разлі́чваць несов.

1. в разн. знач. рассчи́тывать; (производить вычисление — ещё) вычисля́ть; см. разлічы́ць;

2. (на каго, што) (возлагать надежды) рассчи́тывать, полага́ться (на кого, что);

р. на дапамо́гу — рассчи́тывать на по́мощь;

~вай на мяне́ — рассчи́тывай (полага́йся) на меня́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

отста́ть сов., в разн. знач. адста́ць, мног. паадстава́ць;

отста́ть от свои́х спу́тников адста́ць ад сваі́х спадаро́жнікаў;

отста́ть в успе́хах адста́ць у по́спехах;

часы отста́ли гадзі́ннік адста́ў;

обо́и отста́ли шпале́ры адста́лі;

отста́нь от меня́! адста́нь (адчапі́ся, адкасні́ся) ад мяне!;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

пове́ять сов.

1. (о ветре — начать веять) паве́яць; (начать дуть) падзьму́ць;

пове́ял тёплый ветеро́к паве́яў (падзьму́ў) цёплы ве́трык;

2. (машиной) паарфава́ць; (ручным способом) паве́яць;

3. перен., безл. паве́яць;

на меня́ вдруг пове́яло де́тством на мяне́ ра́птам паве́яла дзяці́нствам.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

ухвати́ть сов., прям., перен. ухапі́ць, схапі́ць; (уловить — ещё) злаві́ць, улаві́ць;

он ухвати́л меня́ за́ руку ён ухапі́ў (схапі́ў) мяне́ за руку́;

мы сра́зу же ухвати́ли его́ мысль перен., разг. мы адра́зу ж. ухапі́лі (схапі́лі, злаві́лі, улаві́лі) яго́ ду́мку;

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

жадзён (чаму) в знач. сказ., разг., переводится обычно словами нужда́ться (в чём), не быть обеспе́ченным (чем) и т.п. в предложениях различной конструкции;

я хле́бу не ж. — я в хле́бе не нужда́юсь, я хле́бом обеспе́чен, хле́ба у меня́ хвата́ет

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

прока́за​II ж. шту́ка, -кі ж.; (шалость) сваво́льства, -ва ср.;

де́тские прока́зы дзіця́чае сваво́льства;

всё от твои́х прока́з! усё ад тваі́х штук!;

меня́ так и подмыва́ло устро́ить каку́ю-л. прока́зу мне так і карце́ла зрабі́ць (урэ́заць) яку́ю-не́будзь шту́ку.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

Мяня́ць 1, меня́ць ’абменьваць’, ’рабіць іншым’, мяняла, меняйло ’той, хто займаецца абменам грошай, адных рэчаў на другія’ (ТСБМ, Яруш., Сл. ПЗБ, ТС), міня́ньне ’абмен’ (Рам. 7). Укр. міня́ти, міни́ти, рус. меня́ть, ст.-рус. мѣняти, польск. mienić, mieniać, н.-луж. měniś, в.-луж. měnjeć, чэш. měniti, славац. meniť, славен. ménjati, серб.-харв. мијѐнити; макед. мени ’змяніць’, менува ’мяняць’, балг. меня, ст.-слав. мѣнити. Прасл. měniti, роднаснае да літ. maĩnas, mainaĩ ’мена’, лат. maĩnît ’мяняцца’, гоц. gamains, лац. commūnis ’агульны’, mainikáu̯ti ’займацца перакупніцтвам’, лат. maĩnît ’мяняцца’, ст.-інд. máyatē ’мяняе, і.-е. *mei ’тс’ (Міклашыч, 195; Бернекер, 2, 48; Фасмер, 2, 600; Бязлай, 2, 177–178).

Мяня́ць 2 ’гаварыць абы-што, недарэчнае; малоць языком’ (свісл., Сл. ПЗБ), ст.-бел. мѣнити ’называць, казаць, гаварыць няпраўду, узводзіць паклёп’ (Літ. статут 1529 г.). Укр. поміни́ти ’абяцаць’, польск. nad‑mienić ’згадаць’, палаб. menăm, н.-луж. měniś, в.-луж. měnić ’думаць, меркаваць’, чэш. míniti, славац. mieniť, славен. meníti/méniti ’тс’, серб.-харв. кайк. meniti se, чак. miniti, шток. намијѐнити ’паправіцца’, доме́нути се ’дамовяцца’, макед., балг. у кампозітах, ст.-слав. мѣнити. Прасл. měniti ’помніць’. Паводле вакалізму з’яўляецца роднасным да ст.-в.-ням. meina ’сэнс, думка, меркаванне’, meinem ’думаць, меркаваць’, новав.-ням. meinen, ст.-ірл. māin ’жаданне’, ірл. moin ’погляд, адносіны’, уэльск. mwyn ’густ’. Да і.-е. *men‑ (Мее, MSL, 13, 364; Фрэнкель, 455; Покарны, 726; Бязлай, 2, 177; Махэк₂, 363).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

Пра́шчур ’далёкі продак, родапачынальнік, прапраўнук’ (ТСБМ, Сл. ПЗБ, ТС). Ст.-бел. пращоръ ’нашчадак’, прашуръ ’продак’, пращуря ’нашчадак’. Рус., укр. пра́щур ’далёкі продак, родапачынальнік’, ст.-рус. пращур, пращюръ ’прапрадзед, прапраўнук’, польск. praszczur ’далёкі продак, прапраўнук’ (з усходнеславянскіх моў, Банькоўскі, 2, 760), plaskur ’прапрадзед’, praskuł, prazgulę ’прапраўнук’, ст.-польск. praskurzę, praszczur ’прапраўнук’, ст.-слав. праштоуръ, праштура ’прапраўнук’. Прасл. *pra‑sk(j)urъ > ’прапрадзед, родапачынальнік’ (рэканструкцыя Трубачова, История терм., 72 і наст.). Значэнне ’прапраўнук, г. зн. далёкі продак, але па сыходнай лініі’ лічыцца даследчыкамі другасным. Этымалогія выклікае спрэчкі. Трубачоў (там жа) услед за Бернекерам (IF, 10, 155) і Міклашычам (344) узводзіць слав. слова да і.-е. кораня *(s)kur‑ і параўноўвае з літ. prakūrė́jas ’продак’, ст.-ірл. caur, cur ’герой’, санскр. çávīra‑s ’магутны’, çūras ’моцны, герой’. Наяўнасць рус. щ (< skj) ён тлумачыць існаваннем гэтага і.-е. кораня з велярным k і магчымасцю чаргавання форм *(s)kour‑ і (s)keur‑ (як, напрыклад, у рус. гнус і гнюс). Пазаславянскія адпаведнікі (без ‑s) указваюць на тое, што тут было рухомае s. Фасмер (3, 356) параўнанні Бернекера і Міклашыча лічыць неверагоднымі, не прыводзячы контраргументаў. Другія версіі (супастаўленне з шурын, рус. чур меня!) адхіляюцца ім (там жа) па фанетычных прычынах. Гл. таксама Шаўр, Etymologie, 66–67 (тлумачыць неадрознасць назваў прабацькоў і праўнукаў); Банькоўскі, 2, 599 (выводзіць славянскія формы з і.-е. *prōskouros, *prōskeuros).

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

абміну́ць сов.

1. (проехать, пройти стороной) минова́ть, обогну́ть;

а. вёску — минова́ть (обогну́ть) дере́вню;

2. (не задеть) минова́ть;

ку́ля мяне́ ~ну́ла — пу́ля меня́ минова́ла;

3. перен. (избавиться) избежа́ть, избе́гнуть, минова́ть;

злачы́нцу не а. ка́ры — престу́пнику не избежа́ть (избе́гнуть, минова́ть) наказа́ния

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

бунтава́ць несов.

1. (поднимать бунт, участвовать в бунте) бунтова́ть;

2. подстрека́ть к бу́нту, бунтова́ть;

3. (вносить беспорядок, замешательство) будора́жить;

4. сбива́ть с то́лку;

ты мяне́ не бунту́й, я сам разбяру́ся — ты меня́ не сбива́й с то́лку, я сам разберу́сь

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)