КА́ФКА ((Kafka) Франц) (3.7.1883, Прага — 3.6.1924),

аўстрыйскі пісьменнік, прадстаўнік пражскай нямецкамоўнай літ. школы. Скончыў Пражскі ун-т (1906). Друкаваўся з 1909. Аўтар навел «Прысуд», «Качагар» (абедзве 1913), «Ператварэнне» (1916), «У калоніі для зняволеных» (1919), зб-каў «Сузіранне» (1913), «Вясковы лекар» (1919), «Галадамор» (1924). Пасмяротна выйшлі незавершаныя раманы-прытчы «Працэс» (1915, выд. 1925, экранізацыя 1962), «Замак» (1922, выд. 1926), «Амерыка» (1914, выд. 1927), а таксама навелы, дзённікі, афарызмы, лісты. У філас.-алегарычнай прозе К. праблемы адзіноты, трагічнага бяссілля, асуджанасці «маленькага чалавека». Яго маст. манеры ўласцівы спалучэнне розных настрояў і стылявых тэндэнцый, сумяшчэнне рэальна-будзённага з фантастычным, надсусветным, ужыванне сімволікі, алегорыі, гратэску, гумару. Як рэфарматар л-ры істотна паўплываў на маст. слова 20 ст. Літ. прэмія імя Т.​Фантане 1915. На бел. мову асобныя творы К. пераклаў Л.​Баршчэўскі.

Тв.:

Бел. пер. — Прысуд: Апавяданні і мініяцюры. Мн., 1996;

Рус. пер. — Роман. Новеллы. Притчи. М., 1965;

Процесс. Замок. Новеллы и притчи. Из дневников. М., 1989;

Америка. Процесс. Из дневников. М., 1991;

Замок. Новеллы и притчи. Письмо к отцу. Письма Милене. М., 1991.

Літ.:

Затонский Д.В. Франц Кафка и проблемы модернизма. 2 изд. М., 1972;

Шарп Д. Незримый ворон: Конфликт и трансформация в жизни Ф.​Кафки: Пер. с англ. Воронеж, 1994;

Давид К. Франц Кафка: Пер. с фр. Харьков;

Ростов н/Д, 1998.

Е.​А.​Лявонава.

Ф.Кафка.

т. 8, с. 188

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

урабі́ць сов., разг.

1. (землю) обрабо́тать, возде́лать;

2. вы́пачкать, испа́чкать, изма́зать;

у. бо́ты ў гразь — вы́пачкать (испа́чкать, изма́зать) сапоги́ в грязи́;

3. (вставить внутрь) вде́лать;

у. замо́к у дзве́ры — вде́лать замо́к в дверь;

4. (вплести вязкой) ввяза́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

хава́нне н. Verstécken n -s, Verbérgen n -s; Verschlíeßen n -s (пад замок); Áufbewahrung f - (захаванне)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

КО́ЛЧЫН (Барыс Аляксандравіч) (10.6.1914—11.1.1984),

расійскі археолаг. Д-р гіст. навук (1964), прафесар. Скончыў Маскоўскі ун-т (1941). З 1947 нам. кіраўніка Наўгародскай археал. экспедыцыі, з 1967 заг. лабараторыі прыродазнаўча-навуковых метадаў Ін-та археалогіі АН СССР. Вывучаў тэхніку стараж. кавальства, чорную і каляровую металургію і металаапрацоўку ў Стараж. Русі. Распрацаваў дэндрахраналагічны метад археал. датавання. Займаўся ўдасканаленнем стратыграфічнага метаду ў археалогіі. Дзярж. прэмія СССР 1970 і Ленінская прэмія 1984.

Тв.:

Дендрохронология Восточной Европы. М., 1977 (разам з М.​Б.​Чарных);

Металлургия и металлообработка железа и стали // Древняя Русь: Город, замок, село. М., 1985.

т. 8, с. 391

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Plus valet exiguus quam nullus ad atria clavus

Лепш дрэнны замок у доме, чым ніякі.

Лучше плохой замок в доме, чем никакой.

бел. Лепш мала, ніж нічога. Лепей тоўстая сарочка, чым ніводнай. Не сорам маўчаць, калі нечага сказаць. Не сплёўшы новыя лапці, старыя не выкідай.

рус. Лучше мало, чем ничего. Всё лучше того, как нет ни чего. Хорош и лунный свет, как солнца на небе нет.

фр. Mieux vaut peu que rien (Лучше мало, чем ничего).

англ. Better one small fish than an empty dish (Лучше одна маленькая рыбка, чем пустое блюдо).

нем. Etwas ist besser denn nichts (Кое-что/что-то лучше, чем ничего).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

zamknięcie

н.

1. зачыненне; закрыццё;

zamknięcie sklepu — закрыццё крамы (магазіна);

zamknięcie posiedzenia — закрыццё паседжання;

2. засаўка; зашчапка; замок;

solidne zamknięcie — надзейны замок;

zamknięcie rachunków бух. баланс

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

прыстро́іць I сов.

1. воен. пристро́ить;

п. другу́ю ро́ту да пе́ршай — пристро́ить втору́ю ро́ту к пе́рвой;

2. (поместить, расположить) пристро́ить;

3. приде́лать;

п. замо́к — приде́лать замо́к;

4. разг. (на какое-л. место, должность) пристро́ить

прыстро́іць II сов., разг. (одеть нарядно) принаряди́ть

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

zatrzask, ~u

м.

1. кнопка (у адзенні);

2. спружынны замок з заскачкай

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

палаві́нка, ‑і, ДМ ‑нцы; Р мн. ‑нак; ж.

1. Памянш.-ласк. да палавіна (у 1 знач.).

2. Рухомая, прымацаваная частка якога‑н. прадмета. Дзверы, што вялі ў сярэдзіну клубнага памяшкання, былі прыадчынены, і на адной з карычневых палавінак матляўся.. вялізны замок. Нядзведскі.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

überschnappen vi (s)

1) заско́кваць (пра замок); зрыва́цца (пра голас)

2) разм. звар’яце́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.)