Каладзе́й, колодзей ’стальмах’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
Каладзе́й, колодзей ’стальмах’ (
Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)
бы 1 (
Ужываецца пры дзеясловах пр. часу, інфінітывах і прэдыкатыўных прыслоўях са значэннем магчымасці або неабходнасці дзеяння, утвараючы ўмоўны лад або апісальную форму ўмоўнага ладу; ставіцца пасля дзеяслова або слоў, на якія падае сэнсавы націск.
1. Са значэннем умоўнай магчымасці дзеяння.
2. Са значэннем пажадання або пажаданай неабходнасці дзеяння.
3. Са значэннем просьбы.
бы 2,
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
даліка́тны, ‑ая, ‑ае.
1. Ветлівы, ласкавы ў абыходжанні з людзьмі; уважлівы, паслужлівы.
2.
3. Кволы, тонкі; выпеставаны.
4. Складаны, тонкі па выкананню.
5. Кволы, мяккі, прыемны навобмацак (пра валасы, пух, тканіну і пад.).
6. Прыемны на смак, пах, гучанне і пад.
[Ад фр. délicat.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
смерць, ‑і;
1. Спыненне жыццядзейнасці, гібель арганізма; спыненне біялагічнага абмену рэчываў у арганізме або ў яго частцы.
2. Спыненне існавання чалавека ці жывёліны.
3.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
БЕСПРАЦО́ЎЕ,
сацыяльна-эканамічная з’ява, калі пэўная частка працаздольнага насельніцтва не можа знайсці работу. Бывае фрыкцыйнае (часовая добраахвотная незанятасць, звязаная з пераходам з адной работы на другую), скрытае (калі для
К.Маркс лічыў беспрацоўе прадуктам і ўмовай існавання капіталізму. Тэхнічным перааснашчэннем вытв-сці і павышэннем інтэнсіўнасці працы прадпрымальнікі змяншаюць затраты на аплату рабочай сілы і ствараюць рэзервовую армію працы. Наяўнасць беспрацоўных буржуазія выкарыстоўвае для наступлення на інтарэсы працуючых, узмацняе іх эксплуатацыю для павышэння сваіх прыбыткаў. Асабліва хутка расце беспрацоўе ў перыяд
Як і ў
У.А.Салановіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
АГРА́РНЫЯ РЭФО́РМЫ,
пераўтварэнні сістэм землеўладання і землекарыстання. Абумоўлены патрэбамі
Аграрныя рэформы, праведзеныя ў шэрагу краін
На Беларусі адна з першых аграрных рэформаў — валочная памера, праведзеная ў сярэдзіне 16 — 1-й
Л.М.Давыдзенка, У.А.Салановіч.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
ва́біць, ‑блю, ‑біш, ‑біць;
1. Захапляючы, зачароўваючы сваім выглядам, прыцягваць да сябе.
2. Падзываць птушак або звяроў, падрабляючы іх голас.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
ве́ра, ‑ы,
1. Упэўненасць у чым‑н., у здзяйсненні, ажыццяўленні чаго‑н.
2. Перакананне ў дадатных якасцях каго‑н.
3. Перакананне ў рэальным існаванні звышнатуральных сіл.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
дарма́ і да́рма,
1. Бескарысна, дарэмна, марна.
2. Бясплатна, за нішто.
3.
4.
•••
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
засце́нак 1, ‑нка,
Месца жорсткіх катаванняў у час следства і допыту ў Маскоўскай Русі (
засце́нак 2, ‑нка,
1. Землі, якія не ўвайшлі ў сялянскія надзелы пасля ўвядзення ў Рэчы Паспалітай валочнай сістэмы землекарыстання (1557 г.).
2. Хутар або невялікае паселішча дробнай шляхты, якая арандавала гэтыя землі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)