), мату́люхна ’мамачка’ (Нас.), ст.-бел.матухна ’тс’ (XV ст.); рус.смал., калуж.ма́тухна, мату́хна ’маці, мамачка’, польск.matuchna. Паўночнаславянскае. Утворана ад маці (< mat‑) пры дапамозе суфікса ‑ux‑a (параўн. рус.паўн.ма́туха, мату́ха ’матухна’, ’старэйшая ў сям’і жанчына’), пашыранага суфіксам ‑ъnа. Суфікс ‑exъn‑a сустракаецца ў серб.-харв. асабовых імёнах: Matehna = Matej.
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
ла́шчыцца, -шчуся, -шчышся, -шчыцца; незак., да каго і без дап.
3 ласкаю гарнуцца да каго-н.; старацца ласкай выклікаць ласку ў адказ.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
адзінакро́ўны, -ая, -ае.
1. Які паходзіць ад аднаго бацькі, але розных маці (пра дзяцей).
Адзінакроўныя браты.
2. Які звязаны агульнасцю паходжання (пра аднапляменныя супольнасці, братэрскія народы і пад.).
Адзінакроўныя народы.
|| наз.адзінакро́ўе, -я, н.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
БАГАРО́ДЗІЦА, Божая Маці,
у хрысціянскай міфалогіі найсвяцейшая Дзева Марыя, Мадонна, маці бязгрэшна зачатага Ісуса Хрыста. У 4 ст. абвешчана «прачыстай», на Усяленскім саборы 431 у Эфесе афіцыйна прызнана Багародзіцай і Царыцай Нябеснай. У каталіцызме, дзе культ Мадонны асабліва папулярны, абвешчаны шэраг догматаў, якіх не было ў стараж.царк. традыцыі. З 12 ст. на Захадзе распаўсюджваецца легенда пра бязгрэшнае зачацце Марыі яе маці Ганнай. У 1854 гэтая версія афіцыйна замацавана ў форме догмату. У 1950 прыняты догмат аб цялесным узнясенні Багародзіцы пасля смерці на неба, а ў 1964 папам Паўлам VI найсвяцейшая Дзева Марыя абвешчана «маці царквы». Тэма Багародзіцы з дзіцем шырока выкарыстоўваецца ў сусв. выяўленчым мастацтве і л-ры.
Да арт. Багародзіца. Абраз «Маці Божая Замілаванне» з Брэстчыны. 1644.
