механізм, які забяспечвае вярчэнне двух валоў, размешчаных пад пераменным вуглом адносна адзін аднаго. Бывае жорсткі (рухомае злучэнне звёнаў) і пругкі (пругкае злучэнне); сінхронны (вярчэнне валоў з пастаяннай скорасцю) і асінхронны (нераўнамернае вярчэнне выхаднога вала). Паслядоўнае злучэнне К.ш. наз. карданнай перадачай. Выкарыстоўваецца ў прыладах (гл.Гіраскоп), станках, трансп. машынах і інш.
Беларуская Энцыклапедыя (1996—2004, правапіс да 2008 г., часткова)
дыві́зія, ‑і, ж.
Буйное вайсковае злучэнне з некалькіх палкоў або брыгад у розных відах узброеных сіл. Пяхотная дывізія. Танкавая дывізія. Кавалерыйская дывізія. Паветрана-дэсантная дывізія.// У ВМФ СССР — найбольшае тактычнае злучэнне караблёў аднаго класа.
[Фр. division.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
гідры́д, ‑у, М ‑дзе, м.
Спец. Хімічнае злучэнне вадароду з іншымі элементамі.
[Ад грэч. hýdōr — вада і eidos — від.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
капралакта́м, ‑у, м.
Арганічнае злучэнне, якое служыць сыравінай для вытворчасці капронавага валакна.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
хлорамі́н, ‑у, м.
Хімічнае злучэнне, раствор якога выкарыстоўваецца для дэзінфекцыі і адбельвання.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
во́кісел, ‑слу, м.
Спец.Злучэнне хімічнага элемента з кіслародам. Вокіслы азоту. Солеўтваральныя вокіслы.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
кісло́тны, ‑ая, ‑ае.
Які змяшчае кіслату (у 2 знач.). Кіслотнае злучэнне. Кіслотная карозія.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
нітры́д, ‑у, М ‑дзе, м.
Спец.Злучэнне азоту з металамі і некаторымі неметаламі.
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
фасфі́д, ‑у, М ‑дзе, м.
Спец. Хімічнае злучэнне фосфару з металам. Фасфід медзі.
[Ад слова фосфар і грэч. eidos — від.]
Тлумачальны слоўнік беларускай мовы (1977-84, правапіс да 2008 г.)
КАРО́ТКАЕ ЗАМЫКА́ННЕ,
злучэнне токаправодных частак эл. ланцуга праз малое (блізкае да нуля) супраціўленне. Парушае работу эл. апарата (устаноўкі), небяспечнае для людзей.
Бывае 2- і 3-фазнае; аднафазнае — на зямлю або корпус (злучэнне праваднікоў эл. устаноўкі з прадметамі, што маюць нулявы патэнцыял); міжвітковае (злучэнне накоратка аднаго або некалькіх віткоў абмоткі эл. апарата ці эл. машыны); перамежнае (пачаргова ўзнікае і знікае, напр., паміж правадамі, якія разгойдваюцца). Прычыны К.з. — парушэнне электраізаляцыі правадоў або выпадковае злучэнне неізаляваных праваднікоў паміж сабой ці праз электраправодны матэрыял. Вядзе да рэзкага павелічэння току, выклікае празмернае награванне правадоў і апаратаў, можа прывесці да пажару ці пашкоджання эл. абсталявання. Каб папярэдзіць небяспечныя наступствы К.з. выкарыстоўваюць токаабмежавальныя рэактары электрычныя, секцыянаванне эл. сеткі, прыстасаванні хуткага адключэння ўчастка з К.з. (рэлейную ахову, аўтам.выключальнікі і інш.).
