бурало́м

1. Паламаны бурай лес (БРС).

2. Вялікая бура з дажджом і громам (Ветк.).

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

о́тчына Угоддзі (лес, участак зямлі), якімі карыстаўся бацька і дзе стаялі пчолы; пчальнік (Стол.).

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

старадрэ́віца

1. Стары лес; пушча (Жытк.).

2. Цалінная зямля на месцы лесу (Смален. Дабр.).

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

хім Нізкі лес, хмызняк, пераважна альховы, з вербалозу; нетры (Слаўг.). Тое ж хіміна́ (Слаўг.).

Беларускія геаграфічныя назвы. Тапаграфія. Гідралогія. (І. Яшкін, 1971, правапіс да 2008 г.)

гэ́такі мест., м.э́такая ж., гэ́такае ср.; мн. гэ́такія)

1. указ. тако́й, разг. э́такий; (такой, о котором говорится — ещё) подо́бный; (в знач. сказ. — ещё) тако́в;

там ужо́ не г. лес — там уже́ не тако́й лес;

у ~кім стано́вішчы — в тако́м (э́таком, подо́бном) положе́нии;

цяпе́р ён ужо́ не г. — ны́нче он уже́ не тако́й (тако́в);

2. определительное тако́й, э́такий; (настолько — ещё) так; столь;

г. сме́лы (рашу́чы) — тако́й сме́лый (реши́тельный);

калі́ ты ўжо г. ду́жы...е́сли ты уж так (столь) силён...;

3. (восклицание) тако́й, э́такий; э́кий;

~кае здарэ́нне! — тако́й (э́такий, э́кий) слу́чай!

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

гэ́ты мест. указ., м.э́та (гэ́тая) ж., гэ́та (гэ́тае) ср.; мн. гэ́тыя)

1. в разн. знач. э́тот;

г. ці той лес?э́тот или тот лес?;

на гэ́тым баку́ — на э́той стороне́;

от ужо́ мне гэ́тыя капры́зы — вот уж э́ти мне капри́зы;

я расказа́ў — і гэ́таму паве́рылі — я рассказа́л — и э́тому пове́рили;

2. (только что упомянутый) э́тот; (данный — ещё) настоя́щий;

за г. час — за э́то вре́мя;

да гэ́тага ча́су — до настоя́щего вре́мени;

гэ́тым паведамля́емканц. настоя́щим уведомля́ем;

гэ́тымі дня́мі — на днях;

пры гэ́тым — при э́том;

не без гэ́тага — не без э́того

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

кармі́ць несов. корми́ть; пита́ть;

к. абяца́нкамі — корми́ть обеща́ниями; корми́ть за́втраками;

во́шай к. — вшей корми́ть;

к. хле́бам — корми́ть хле́бом;

к. чарве́й — корми́ть черве́й;

хле́бам не кармі́ — хле́бом не корми́;

к. як на зарэ́з (забо́й) — корми́ть как на убо́й;

паі́ць і к. — пои́ть и корми́ть;

во́ўка но́гі ко́рмяцьпосл. во́лка но́ги ко́рмят;

салаўя́ ба́йкамі не ко́рмяцьпосл. соловья́ ба́снями не ко́рмят;

кармі́ муко́ю, дык по́йдзе руко́юпосл. не гони́ кнуто́м, а гони́ овсо́м;

як во́ўка ні кармі́, ён усё ў лес глядзі́цьпосл. как во́лка ни корми́, он всё в лес гляди́т

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

заве́сці сов.

1. в разн. знач. завести́; (ведя, доставить в какое-л. место — ещё) отвести́, свести́, увести́;

з. ў лес — завести́ (отвести́, свести́, увести́) в лес;

з. за ву́гал — завести́ (отвести́) за́ угол;

з. размо́ву — завести́ разгово́р;

з. гадзі́ннік — завести́ часы́;

2. (каго, што) (приобрести) завести́, обзавести́сь (кем, чем);

з. саба́ку — завести́ соба́ку;

з. гаспада́рку — завести́ хозя́йство, обзавести́сь хозя́йством;

3. (насекомых) расплоди́ть;

з. клапо́ў — расплоди́ть клопо́в;

4. (песню и т.п.) затяну́ть;

5. (установить) завести́, ввести́; насади́ть;

з. но́выя пара́дкі — завести́ (ввести́, насади́ть) но́вые поря́дки;

з. катры́нку — завести́ шарма́нку

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

сячы́ несов.

1. (разрубать на части) руби́ть;

с. мя́са — руби́ть мя́со;

с. дро́вы — руби́ть дрова́;

2. (подсекая, валить) руби́ть;

3. (обтёсывать) сечь;

с. ка́мень — сечь ка́мень;

4. (рубя, умерщвлять) руби́ть, сечь;

5. хлеста́ть; сечь;

с. пу́гай — хлеста́ть кнуто́м;

дождж сячэ́ — дождь хле́щет;

6. (о насекомых) жа́лить, куса́ть;

7. перен., разг. (говорить) руби́ть, ре́зать;

сячэ́ нягле́дзячы на асо́бы — ру́бит (ре́жет) невзира́я на ли́ца;

с. з-за пляча́ — руби́ть с плеча́;

лес сяку́ць — трэ́скі ляця́цьпосл. лес ру́бят — ще́пки летя́т;

пакая́ннай галавы́ меч не сячэ́посл. пови́нную го́лову меч не сечёт

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

вы́брацца, ‑беруся, ‑берашся, ‑берацца; зак.

1. Пераадольваючы або абмінаючы перашкоды, выйсці, выехаць, вылезці адкуль‑н.; прабіцца цераз што‑н. Выбрацца з натоўпу. Выбрацца з-пад абломкаў. □ Партызаны цяпер пачалі адыходзіць у лес. Там, не даходзячы да вёскі, можна было выбрацца балотнымі зараснікамі на ўзгоркаватае поле. Чорны. Аўтобус прапоўз міма [дамоў], выбраўся з загару машын, паімчаў хутчэй. Асіпенка.

2. перан. Разм. Выйсці з цяжкага становішча. Выбрацца з бяды. Выбрацца з даўгоў. □ [Мясцком].. дапамагаў сялянству выбрацца з векавечнай цемры, распачаць новае, прыгожае жыццё. Шынклер.

3. Выселіцца, пераехаць з дамашнім скарбам у другое памяшканне, месца; перабрацца. Выбрацца на другую кватэру. □ Хто-ніхто выбраўся па хутар і цяпер сяліба пуставала. Галавач. Жыхароў у мястэчку амаль не было, Яны выбраліся ў шалашы. Навуменка.

4. Падрыхтавацца да выезду, пераходу; сабрацца. Выбрацца ў далёкую дарогу. □ Пасля поўдня Уладзік з дзядзькам Антосем выбраліся ехаць у лес. Чорны.

5. Разм. Знайсці магчымасць, час пайсці, паехаць куды‑н. Выбрацца ў кіно. □ Куды, старая, выбралася з дому? Праведаць сына? Ці паклікаў зяць? Гілевіч.

•••

Выбрацца сухім з вады — тое, што і выйсці сухім з вады (гл. выйсці).

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)