ГОРНАВЫРАТАВА́ЛЬНАЯ СПРА́ВА,
галіна горнай справы, якая займаецца даследаваннямі, распрацоўкай тэхнікі і тэхналогіі, арганізацыяй работ па выратаванні людзей, ліквідацыі аварый у шахтах, рудніках і інш. горных прадпрыемствах. Найб. небяспечныя аварыі — падземныя выбухі, пажары, раптоўныя выкіды вугалю і руднічнага газу (гл. Горны ўдар), самаадвольнае абвальванне парод, прарывы ў горныя вырабаткі падземных вод і плывуноў. Горнавыратавальнай справай займаюцца спец. горнавыратавальныя часці (ГВЧ), яна кантралюецца органамі горнага надзору. Дзеянні ГВЧ па выратаванні людзей і ліквідацыі аварый падпарадкаваны агульнаму плану ліквідацыі аварыі, распрацаваным на прадпрыемстве пры ўдзеле ГВЧ.
ГВЧ ваенізаваны, іх першасная аператыўная адзінка — узвод (3—9 аддзяленняў звычайна па 7 чал.), які абслугоўвае групу блізка размешчаных шахтаў, руднікоў. ГВЧ аснашчаны спец. абсталяваннем (руднічнымі рэспіратарамі, вогнетушыцелямі, пенагенератарамі, парагазагенератарнымі ўстаноўкамі, сродкамі сувязі і інш.). Участкі, дзе ўзнік пажар, ізалююць перамычкамі; пры небяспецы выбуху вугальнага пылу выкарыстоўваюць пылавыбуховую ахову (з інертнага пылу, які ўзрываецца і перашкаджае пашырэнню выбуху). Горныя выпрацоўкі расчышчаюць ад парод і падземных плывуноў звычайнымі горнымі машынамі і механізмамі, спец. горнапраходчымі ўстаноўкамі і інш.
Літ.:
Соболев Г.Г. Горноспасательное дело. М., 1972.
П.Я.Антонаў.
т. 5, с. 361
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
мавр ист. маўр, род. ма́ўра м.;
◊
мавр сде́лал своё де́ло, мавр мо́жет уйти́ книжн. маўр зрабі́ў сваю́ спра́ву, маўр мо́жа ісці́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
ми́ленький разг. мі́ленькі;
◊
пое́дет как ми́ленький пае́дзе як мі́ленькі;
как ми́ленький попа́лся як мі́ленькі папа́ўся;
ми́ленькое де́ло до́брая спра́ва, нічо́га сабе́.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
наклёвываться
1. наклёўвацца;
2. перен., разг. трапля́цца; (предвидеться) прадба́чыцца; (намечаться) намяча́цца;
наклёвывается де́ло трапля́ецца (прадба́чыцца) спра́ва;
3. страд. надзёўбвацца; см. наклёвывать.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
рассмотре́ние ср. разгля́д, -ду м.;
переда́ть де́ло на но́вое рассмотре́ние перада́ць спра́ву на но́вы разгля́д;
при ближа́йшем рассмотре́нии пры бліжэ́йшым разгля́дзе.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
решённый
1. (о математической задаче) рэ́шаны;
2. (о вопросе) вы́рашаны;
де́ло решённое спра́ва вы́рашаная;
3. ко́нчаны, ско́нчаны; см. реши́ть 1—3.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
Non nostrum onus: bos clitellas
Не наш груз: няхай вол [нясе] сядло.
Не наш груз: пусть вол [несёт] седло.
бел. Я не я, і хата не мая. Мая хата з краю. Маё дзела ‒ старана.
рус. Не мой воз, не мне его и везти. Моё дело сторона. Моя хата с краю, я ничего не знаю. Не наше дело, что пора звонить приспела: есть на то пономари.
фр. Ça ne me regarde pas (Это меня не касается). Je n’y suis pour rien (Не моё дело).
англ. It’s none of my business (He моё дело).
нем. Mein Name ist Hase und ich weiß von nichts (Моё имя заяц, и я ничего не знаю).
Шасцімоўны слоўнік прыказак, прымавак і крылатых слоў (1993, правапіс да 2008 г.)
дасле́даваць
1. сов., юр. (дополнительно расследовать) досле́довать;
д. спра́ву — досле́довать де́ло;
2. сов. и несов. [подвергнуть (подвергать) научному рассмотрению] иссле́довать;
д. саста́ў рэ́чыва — иссле́довать соста́в вещества́
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
да́ўні да́вний, давни́шний;
◊ спра́ва ~няя — де́ло про́шлое;
у часы́ ~нія — во вре́мя о́но;
з ~ніх часо́ў, з ~няй пары́ — с да́вних пор
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)
прагарэ́ць сов., в разн. знач. прогоре́ть;
кастру́ля ~рэ́ла — кастрю́ля прогоре́ла;
ліхта́р ~рэ́ў усю́ ноч — фона́рь прогоре́л всю ночь;
спра́ва ~рэ́ла — де́ло прогоре́ло
Беларуска-рускі слоўнік, 4-е выданне (2012, актуальны правапіс)