цяж, ‑а, Т ‑ом, м.

1. Рэмень ці трос, якія служаць сродкам перадачы цягавай сілы. Падчапілі другі паравоз, рванулі раз і два .. Перадыхнулі хвіліну, другую і рванулі так, што загрымеў і лопнуў цяж. Лынькоў.

2. Рэмень ці вяроўка, нацягнутыя ад верхняга канца аглоблі да восі пярэдняга кола для выраўноўвання ходу экіпажа. Пры конях ішлі па некалькі чалавек, мясілі гразь і час ад часу хапаліся за цяжы, крычалі на коней. Лобан.

3. Скрэпа, замацаванне, звязка. Змацаваць бярвенне жалезным цяжом.

Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)

wlten vi (über A) панава́ць (над чым-н.); кірава́ць (чым-н.);

sines mtes ~ выко́нваць свае́ абавя́зкі;

schlten und ~ распараджа́цца па-сво́йму;

hier ~ die Natrkräfte тут дзе́йнічаюць сі́лы прыро́ды;

Gnde ~ lssen* шкадава́ць, мі́лаваць, лі́таваць, прабача́ць

Нямецка-беларускі слоўнік (М. Кур'янка, 2006, правапіс да 2008 г.) 

Вартасць 1/15, 40, 524, 526—527; 2/605—606; 4/8, 32; 5/92, 409; 7/28, 140; 8/589; '10/190, 191; 11/92, 93, 414

- » - рабочай сілы 4/498; 9/7

Беларуская Савецкая Энцыклапедыя (1969—76, паказальнікі; правапіс да 2008 г., часткова)

obliczyć się

зак.

1. разлічыцца;

obliczyć się zkim разлічыцца з кім;

2. перан. узважыць; разлічыць;

obliczyć się z siłami — узважыць сілы;

to się nie daje obliczyć się — гэтага нельга разлічыць

Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)

става́ць

1. (быць дастатковым) (us)richen vt, lngen vi;

не става́ць nicht lngen, nicht usreichen; fhlen vi (адсутнічаць);

2. безас. (мець магчымасці, сілы) fähig sein, im Stnde [imstnde] sein (etw. zu tun);

мне не стае́ ча́су es fehlt [mngelt] mir an Zeit;

ко́лькі стае́ мо́цы mit ller Kraft

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

сча́хнуць разм.

1. (змарнець) verkümmern vi (s), dahnsiechen vi (s), dahnschwinden* vi (s);

сча́хнуць ад марко́ты sich vor Shnsucht verzhren, vor Shnsucht verghen* (па кім-н., чым-н. nach D);

2. (зрабіцца хворым, схуднець і г. д.) krank wrden, bmagern vi (s); versegen vi (s) (пра сілы)

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

выкарыста́нне н. usnützung f -, usnutzung f -, Ntzung f -; Ntzbarmachung f - (прымяненне); Verwndung f -, nwendung f -, uswertung f -, -en (засваенне); Verwrtung f -, uswertung f -, -en (вытворчых магутнасцяў);

выкарыста́нне а́тамнай эне́ргіі Ntzung der Krnenergie;

выкарыста́нне до́сведу uswertung [Ntzung] der Erfhrungen;

выкарыста́нне зямлі́ Bdennutzung f -;

выкарыста́нне працо́ўнай сі́лы insatz der rbeitskräfte

Беларуска-нямецкі слоўнік (М. Кур'янка, 2010, актуальны правапіс) 

а́рмія

(фр. armée, ад лац. armatus = узброены)

1) сукупнасць узброеных сіл дзяржавы;

2) сухапутныя ўзброеныя сілы ў адрозненне ад марскіх і паветраных;

3) злучэнне з некалькіх корпусаў або дывізій, прызначанае для вядзення ваенных аперацый (напр. танкавая а.);

4) перан. вялікая колькасць людзей, аб’яднаных агульнай справай (працоўная а.).

Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)

ВО́ЛЬФ ((Wolff) Крысціян) (24.1.1679, г. Брэслаў, Германія, цяпер г. Вроцлаў, Польшча — 9.4.1754),

нямецкі філосаф, ідэолаг ранняга Асветніцтва. Праф. філасофіі і матэматыкі ў Гале (1706—23 і з 1740) і Марбургу (1723—40). Вучань Т.В.Лейбніца. Абараняў зыходныя палажэнні тэорыі натуральнага права, адстойваў абстрактныя гуманіст. ідэалы, сваю філасофію разглядаў як сродак для дасягнення «ўсеагульнага шчасця людзей» («Логіка, ці Разумныя думкі пра сілы чалавечага розуму», 1712). Бога лічыў істотай, якая валодае абсалютнай сілай і розумам, з’яўляецца творцам прыроды («Разумныя думкі пра Бога, свет і душу чалавека, а таксама пра ўсе рэчы ўвогуле», 1720). У творах «Палітыка, ці Разумныя думкі пра грамадскае жыццё людзей» (1721), «Разумныя думкі пра дзеянні прыроды» (1723), «Філасофія маралі, ці Этыка» (1750—53) імкнуўся распрацаваць усёабдымную сістэму ведаў.

т. 4, с. 270

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)

ВЫКАНА́ЎЧЫЯ ДАКУМЕ́НТЫ,

дакументы, на падставе якіх ажыццяўляецца прымусовае выкананне пастаноў судовых, арбітражных і некаторых інш. органаў. Паводле выканаўчага вядзення Рэспублікі Беларусь выканаўчымі дакументамі з’яўляюцца: выканаўчыя лісты; выканаўчыя надпісы, загады гасп. судоў і органаў арбітражу; надпісы старшыні Марской арбітражнай камісіі аб набыцці рашэннем законнай сілы; неаплачаныя ў тэрмін плацежныя патрабаванні, акцэптаваныя плацельшчыкамі; пасведчанні, якія выдаюцца па прац. спрэчках камітэтамі прафсаюзаў на падставе рашэнняў камісій па прац. спрэчках, або пастановы і пасведчанні гэтых камітэтаў; пастановы адм. органаў і камісій па справах непаўналетніх аб правядзенні спагнанняў з грамадзян; рашэнні выканкомаў мясц. Саветаў аб спагнаннях з юрыд. асоб за патравы пасеваў і пашкоджанне насаджэнняў і інш. Парадак афармлення і тэрміны прад’яўлення выканаўчых дакументаў да выканання рэгламентаваны цывільным працэсуальным заканадаўствам.

Э.І.Кузьмянкова.

т. 4, с. 310

Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)