МІЧУ́РЫН (Іван Уладзіміравіч) (27.10.1855, с. Мічураўка Пронскага р-на Разанскай вобл., Расія — 7.6.1935),

расійскі селекцыянер-практык і раслінавод. Ганаровы акад. АН СССР (1935), правадз. чл. УАСГНІЛ (1935). Засл. дз. нав. і тэхн. РСФСР (1934). Скончыў павятовае вучылішча (1869). З 1875 пачаў працу па зборы калекцый раслін і вывядзенні новых сартоў пладовых і ягадных культур. Аўтар многіх сартоў, у т. л. яблыні Пепін шафранавы, Бельфлёр-кітайка, Славянка і інш., грушы Бэра зімовая Мічурына і інш. Распрацаваў метады селекцыі пладова-ягадных культур, у т. л. метад аддаленай гібрыдызацыі і інш. Атрымаў гібрыды яблыні і грушы, яблыні і рабіны, абрыкоса і слівы, айвы і яблыні, чаромхі і вішні, міндаля і персіка. Імя М. і яго праца былі выкарыстаны Т.​Дз.Лысенкам для абгрунтавання і папулярызацыі свайго вучэння.

Тв.:

Соч. Т. 1-4. 2 изд. М., 1948;

Избр. произв. 2 изд. М., 1955.

Літ.:

И.​В.​Мичурин в воспоминаниях современников. Тамбов, 1963;

Бахарев А.Н. Мичурин в жизни. Воронеж, 1970.

І.У.Мічурын.

т. 10, с. 491

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

Haec dies aliam vitam, alios mores postulat

Гэты дзень патрабуе іншага ладу жыцця, іншых звычаяў.

Этот день требует другого образа жизни, других обычаев.

бел. Іншы час ‒ іншыя песні.

рус. Иные времена ‒ иные нравы. У каждого времени свои песни. Иное время ‒ иное бремя.

фр. Autres temps, autres mœurs (Другие времена, другие нравы).

англ. Everything is good in its season (Всё хорошо в своё время).

нем. Andre Zeit, andre Freud (Другое время, другая радость). Andre Jahre, andre Haare (Другие годы, другие волосы).

Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)

рубе́ж, -бяжа́ м., в разн. знач. рубе́ж;

го́рны р. — го́рный рубе́ж;

у яго́ жыцці́ наме́ціўся но́вы р. — в его́ жи́зни наме́тился но́вый рубе́ж;

○ агнявы́ р. — огнево́й рубе́ж

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

сацыялісты́чны в разн. знач. социалисти́ческий;

~ная рэвалю́цыя — социалисти́ческая револю́ция;

~ная дзяржа́ва — социалисти́ческое госуда́рство;

~ныя ўто́піі — социалисти́ческие уто́пии;

~ныя па́ртыі — социалисти́ческие па́ртии;

○ с. ўклад жыцця́ — социалисти́ческий о́браз жи́зни

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

умертви́ть сов.

1. (лишить жизни) умярцві́ць; (убить) забі́ць, мног. пазабіва́ць;

2. (нерв и т. п.) змярцві́ць;

3. перен. (сделать нежизненным) змярцві́ць; (укротить) утаймава́ць;

умертви́ть плоть змярцві́ць (утаймава́ць) це́ла.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

будзі́ць несов.

1. буди́ть, пробужда́ть, поднима́ть;

б. людзе́й на світа́нні — буди́ть (поднима́ть) люде́й на рассве́те;

2. перен. (вызывать к жизни, деятельности) буди́ть, пробужда́ть;

б. успамі́ны — будить (пробужда́ть) воспомина́ния

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

перабудо́ва ж., в разн. знач. перестро́йка;

п. до́ма — перестро́йка до́ма;

п. сістэ́мы апла́ты пра́цы — перестро́йка систе́мы опла́ты труда́;

п. ўсіх сфер грама́дскага жыцця́ — перестро́йка всех сфер обще́ственной жи́зни

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

спадаро́жнік м.

1. в разн. знач. спу́тник; попу́тчик;

мае́ ~кі — мои́ спу́тники (попу́тчики);

спадаро́жнік жыцця́ — спу́тник жи́зни;

2. (о небесных телах) спу́тник;

шту́чны спадаро́жнік Зямлі́ — иску́сственный спу́тник Земли́

Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)

дави́ться

1. (от чего-л. застрявшего в горле) даві́цца; (от кашля, смеха, рыданий) душы́цца;

2. (лишать себя жизни повешением) ве́шацца;

3. страд. душы́цца; расціска́цца, ці́снуцца; см. дави́ть​ 2, 3.

Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)

БЛЮ́МКІН (Якаў Рыгоравіч) (1898, Адэса — 3.11.1929),

рэвалюцыянер, сав. ваенны дзеяч. Скончыў 4-класную яўр. школу ў Магілёве. З 1914 чл. партыі эсэраў, з 1917 — левых эсэраў. Пасля Кастр. рэвалюцыі 1917 супрацоўнік ВЧК. Праціўнік Брэсцкага міру 1918, адзін з ініцыятараў і непасрэдны ўдзельнік забойства 6.7.1918 герм. пасла В.​Мірбаха, што з’явілася пачаткам леваэсэраўскай спробы дзярж. перавароту. Пасля яе задушэння хаваўся на Украіне, удзельнічаў у падп. барацьбе супраць герм. акупантаў і пятлюраўцаў. 16.5.1919 атрымаў амністыю Прэзідыума ВЦВК. З 1919 на Паўд. фронце (нач. штаба і в.а. камандзіра 79-й брыгады) і ў складзе Каспійскай флатыліі. З 1920 чл. РКП(б). У 1920—21 на спец. курсах у Ваен. акадэміі РСЧА, у сакратарыяце Л.Д.Троцкага. Выконваў спец. заданні АДПУ за мяжой. У крас. 1929 тайна сустракаўся ў Турцыі з высланым з СССР Троцкім і абяцаў яму дапамогу, за што арыштаваны і па прыгаворы судовай калегіі АДПУ расстраляны.

Літ.:

Красная книга ВЧК. 2 изд. М., 1990. Т. 1. С. 310;

Троцкий Л. Портреты революционеров. М., 1991;

Овруцкий Л., Разгон А. Яков Блюмкин: Из жизни террориста // Горизонт. 1991. № 11—12.

Э.​А.​Ліпецкі.

т. 3, с. 198

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)