прылада для вымярэння атм. ціску. Найб. пашыраны вадкасныя (пераважна ртутныя) і дэфармацыйныя (гл.Анероід). Самыя дакладныя ртутныя барометры (чашачны, сіфонны і сіфонна-чашачны). На метэаралагічных станцыях карыстаюцца станцыйным чашачным барометрам, па вышыні ртутнага слупа якога вызначаюць атм.ціск.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
stress
[stres]1.
n.
1) ціск, на́ціск, напо́р, стрэс -у m.
2) напру́жаньне; намага́ньне n.
3) на́ціск -у m.; зна́чаньне n.
4) Gram. на́ціск -у m.
2.
v.t.
1) рабіць ціск, націска́ць, напіра́ць; нату́жваць
2) Figur. падкрэ́сьліваць
3) ста́віць на́ціскі
Ангельска-беларускі слоўнік (В. Пашкевіч, 2006, класічны правапіс)
гіпертані́чны
(ад гіпертанія)
1) які мае павышаны ціск;
г. раствор — раствор, асматычны ціск якога вышэйшы, чым у клетках жывёльных і раслінных арганізмаў (параўн.гіпатанічны);
2) які мае адносіны да гіпертаніі 2 (г-ая хвароба).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
гомайасматы́чны
(ад гр. homoios = падобны + асматычны)
які мае пастаянны ціск;
г-ыя жывёлы — водныя жывёлы, здольныя захоўваць прыблізна аднолькавы асматычны ціск крыві і тканкавай вадкасці, які не адпавядае асматычнаму ціску знешняга асяроддзя (параўн.пайкіласматычны).
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
глаўко́ма
(гр. glaukoma = бяльмо)
хвароба вачэй, пры якой павышаецца ўнутраны ціск і зніжаецца зрок.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
п’еза-
(гр. piezo = цісну)
першая састаўная частка складаных слоў, якая выражае паняцці «ціск», «ціснуць».
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
-танія
(ад гр. tonos = напружанне)
другая састаўная частка складаных слоў, якая абазначае напружанне, ціск.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
parcie
н.
1.ціск, націск;
2. імкненне; рух;
3.мед. патугі
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
КОНТРФО́РС (франц. contrefort ад contre-force процідзейная сіла) у архітэктуры, папярочная сценка, верт. выступ ці рабро для ўмацавання нясучай канструкцыі збудавання (пераважна сцяны). Прымае на сябе ціск бакавога распору ад скляпення, ціск грунту на падпорныя сценкі і г. д. Вядомы ў еўрап. архітэктуры стылю готыкі з 12 ст. (сабор у Рэймсе, Францыя; і інш.). 3 развіццём каркасна-апорнай канструкцыі збудаванняў, пры якой асн. нагрузка ад перакрыццяў перадавалася з дапамогай сістэмы падпружных арак, нервюр, аркбутанаў на калоны і апорныя часткі сцен, узніклі ўмацаваныя К. Гэта давала магчымасць патанчаць ненагружаныя часткі сцен, павялічыць пралёты і праёмы, прастору інтэр’ераў зрабіць больш свабоднай і дынамічнай. У бел. архітэктуры былі пашыраны ў 16—18 ст. Былі ступеньчатыя, трохвугольныя, пастаяннага ці пераменнага сячэння, вонкавыя ці ўнутраныя і г. д.
