МАР’Я́НЕНКА (сапр. Петлішэнка) Іван Аляксандравіч
(9.6.1878, хутар Сачэванаў Кіраваградскай вобл., Украіна — 4.11.1962),
украінскі акцёр, педагог. Нар. арт. СССР (1944). З 1946 праф. Харкаўскага ін-та тэатр. мастацтва. З 1 895 у прафес. трупе М.Крапіўніцкага, з 1899 у розных трупах, у Другім Кіеўскім гар. рус. драм. т-ры, з 1917 дырэктар, рэжысёр і акцёр Нац. ўзорнага т-ра, акцёр Дзярж. драм. т-ра (абодва ў Кіеве). У 1923—58 у Харкаўскім драм. т-ры імя Т.Шаўчэнкі. Акцёр шырокага творчага дыяпазону, выконваў гераічныя, характарныя і камедыйныя ролі: Гонта («Гайдамакі» паводле Шаўчэнкі), Прохар («Васа Жалязнова» М.Горкага), Багдан Хмяльніцкі (аднайм. п’еса А.Карнейчука), князь Яраслаў («Яраслаў Мудры» І.Качаргі), Макбет (аднайм. п’еса У.Шэкспіра) і інш. Дзярж. прэмія СССР 1947.
Літ.:
Тернюк П.И. Иван Марьяненко. М. 1977.
т. 10, с. 162
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
заи́гранный
1. (истрёпанный — о картах) зашмальцава́ны;
ста́рые заи́гранные ка́рты стары́я зашмальцава́ныя ка́рты;
2. (утративший свежесть) зайгра́ны;
заи́гранная пье́са зайгра́ная п’е́са.
Руска-беларускі слоўнік НАН Беларусі, 10-е выданне (2012, актуальны правапіс)
інтра́да
(парт., ісп. entrada = уступ)
інструментальная п’еса ўрачыстага характару; уступная частка сюіты.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
вадэві́ль
(фр. vaudeville)
кароткая жартоўная п’еса з песнямі-куплетамі, рамансамі і танцамі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
МУЗЫ́ЧНЫ МО́МАНТ,
невялікая інструментальная, пераважна фп. п’еса. Характарызуецца непасрэднасцю, амаль імправізацыйнасцю выказвання. Як і інш. рамант. творы малых форм (экспромт, накцюрн, прэлюдыя) вытрыманы ў адным настроі. Назва з’явілася пасля публікацыі 6 фп. мініяцюр Ф.Шуберта (1828). Віртуознасць канцэртнага тыпу набыў у творчасці С.Рахманінава (6 М.м., 1896).
т. 11, с. 17
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
вадэві́ль
(фр. vaudeville)
кароткая камічная п’еса, у якой дыялог чаргуецца са спевамі.
Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка (А. Булыка, 2005, правапіс да 2008 г.)
каваці́на
(іт. cavatina)
невялікая сольная вакальная п’еса лірычнага характару ў оперы і араторыі.
Слоўнік іншамоўных слоў (А. Булыка, 1999, правапіс да 2008 г.)
ПА́ПАРАЦЬ-КВЕ́ТКА,
міфалагічны вобраз народнага падання. Вядомы ўсх. славянам і інш. народам. Паводле падання, апоўначы на Купалле ў лясным гушчары раз на год зацвітае папараць. Высачыць і сарваць гэтую кветку, якую ахоўваюць розныя пачвары і страшыдлы, можа толькі адважны і сумленны чалавек. Сарваўшы кветку, ён стане празорлівым і зразумее гаворку дрэў і траў, звяроў і птушак, яму адкрыюцца заклятыя ў зямлі скарбы. У гэтым паданні пра цудадзейную П.-к. ўвасоблена мара чалавека аб шчасці, імкненне да пазнання таямніц свету. У бел. фальклоры паданне мела шмат варыянтаў, у т.-л. і сац. пераасэнсаванне. Міфалагічны матыў П.-к. шырока выкарыстаны ў л-ры і мастацтве. Да яго звярталіся М.Гогаль, Ю.Крашэўскі, В.Дунін-Марцінкевіч, Я.Купала, У.Караткевіч (п’еса «Калыска чатырох чараўніц»), І.Козел (п’еса «Папараць-кветка»), А.Туранкоў (опера «Кветка шчасця» паводле муз. драмы М.Чарота «На Купалле»).
А.С.Ліс.
т. 12, с. 61
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
aktówka
ж.
1. папка (для дакументаў);
skórzana aktówka — скураная папка;
2. аднаактовая п’еса
Польска-беларускі слоўнік (Я. Волкава, В. Авілава, 2004, правапіс да 2008 г.)
ham1 [hæm] n.
1. вяндлі́на, шы́нка; кумпя́к
2. радыёама́тар
3. infml бязда́рны акцёр, які́ пераігрывае;
a ham performance бязда́рная п’е́са
4. infml сцягно́, ля́жка
Англійска-беларускі слоўнік (Т. Суша, 2013, актуальны правапіс)