НАХЛЕ́ БНІЦТВА ,
асаблівы характар сувязей паміж жывёламі, калі адны арганізмы кормяцца рэшткамі здабычы другіх або прадуктамі іх выдзялення і не прычыняюць шкоды ці страт адзін аднаму; адзін з тыпаў сімбіёзу , форма каменсалізму (сатрапезніцтва). Напр. , пясцы кормяцца рэшткамі здабычы белых мядзведзяў. Нахлебнікамі часам называюць жывёл, якія кормяцца рэшткамі корму, харч. прадуктаў, што знаходзяць у жыллі чалавека або каля яго.
т. 11, с. 219
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ПРЭТО́ РЫУС ((Pretorius) Марцінус Веселс) (17.9.1819, каля Храф-Рэйнета, Паўд. -Афр. Рэспубліка — 19.5.1901),
палітычны дзеяч бурскіх рэспублік. Сын А.В.Я.Прэторыуса . Адзін з заснавальнікаў Паўд. -Афр. Рэспублікі (гл. Трансвааль ), яе прэзідэнт у 1857—60 і 1864—71. У 1860—63 прэзідэнт Аранжавай свабоднай дзяржавы. Адзін з кіраўнікоў барацьбы супраць брыт. акупацыі (1878—81). У 1881—83 чл. кіруючага трыумвірату Трансвааля.
т. 13, с. 96
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
умата́ цца сов.
1. (наматываясь, уместиться ) умота́ ться;
усе́ ні́ ткі ў адзі́ н клубо́ к не ўмата́ юцца — все ни́ тки в оди́ н клубо́ к не умота́ ются;
2. разг. а́ ться;
ле́ йцы ўмата́ ліся ў ко́ ла — во́ жжи замота́ лись в колесо́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
СКАПАФІЛІ́ Я ,
адзін з відаў палавой ненармальнасці, тое, што вуаерызм .
т. 14, с. 437
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
null num
~ Grad а́ дусаў;
eins zu ~ адзі́ н да нуля́ ;
~ Uhr zwölf і́ н двана́ ццаць міну́ т [хвілі́ н]
Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)
каталіцы́ зм
(с.-лац. гр.
адзін з трох найбольш пашыраных напрамкаў у хрысціянстве (побач з праваслаўем і пратэстантызмам ), які ўзначальвае рымскі папа.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
като́ ры , -ая, -ае, займ.
1. пыт. адносны . Які іменна, які з некалькіх, які па парадку.
К. сыну год? К. раз едзеш у Полацк? Вазьмі касу, каторай учора касіў.
2. неазнач. адзін , а некалькі.
К. раз іду я гэтым лесам.
К. год чакаем сына на пабыўку.
К. час няма добрага надвор’я.
3. неазнач. мн. разм. ).
Каторыя ўжо прыехалі, а каторыя яшчэ ў дарозе.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
дра́ цца , дзяру́ ся, дзярэ́ шся, дзярэ́ цца; дзяро́ мся, дзераце́ ся, дзяру́ цца; дзяры́ ся; незак.
1. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв. ). Раздзірацца на кавалкі, шматкі.
Папера лёгка дзярэцца.
2. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв. ). Зношвацца да дзірак, станавіцца непрыгодным.
Па такой дарозе абутак хутка дзярэцца.
3. (1 і 2 ас. звычайна не ўжыв. ). Знімацца, адрывацца, адставаць.
Дзяры лыка пакуль дзярэцца (прыказка).
4. Драпаць адзін аднаго.
Каты дзяруцца.
5. Наносіць каму-н. драпіны.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
барацьба́ , -ы́ , ж.
1. Схватка дваіх, з якіх кожны імкнецца перамагчы другога, а таксама від спорту, калі два спартсмены імкнуцца пакласці адзін аднаго на лапаткі.
Б. асілкаў.
Французская б.
2. Змаганне супрацьлеглых сіл, ідэйна-грамадскіх кірункаў.
Б. класаў.
3. з чым, за што . Дзейнасць, накіраваная на пераадоленне, знішчэнне чаго-н.
Б. з алкагалізмам.
Б. за якасць прадукцыі.
4. перан.
Б. радасці з зайздрасцю.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)
града́ , -ы́ , мн. а́ ды і (з ліч. 2, 3, 4 ) грады́ , град, ж.
1. Вузкая паласа зямлі, ускапаная на агародзе ці ў кветніку.
Пасадзіць граду буракоў.
2. Рад невялікіх гор, узгоркаў.
Горная г.
3. Мноства аднастайных прадметаў, размешчаных у адзін рад.
|| памянш. гра́ дка , -і, Д М мн. ж. знач. ).
|| прым. гра́ дкавы , -ая, -ае (да 1 знач. ) і гра́ давы , -ая, -ае (да 2 знач. ).
Градкавыя культуры.
Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы (І. Л. Капылоў, 2022, актуальны правапіс)