Склад 1 ‘месца захоўвання (тавараў, матэрыялаў і пад.)’, ‘састаў’, ‘стан’, ‘постаць, целасклад’, ‘манера, спосаб выказваць думкі, гаварыць, пісаць’ (ТСБМ, Нас., Шат., Гарэц., Байк. і Некр., Варл., Янк. 3., ТС, Сл. ПЗБ), ‘лад, логіка, стройнасць’ (Пятк. 2), ‘штабель дроў’ (Шатал.), ‘павець’ (Сл. ПЗБ), скла́дзік ‘кладоўка’ (Сцяшк., Сл. ПЗБ, Жд. 1), склада́нец ‘постаць, целасклад’ (Ян.), ст.-бел. складанка ‘збор, даход’ (Ст.-бел. лексікон). Аддзеяслоўны дэрыват ад скласці, складу < класці (гл.). БЕР (6, 754) на падставе агульнаславянскага распаўсюджання, параўн. рус. склад, польск. skład, чэш. sklad і г. д. узнаўляе прасл. *sъkladъ, але гэта няпэўна з прычыны прадуктыўнасці словаўтваральнай мадэлі. Значэнне ‘састаў’, магчыма, калька польск. skład ‘тс’, але яе практычна нельга адрозніць ад уласнабеларускага ўтварэння; аналагічна значэнне ‘спецыяльнае памяшканне’, што для старабеларускай і рускай выводзіцца з польск. skład ‘magazyn’ (Віткоўскі, Słownik, 173; Гарбуль, Slavistica Vilnensis, 2004, 171).

Склад 2 ‘адзінка вымаўлення, сілаба, частка слова’ (ТСБМ, Ласт., Байк. і Некр., Варл., Гарэц., Шат.; ашм., Стан.). Слова як лінгвістычны тэрмін з’явілася ў XIX ст. (Гіст. лекс., 250). Да складаць < класці; параўн. і рус. читать по складам ‘аб тым, хто яшчэ не ўмее бегла чытаць’, а таксама слог ‘склад’ < сложи́ть ‘скласці’.

Склад 3 ‘дзве барозны ворыва, пласты якіх пакладзены адна на другую’ (Шат., Шатал., Сцяшк., Дэмб., Юрч., Янк. 3., ТС, Сл. ПЗБ, Выг., Варл., Стан., Жыв. сл.), ‘узараны загон з двайной баразной пасярэдзіне’ (Яшк.), ‘частка загона’ (гом., Нар. словатв.). Укр. орати у склад ‘араць, пачынаючы з сярэдзіны загона такім чынам, што пласты кладуцца ўсярэдзіну’, чэш. orati do skladu ‘тс’, польск. skład ‘сярэдняя ўзвышаная частка загона’, славац. sklad ‘тс’, серб.-харв. скла̑д ‘склад’. Этымалагічна тое ж, што і склад 1. Спецыяльна гл. Махэк₂, 251–252.

Этымалагічны слоўнік беларускай мовы (1978-2017)

аб’ектывізава́ць

дзеяслоў, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. аб’ектывізу́ю аб’ектывізу́ем
2-я ас. аб’ектывізу́еш аб’ектывізу́еце
3-я ас. аб’ектывізу́е аб’ектывізу́юць
Прошлы час
м. аб’ектывізава́ў аб’ектывізава́лі
ж. аб’ектывізава́ла
н. аб’ектывізава́ла
Загадны лад
2-я ас. аб’ектывізу́й аб’ектывізу́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час аб’ектывізу́ючы

Крыніцы: piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’яхе́рвацца

‘ашуквацца’

дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. аб’яхе́рваюся аб’яхе́рваемся
2-я ас. аб’яхе́рваешся аб’яхе́рваецеся
3-я ас. аб’яхе́рваецца аб’яхе́рваюцца
Прошлы час
м. аб’яхе́рваўся аб’яхе́рваліся
ж. аб’яхе́рвалася
н. аб’яхе́рвалася
Загадны лад
2-я ас. аб’яхе́рвайся аб’яхе́рвайцеся
Дзеепрыслоўе
цяп. час аб’яхе́рваючыся

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’яхе́рыцца

‘ашукацца’

дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, зваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. аб’яхе́руся аб’яхе́рымся
2-я ас. аб’яхе́рышся аб’яхе́рыцеся
3-я ас. аб’яхе́рыцца аб’яхе́рацца
Прошлы час
м. аб’яхе́рыўся аб’яхе́рыліся
ж. аб’яхе́рылася
н. аб’яхе́рылася
Загадны лад
2-я ас. аб’яхе́рся аб’яхе́рцеся
Дзеепрыслоўе
прош. час аб’яхе́рыўшыся

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аб’яхе́рыць

дзеяслоў, пераходны, закончанае трыванне, незваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. аб’яхе́ру аб’яхе́рым
2-я ас. аб’яхе́рыш аб’яхе́рыце
3-я ас. аб’яхе́рыць аб’яхе́раць
Прошлы час
м. аб’яхе́рыў аб’яхе́рылі
ж. аб’яхе́рыла
н. аб’яхе́рыла
Загадны лад
2-я ас. аб’яхе́р аб’яхе́рце
Дзеепрыслоўе
прош. час аб’яхе́рыўшы

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абабе́гчы

дзеяслоў, пераходны/непераходны, закончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. абягу́ абяжы́м
2-я ас. абяжы́ш абежыце́
3-я ас. абяжы́ць абягу́ць
Прошлы час
м. абабе́г абабе́глі
ж. абабе́гла
н. абабе́гла
Загадны лад
2-я ас. абяжы́ абяжы́це
Дзеепрыслоўе
прош. час абабе́гшы

Крыніцы: tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абабіра́ць

дзеяслоў, пераходны, незакончанае трыванне, незваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. абабіра́ю абабіра́ем
2-я ас. абабіра́еш абабіра́еце
3-я ас. абабіра́е абабіра́юць
Прошлы час
м. абабіра́ў абабіра́лі
ж. абабіра́ла
н. абабіра́ла
Загадны лад
2-я ас. абабіра́й абабіра́йце
Дзеепрыслоўе
цяп. час абабіра́ючы

Крыніцы: tsblm1996.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

аба́віцца

дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, зваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. аба́ўлюся аба́вімся
2-я ас. аба́вішся аба́віцеся
3-я ас. аба́віцца аба́вяцца
Прошлы час
м. аба́віўся аба́віліся
ж. аба́вілася
н. аба́вілася
Загадны лад
2-я ас. аба́ўся аба́ўцеся
Дзеепрыслоўе
прош. час аба́віўшыся

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абаграва́цца

дзеяслоў, непераходны, незакончанае трыванне, зваротны, 1-е спражэнне

Цяперашні час
адз. мн.
1-я ас. абаграю́ся абаграё́мся
2-я ас. абаграе́шся абаграяце́ся
3-я ас. абаграе́цца абаграю́цца
Прошлы час
м. абаграва́ўся абаграва́ліся
ж. абаграва́лася
н. абаграва́лася
Загадны лад
2-я ас. абаграва́йся абаграва́йцеся
Дзеепрыслоўе
цяп. час абаграючы́ся

Крыніцы: piskunou2012.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)

абагу́ліцца

дзеяслоў, непераходны, закончанае трыванне, зваротны, 2-е спражэнне

Будучы час
адз. мн.
1-я ас. - -
2-я ас. - -
3-я ас. абагу́ліцца абагу́ляцца
Прошлы час
м. абагу́ліўся абагу́ліліся
ж. абагу́лілася
н. абагу́лілася
Загадны лад
2-я ас. абагу́лься абагу́льцеся
Дзеепрыслоўе
прош. час абагу́ліўшыся

Крыніцы: dzsl2007, krapivabr2012, piskunou2012, sbm2012, tsbm1984.

Граматычная база Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі (2026/01, актуальны правапіс)